در دوران بارداری، یکی از مهمترین نگرانیهای والدین، سلامت جنین است. برای بررسی احتمال ناهنجاریهای کروموزومی، دو روش رایج به نام آزمایش سلفری (Cell Free DNA / NIPT) و غربالگری بارداری انجام میشود. گرچه هر دو با هدف ارزیابی سلامت جنین صورت میگیرند، اما از نظر دقت، روش انجام و کاربرد تفاوتهای مهمی دارند. در این مقاله به بررسی تفاوتهای این دو آزمایش میپردازیم.
آزمایش سلفری که با نام NIPT (Non-Invasive Prenatal Testing) نیز شناخته میشود، یک روش غیرتهاجمی برای بررسی اختلالات کروموزومی جنین است. در این روش، مقدار کمی از DNA آزاد جنین که در خون مادر وجود دارد بررسی میشود.
ویژگیهای آزمایش سلفری:
انجام از هفته ۱۰ بارداری به بعد
تنها با یک نمونه خون از مادر
دقت بسیار بالا (بیش از ۹۹٪ برای سندرم داون)
بدون خطر برای جنین
بررسی اختلالاتی مانند:
سندرم داون (تریزومی ۲۱)
تریزومی ۱۸
تریزومی ۱۳
اختلالات کروموزومهای جنسی
این آزمایش، یک تست تشخیصی قطعی نیست، اما دقت آن بسیار بالاست و در صورت نتیجه پرخطر، معمولاً پزشک انجام آزمایشهای تشخیصی مانند آمنیوسنتز را توصیه میکند.
غربالگری بارداری مجموعهای از آزمایشهای خون و سونوگرافی است که معمولاً در سهماهه اول و دوم بارداری انجام میشود تا احتمال وجود برخی ناهنجاریهای جنینی بررسی شود.
انواع غربالگری:
غربالگری سهماهه اول (هفته ۱۱ تا ۱۳)
شامل آزمایش خون + سونوگرافی NT
غربالگری سهماهه دوم (هفته ۱۵ تا ۱۸)
شامل آزمایش خون (کواد مارکر)
ویژگیهای غربالگری:
هزینه کمتر نسبت به سلفری
دقت کمتر نسبت به NIPT
نتیجه به صورت «ریسک کم» یا «ریسک بالا» گزارش میشود
در صورت پرخطر بودن، نیاز به آزمایشهای تکمیلی دارد
انتخاب بین این دو روش به شرایط مادر، سن بارداری، سابقه خانوادگی و توصیه پزشک بستگی دارد. معمولاً:
برای مادران با سن بالای ۳۵ سال
سابقه ناهنجاری کروموزومی
نتیجه پرخطر در غربالگری اولیه
آزمایش سلفری پیشنهاد میشود.
در برخی موارد نیز ممکن است پزشک مستقیماً آزمایش سلفری را جایگزین غربالگری کند.
آزمایش سلفری و غربالگری هر دو روشهایی غیرتهاجمی برای ارزیابی سلامت جنین هستند، اما سلفری دقت بالاتری دارد و اطلاعات دقیقتری درباره اختلالات کروموزومی ارائه میدهد. غربالگری روشی ارزانتر و رایجتر است، اما در صورت نتیجه مشکوک، نیاز به بررسیهای تکمیلی دارد.
در نهایت، تصمیمگیری درباره انجام هر یک از این آزمایشها باید با مشورت پزشک متخصص زنان و با توجه به شرایط فردی مادر انجام شود.
