بسیاری از افراد تصور میکنند ناباروری حتماً با علائم شدید و واضح همراه است؛ در حالی که در بسیاری از زنان، این مشکل ممکن است تا مدتها بدون نشانه مشخص باقی بماند. معمولاً زمانی افراد متوجه وجود مشکل میشوند که بعد از ماهها تلاش برای بارداری، نتیجهای حاصل نمیشود.
از نظر پزشکی، اگر یک زوج بعد از ۱۲ ماه رابطه منظم و بدون جلوگیری موفق به بارداری نشوند، احتمال ناباروری بررسی میشود. این زمان برای زنان بالای ۳۵ سال به ۶ ماه کاهش پیدا میکند؛ چون با افزایش سن، کیفیت و تعداد تخمکها کمتر میشود.
ناباروری زنان میتواند دلایل مختلفی داشته باشد؛ از اختلالات تخمکگذاری گرفته تا مشکلات هورمونی، آندومتریوز، تنبلی تخمدان، انسداد لولههای فالوپ یا حتی سبک زندگی و استرس. نکته مهم این است که خیلی از این مشکلات در مراحل اولیه قابل کنترل و درمان هستند؛ به شرطی که زود تشخیص داده شوند.
همه زنان علائم یکسانی را تجربه نمیکنند؛ اما بعضی نشانهها میتوانند زنگ خطر مشکلات باروری باشند.
یکی از مهمترین علائم، بینظمی قاعدگی است. اگر پریودها خیلی نامنظم باشند، فاصله بین آنها طولانی شود یا حتی برای مدتی قطع شوند، ممکن است تخمکگذاری بهدرستی انجام نشود. این موضوع در افرادی که دچار سندرم تخمدان پلیکیستیک یا همان تنبلی تخمدان هستند بیشتر دیده میشود.
درد شدید در دوران قاعدگی هم میتواند نشانهای از مشکلاتی مثل آندومتریوز باشد. بسیاری از زنان درد شدید پریود را طبیعی میدانند، در حالی که گاهی همین دردها با مشکلات باروری مرتبط هستند.
از طرف دیگر، علائمی مثل:
افزایش موهای زائد
آکنه شدید
ریزش مو
اضافه وزن ناگهانی
درد لگن
یا حتی کاهش میل جنسی
ممکن است به اختلالات هورمونی مرتبط باشند و روی باروری تاثیر بگذارند.
البته بعضی زنان هیچ علامت مشخصی ندارند و تنها نشانه، باردار نشدن بعد از چند ماه تلاش است. به همین دلیل پزشکان تاکید میکنند که نباید فقط منتظر علائم شدید بود.
خیلی از زوجها مدت طولانی صبر میکنند و تصور میکنند «بالاخره بارداری اتفاق میافتد». اما در بعضی شرایط، مراجعه زودتر به پزشک میتواند شانس درمان موفق را بیشتر کند.
اگر سن خانم کمتر از ۳۵ سال باشد و بعد از یک سال اقدام طبیعی بارداری رخ ندهد، بهتر است بررسیهای تخصصی انجام شود. در زنان بالای ۳۵ سال این زمان به ۶ ماه کاهش پیدا میکند.
همچنین در شرایط زیر بهتر است زودتر به پزشک مراجعه شود:
پریودهای نامنظم یا قطع قاعدگی
سابقه سقط مکرر
درد شدید لگنی یا قاعدگی
سابقه آندومتریوز
سابقه جراحی رحم یا تخمدان
مشکلات تیروئید یا هورمونی
سابقه ناباروری در خانواده
بررسی علائم اولیه ناباروری در زنان معمولاً شامل آزمایشهای هورمونی، سونوگرافی، بررسی وضعیت تخمکگذاری و در برخی موارد بررسی لولههای فالوپ است. در بسیاری از مواقع، تشخیص زودهنگام باعث میشود درمان سادهتر و کمهزینهتر باشد.
خبر خوب این است که امروزه بسیاری از مشکلات ناباروری در زنان قابل درمان یا کنترل هستند. روش درمان به علت اصلی ناباروری بستگی دارد.
در بعضی افراد، تنها با اصلاح سبک زندگی، کاهش استرس، تنظیم وزن و درمان اختلالات هورمونی، شانس بارداری افزایش پیدا میکند. در برخی دیگر ممکن است داروهای تحریک تخمکگذاری تجویز شود.
اگر مشکلاتی مثل آندومتریوز، فیبروم یا انسداد لولهها وجود داشته باشد، گاهی جراحی کمککننده است. همچنین روشهای کمکباروری مانند IUI، IVF و ICSI برای بسیاری از زوجها نتایج موفقی داشتهاند.
نکته مهم این است که ناباروری پایان مسیر نیست. پیشرفت روشهای درمانی باعث شده زوجهای زیادی که سالها با مشکل ناباروری درگیر بودند، بتوانند تجربه بارداری موفق داشته باشند.
اگر مدت طولانی برای بارداری تلاش کردهاید یا علائم مشکوکی دارید، بهتر است موضوع را جدی بگیرید و برای بررسی تخصصی اقدام کنید. تشخیص زودهنگام همیشه شانس موفقیت درمان را بیشتر میکند.
