در زمستان با روشن بودن وسایل گرمایشی و بسته بودن پنجرهها، ریسک آتشسوزی، نشت گاز و مسمومیت مونوکسید کربن بالاتر از همیشه است. در این مقاله از گنجینه پاوان، قصد داریم به شکل ساده و کاربردی تمام اقدامات ایمنی که از شما در برابر خطرات احتمالی محافظت میکنند را بیان کنیم.
نخستین اصل، ایجاد حداقل تهویه است. باز گذاشتن پنجره یا دست کم در چند نوبت کوتاه «تهویه ضربهای» در طول روز، اکسیژن تازه را تضمین کرده و از افزایش غلظت مونوکسید کربن جلوگیری میکند.
اصل دوم، سرویس پیشگیرانه وسایل پیش از شروع فصل سرماست. بازرسی بخاری گازی، پکیج، آبگرمکن و شومینه بههمراه اطمینان از سلامت دودکشها ریسک را به شکل چشمگیر کاهش میدهد.
اصل سوم، بهکارگیری دتکتورهاست. نصب حسگرهای دود و مونوکسید کربن در نقاط کلیدی خانه و تعویض منظم باتریها یک لایه دفاعی اقتصادی و مؤثر فراهم میکند.
انتخاب و استفاده درست از وسایل گرمایشی مهمترین بخش ایمنی در زمستان است. هر وسیله ویژگیها و محدودیتهای خاص خود را دارد. بخاریهای گازی بهدلیل دسترسی و قیمت متداولترند، اما بهشرطی که نصب آنها صحیح و دودکش استاندارد داشته باشند. شعله بخاری باید آبی باشد؛ زردی شعله نشانه کمبود اکسیژن یا تنظیم نادرست است. بخاری باید روی سطح پایدار و دور از پرده و مبلمان قرار گیرد و دستکم یک متر فاصله از مواد قابل اشتعال حفظ شود. همچنین لوله گاز بخاری نباید پوسیدگی یا ترک داشته باشد و مسیر آن از مجاورت سطح داغ عبور نکند.
پکیج یا آبگرمکن دیواری اگر در فضای داخلی (مثلا کابینت) نصب شده باشد، باید برای آن فضایی به عنوان تهویه درنظر بگیرند. لوله دودکش باید محکم و بدون نشتی متصل شده و کلاهک انتهایی در برابر باد عملکرد پایدار داشته باشد. وجود دوده سیاه روی کاشیها یا سقف نزدیک آبگرمکن، نشانه احتراق ناقص است و نیاز به سرویس فوری دارد.
شومینه هیزمی حالوهوای مطلوبی ایجاد میکند اما به مدیریت جرقه و خاکستر نیاز دارد. نصب توری جرقهگیر، نگهداری هیزم خشک در فاصله مناسب و انتقال خاکستر داغ به ظرف فلزی در فضای باز از اقدامات پایه بهحساب میآید. در مورد هیترهای برقی، اتصال مستقیم به پریز دیواری ارجحیت دارد و استفاده از چندراهی با کیفیت پایین ریسک اضافهبار را افزایش میدهد. همچنین کابل نباید زیر فرش یا از کنار منابع آب عبور کند و دستگاه باید فاصله امن از پرده و روتختی داشته باشد.
دودکش مسیر خروج محصولات احتراق است و سلامت آن مستقیماً به سلامت ساکنان گره میخورد. مسیر دودکش باید تا حد امکان مستقیم باشد و از شکستهای تند و اتصالات شل پرهیز شود. اتصال به خروجی دستگاه گازی باید با رابط استاندارد انجام شود و نوارچسب معمولی جایگزین بست مناسب نیست. کلاهک استاندارد روی بام از بازگشت دود در باد و کولاک جلوگیری میکند. بررسی دورهای داخل دودکش با چراغقوه برای اطمینان از نبود گرفتگی (مانند لانه پرنده یا دوده انباشته) کاری ساده اما حیاتیست.
مونوکسیدکربن گازی بیرنگ و بدون بو است که از احتراق ناقص سوختهای فسیلی تولید میشود و با اتصال به هموگلوبین خون، انتقال اکسیژن را مختل میکند. نشانههای اولیه آن شامل سردرد ضرباندار، گیجی، تهوع و خوابآلودگی غیرعادیست و معمولا با خروج به هوای تازه تخفیف مییابد.
بهترین راه پیشگیری، نگهداری صحیح وسایل احتراقی و نصب هشداردهنده CO در نزدیکی اتاقهای خواب است. دستگاه باید در ارتفاع مناسب نصب شود و از منابع بخار مانند حمام فاصله داشته باشد تا خطای آلارم کاهش یابد. اگر هشدار فعال شد یا علائم دیده شد، همه افراد باید سریع خانه را ترک و از هوای تازه تنفس کنند. سپس تا زمانی که تهویه خانه تمام نشده، از بازگشت به آن خودداری کنند.
خلاصه مطالب و راهحلهای بالا به صورت زیر است:
سرویس بخاری، پکیج و آبگرمکن و
بازبینی کامل مسیر دودکش و نصب کلاهک استاندارد
نصب و تست دتکتورهای دود و CO، تعویض باتریها
ایمنی در فصل زمستان مجموعهای از عادتهای کوچک و تصمیمهای آگاهانه است. تهویه کنترلشده، سرویس بهموقع وسایل، سلامت دودکش، نصب سیستمهای ایمنی و... ستون اصلی این ایمنی بهحساب میآیند. وقتی این موارد به یک روتین و چکلیست اجرایی تبدیل شود، احتمال آتشسوزی و مسمومیت بهطور محسوسی کاهش مییابد و آمادگی خانواده برای مواجهه با موقعیتهای پیشبینینشده افزایش پیدا میکند.
