به مناسبت ولادت با برکت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله، بخشی از سخنرانی حجت الاسلام علوی تهرانی در مورد معنای صلوات را تقدیم میکنم. فایل کامل این سخنرانی را میتوانید از این آدرس و قسمت مربوط به معنای صلوات را هم از این آدرس دریافت کنید.
برای اینکه معنای صلوات را معلوم کنیم از این مقدمه شروع میکنیم. در روایتی از وجود نازنین حضرت رضا علیه السلام، ایشان فرمودند: اَلصَّلاَةُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ تَعْدِلُ عِنْدَ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ اَلتَّسْبِيحَ وَ اَلتَّهْلِيلَ وَ اَلتَّكْبِيرَ[۱]. یعنی صلوات جنبه توحیدی دارد.
با توجه به نکتهای که ذکر شد، لزوم صلوات فرستادن بهتر مشخص میشود، چرا ما صلوات میفرستیم؟
امام صادق علیه السلام فرمودند: مَنْ صَلَّى عَلَى اَلنَّبِيِّ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ فَمَعْنَاهُ أَنِّي أَنَا عَلَى اَلْمِيثَاقِ وَ اَلْوَفَاءِ اَلَّذِي قَبِلْتُ حِينَ قَوْلِهِ - أَ لَسْتُ بِرَبِّكُمْ قٰالُوا بَلىٰ[۲]. خداوند متعال ما را در عالم ذر از صُلب جناب آدم خارج کرد، از همه ما یک سوال کرد، أَلَسْتُ بِرَبِّكُمْ، آیا من پروردگار شما نیستم؟ کسانی که قبول کردند، وفای بر عهد کردند و بر میثاقشان باقی مانند، در این عالم دنیا این مطلب را اثبات میکنند. کسی که صلوات میفرستد اعلام میکند که من بر آن عهد باقی هستم. پس معنای صلوات این است که ما بر آن عهد الهی پایدار هستیم.
از امام صادق علیه السلام در مورد معنای آیه شریفه إِنَّ اللَّـهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا[۳] سوال کردند، حضرت فرمودند: صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ تَزْكِيَتُهُ لَهُ فِي اَلسَّمَاءِ[۴] صلوات خداوند متعال بر پیامبر صلی الله علیه، تزکیه پیغمبر است در آسمان. سوال شد اینکه خداوند متعال پیغمبرش را در آسمان تزکیه میکند به چه معنایی است؟ حضرت فرمودند: زَكَّاهُ بِأَنْ بَرَّأَهُ مِنْ كُلِّ نَقْصٍ وَ آفَةٍ يَلْزَمُ مَخْلُوقاً[۴] یعنی این درورد فرستادن خدا بر پیغمبر اعلام است که پیغمبر من گرچه أَنَا بَشَرٌ مِّثْلُكُمْ[۵] است، ولی از تمام نقائص بشری که لازمه خلقت است بریء است. در مورد معنای صلوات مومنین بر پیغمبر اکرم سوال شد، امام صادق علیه السلام فرمودند: يُبَرِّءُونَهُ وَ يُعَرِّفُونَهُ بِأَنَّ اَللَّهَ قَدْ بَرَّأَهُ مِنْ كُلِّ نَقْصٍ هُوَ فِي اَلْمَخْلُوقِينَ فَمَنْ عَرَفَهُ وَ وَصَفَهُ بِغَيْرِ ذَلِكَ فَمَا صَلَّى عَلَيْهِ[۴] یعنی خداوند متعال حضرت ختمی مرتبت را از هر نقص بشری برتر قرار داده است و کسی که این معنا را در نظر نگیرد گویا اصلا بر پیامبر اکرم صلوات نفرستاده است. صلوات یعنی پیغمبر ما از هر نقص، عیب و ایرادی که بشر دارد به دور است و ما با صلوات فرستادن به این مطلب اقرار میکنیم.
