شورش هیبیا

در روز ۵ سپتامبر ۱۹۰۵ و پس از یک ماه مذاکره بین ژاپن و روسیه پیمان پورتسموث امضا شد و رسماً جنگ روسیه و ژاپن با پیروزی ژاپن پایان یافت. دقیقا در همان روز عده زیادی از مردم توکیو در اعتراض به این پیمان به پارک هیبیا رفته و با پلیس درگیر شدند. نتیجه این شورش 3 روزه ده ها کشته و صدها زخمی و آتش زدن بسیاری از ساختمانهای دولتی از جمله ایستگاه های پلیس بود.

اما هدف از شورش چه بود؟ مردم ژاپن میگفتند که ارتش و نیروی دریایی ما در جنگ با روسیه بارها و بارها روسیه را در زمین و دریا شکست داد، اما حال که نوبت بهره برداری دستگاه دیپلماسی ما از پیروزیهای میدان شد؛ دولت به صورت منفعلانه ای با روسها مذاکره کرد. دولت ژاپن باید از روسیه میلیونها میلیون غرامت می گرفت اما در عوض قسمتهای عمده ای از ساخالین که فتح شده بود به روسیه بازگردانده شد و تنها دست آورد ملموس دولت ژاپن تثبیت حضور ژاپن در کره و به رسمیت شناختن علائق این کشور در منچوری بود.

نکته ای که مردم عادی از آن آگاهی نداشتند، این بود که جنگ با روسیه اقتصاد ژاپن را تا آستانه ورشکستگی کشانده بود. خزانه دولت عملا خالی بود و ژاپن به ناچار برای تأمین مالی جنگ از بریتانیا و آمریکا وام گرفته بود. بدتر این که در طول یک ماه مذاکره، ارتش روسیه در حال تقویت خود در سیبری بود و قوای تازه نفسی را با راه آهن به منطقه می فرستاد. دست آخر زمانی که دیپلماتهای روسی ، که از وضعیت وخیم اقتصاد ژاپن آگاه بودند، تهدید به ترک میز مذاکره کردند چرا که می دانستند ژاپن دیگر قادر به ادامه یک جنگ گسترده در آینده نزدیک نخواهد بود. در برابر تهدید روسها، هئیت ژاپنی ناچار شد تا دست از ادعاهای خود بکشد و پیمانی را بپذیرد که از دید مردم ژاپن دست کمی از تسلیم در برابر دشمن شکست خورده نداشت.

مردم ژاپن به این دلیل به خیابانها ریختند که تنها با اخبار پیروزیهای ارتش ژاپن بمباران خبری شده بودند و نسبت به دیگر ابعاد جنگ با روسیه به صورت عمدی در بی خبری مطلق به سرمی بردند. 120 سال بعد اتفاق مشابهی در یک گوشۀ دیگر از دنیا روی داد و مردم یک کشور به ظاهر پیروز در جنگ را رودروی مقامات سیاسی آن کشور قرار داد. سؤالاتی که مردم کشور مزبور از خودشان نپرسیدند این بود:

اگر ما واقعا پیروز درگیریهای نظامی بودیم چرا اصلا تن به  پذیرش آتش بس دادیم؟ اگر واقعا ما شرایط خود را به دشمن شکست خورده تحمیل کردیم این همه پیغام و پسغام برای چه بود؟ و اگر ما وقاعا پیروز میدان بودیم چرا هنوز غرامتی نگرفته ایم؟ چرا پولهایمان آزاد نشده؟ چرا از کشتی ها عوارض نمی گیریم؟ چرا برای تدفین پیکر رهبرمان باید 5 ماه صبر کنیم؟  و البته صدها سؤال دیگر.

همان طور که گفته اند وقایع تاریخی تکرار می شوند با این تفاوت که بار اول به صورت تراژدی و بار دوم به صورت کمدی