دیدگاه مرکانتیلیسم و سیاست های دولت ایران

مرکانتیلیسم فلسفه‌ای فرهنگی و اقتصادی بود که نظراتی در مورد تجارت بین‌الملل ارائه کرد. این دیدگاه را نمی توان یک تئوری دانست، بلکه نظریات تجار اروپایی بود. مرکانتیلیسم‌ها اعتقاد ساده ای داشتند، آنها باور داشتند همانگونه که یک فرد با داشتن طلای بیشتر ثروتمند تر می شود، یک کشور نیز با داشتن طلای بیشتر ثروتمند تر خواهد شد.

چگونه می توان در کشور طلای بیشتری داشت؟ ساده است، برای رسیدن به ثروت بیشتر باید از یک طرف تلاش کرد تا حد امکان طلا به کشور وارد شود و از طرف دیگر تا حد امکان از خروج آن جلوگیری نمود تا مقدار طلا در کشور افزایش یابد.

به همین دلیل مرکانتیلیسم‌ها از یک‌سو طرفدار صادرات بودند، چراکه در مقابل صدور کالا، طلا دریافت می‌کردند، از سوی دیگر اعتقاد داشتند که تا حد امکان باید جلوی واردات را گرفت به این دلیل که درازای کالای وارداتی باید طلا پرداخت نمود و این موجب کم شدن ذخایر طلا در کشور می‌شود. لذا مرکانتیلیسم‌ها برای کسب ثروت بیشتر اعتقاد داشتند باید شرایط صادرات را تسهیل و شرایط واردات را سخت نمود تا صادرات بیشتر و واردات کمتر شود.

خب حالا حتما ارتباط مرکانتیلیسم ها با دولت مردان ما را متوجه شده اید. هر دو اعتقاد به صادرات و کاهش واردات دارند. شاید علت گرانی دلار در این روزها را هم در همین باور باید جستجو گرد. وقتی دلار گران می شود، تمایل به صادرات افزایش و واردات کاهش پیدا می کند. سبزی فروش ها هم تمایل به صادرات پیدا می کنند. حتی به قیمت از دست رفتن اعتماد عمومی به اقتصاد و رفاه جامعه.

اما آیا واقعا دیدگاه مرکانتیلیسم درست است؟ دیدگاه مرکانتیلیسم تورم زا است و موجب از دست رفتن رفاه جامعه می شود. به مرور منابع ملی را از بین می برد و به جان آن طلا یا همان دلار وارد کشور می کند. دست آخر هم ارزش دلار یا طلا کاهش پیدا کرده و فقط رفاه جامعه از دست می رود.

البته در شرایط تحریم، تحدید و خاص هیچ فردی موافق واردات خودرو چند صد هزار دلاری نیست، نباید دلار هایی که در شرایط تحریم و تحدید برای ایران حیاتی هستند را به راحتی از دست بدهیم اما در بلند مدت این رویه نمی تواند اقتصاد را به سرانجام خوبی برساند. افزایش همزمان صادرات و واردات و موازنه آنها راه اصلی رفاه و سعادت اقتصادی است.همانگونه که تئوری مزیت نسبی ریکاردو بیان می کند، ایران باید در زمینه هایی که توانمند است تولید و صادرات داشته باشد در زمینه هایی که مزیت رقابتی ندارد دست به واردات بزند.

نصیری سوادکوهی