آمنیوسنتز روشی تهاجمی در دوران بارداری است که طی آن، مقداری از مایع آمنیوتیک از رحم مادر خارج شده و برای بررسی اختلالات ژنتیکی یا عفونتها مورد آزمایش قرار میگیرد. این آزمایش میتواند در تصمیمگیری درباره ادامه بارداری، زمان زایمان و اقدامات درمانی مفید باشد.
آمنیوسنتز یک آزمایش تشخیصی دوران بارداری است که طی آن پزشک با استفاده از یک سوزن نازک، حدود ۳۰ میلیلیتر مایع آمنیوتیک را از رحم خارج میکند. این مایع حاوی سلولهای جنین است و برای تشخیص ناهنجاریهای ژنتیکی مانند سندرم داون، فیبروز کیستیک و اسپینا بیفیدا مورد بررسی قرار میگیرد.
آمنیوسنتز معمولاً در شرایط زیر توصیه میشود:
نتایج غیرطبیعی در تستهای غربالگری اولیه
سابقه خانوادگی اختلالات ژنتیکی یا نقایص هنگام تولد
سن مادر بالای ۳۵ سال (افزایش ریسک ناهنجاریهای کروموزومی)
ناقل بودن والدین برای بیماریهای ژنتیکی
بررسی بلوغ ریههای جنین پیش از زایمان زودرس
شک به وجود عفونت، کمخونی یا ناهنجاریهای دیگر جنین
درمان پلیهیدرآمنیوس (تجمع بیش از حد مایع آمنیوتیک)
این روش به صورت سرپایی و بدون نیاز به بستری انجام میشود:
سونوگرافی جهت تعیین موقعیت دقیق جنین.
ضدعفونی و بیحسی موضعی در ناحیه شکم.
وارد کردن سوزن بلند و نازک از طریق شکم به داخل رحم.
جمعآوری مایع آمنیوتیک به مدت حدود دو دقیقه.
ارسال نمونه به آزمایشگاه برای بررسیهای ژنتیکی یا بلوغ ریه.
هرچند آمنیوسنتز روشی ایمن محسوب میشود، اما ممکن است با عوارضی همراه باشد:
خطر سقط جنین: حدود ۰.۵ تا ۰.۶ درصد، بهویژه در صورت انجام قبل از هفته ۱۵ بارداری.
درد شکمی یا گرفتگی عضلات
نشت مایع آمنیوتیک
خونریزی واژینال خفیف
عفونت رحم (نادر)
انتقال عفونتهای ویروسی (مانند HIV یا هپاتیت C)
ناسازگاری Rh و ایجاد آنتیبادی علیه خون جنین
در صورت تفاوت Rh مادر و جنین، پزشک دارویی به نام RhoGAM تجویز میکند تا از بروز حساسیت ایمنی جلوگیری شود.
نتایج طبیعی: نشاندهنده عدم وجود اختلال ژنتیکی یا کروموزومی در جنین.
نتایج غیرطبیعی: میتواند نشانهای از وجود ناهنجاریهای ژنتیکی یا نقصهای مادرزادی باشد.
در صورت دریافت نتایج غیرطبیعی، مشاوره با پزشک متخصص و حمایت روانی از والدین برای تصمیمگیری آگاهانه ضروری است.
آمنیوسنتز یکی از دقیقترین روشهای تشخیصی برای بررسی اختلالات ژنتیکی و برخی مشکلات دیگر دوران بارداری است. با وجود خطرات اندک، مزایای این آزمایش در بسیاری از موارد میتواند نقش تعیینکنندهای در سلامت مادر و جنین داشته باشد. مشاوره با پزشک متخصص پیش از تصمیمگیری، ضروری و مفید خواهد بود.
