موثر به سبک آلمان‌ها: ۷ روز دوره‌ی کارآفرینی اجتماعی در مونیخ

در مسیر برگشت به پیزا، به مناظر زیبای اتریش خیره‌ام و به تجربه‌ی ارزشمندی که از ۷ روز زندگی در کنار ۳۵ نفر از ۲۱ کشور دنیا در مونیخ بدست آورده‌ام فکر می‌کنم. حوالی بهار بود که از طریق تبلیغات اینستاگرام با این رویداد آشنا شدم. اطلاعاتی که می‌خواستند را فرستادم و از قضا پذیرفته شدم. هنگام پرداخت مبلغی که درخواست کرده‌ بودند هنوز دو به شک بودم که تصمیم درستی گرفته‌ام یا نه ولی حالا مطمئنم که یکی از بهترین اتفاقات امسال همین یک هفته‌ای بود که گذشت.

ما فقط ۱۲ سال فرصت داریم.

مونیخ، یکی از توسعه یافته‌ترین شهرهای جهان است. استفاده از انرژی‌های پاک را در گوشه و کنار شهر می‌بینید. دوچرخه‌ها و اسکوترها باندازه‌ی حمل و نقل عمومی طرفدار دارند. طراحی شهری مبنای توسعه پایدار دارد؛ شاید شبیه بیشتر شهرهای اروپای مرکزی. ولی همه‌ این‌ها چه فرقی می‌کند وقتی طبق گزارش سازمان ملل برای نجات جهان فقط ۱۲ سال فرصت داریم. خودخواهی و منفعت طلبی ما، ۷ میلیارد ساکن کره‌ی زمین، در حال نابود کردن همه چیز است. زمین ما مسیر خود را برای بقا پیدا می‌کند ولی با روند فعلی ممکن است موجودات بعدی که منقرض می‌شوند خود ما انسان‌ها باشیم.

در کنار هم باید راه‌حلی پیدا کنیم.

آثار نابودگر گازهای گل‌خانه‌ای، تولید انبوه پلاستیک، جنگل زدایی و ... هزاران اتفاق فاجعه‌باری هستند که مرز نمی‌شناسند. نسل کودکان آینده انبوه گازهای گل‌خانه‌ای را تنفس خواهند کرد که ما امروز با تصمیمات خود تولید می‌کنیم. سخنرانی چند روز پیش گرتا، رهبر نوجوان جنبش FFF صدای نسلی است که از همه‌ی ظلم رفته بر زمین عصیان کرده است. حتما ویدیو سخنرانی گرتا در سازمان ملل را ببینید.

فاجعه‌هایزیست‌محیطیتیتراصلیرسانه‌هایغربهستند.تمرکزبسیاریوجودداردتاتصمیماتسریعیگرفتهشود.هرکسیبایدهرکاریمی‌تواندسریعانجامدهدوقدمیبردارد.ازمبارزهجدیبامافیایقاچاقچوبگرفتهتاجریمه‌هایسنگینبرایرهاکردنپلاستیکدرطبیعت،ازتجمع‌هاوخواسته‌هایمیلیونیگرفتهتاحملکیسه‌‌هایپارچه‌ای،ازتوسعهفناوریگرفتهتاراه‌اندازیکسب‌وکارهایاجتماعی.

استارتاپ‌ها بخش مهمی از راه‌حل‌ هستند.

مدرسه تابستانی کارآفرینی اجتماعی در مونیخ به همت یک شتابدهنده شکل گرفته است. شتابدهنده‌‌ای که تمرکزش بر روی سودآوری استارتاپ‌هایی که درشان مستقر هستند، نیست؛ بلکه میزان تاثیرگذاری‌ این استارتاپ‌ها است که اهمیت دارد. در آلمان و انگلستان تا دلتان بخواهد از این دست شتابدهنده‌ها می‌بینید.

این شتابدهنده توسط دانشگاه LMU ،TUM (که دو تا از موثرترین دانشگاه‌های اروپا هستند) و همکاری چند موسسه‌‌ی دیگر آغاز به کار کرده است و هدف خود را توسعه کارآفرینی اجتماعی می‌داند.

این دوازدهمین سالی است که این مجموعه، مدرسه تابستانی برگزار می‌کند. هر سال موضوع متفاوتی بوده و با توجه به اهمیت موضوع، امسال تغییرات اقلیمی و گرمایش زمین انتخاب شده است. این رویداد علاوه بر مونیخ امسال در چین، مکزیک و آفریقای جنوبی هم برگزار شد و مجموعا ۱۴۰ نفر شرکت کننده داشت.

ایده‌ی پشت ماجرا چیست؟

آدم‌های مختلف، با تخصص‌های مختلف، در سنین مختلف، در شرایط زندگی مختلف یک هفته کنار هم جمع می‌شوند تا:

  • بتوانند به تکنولوژی‌های موجود در زمینه‌ی محیط زیست خلاقانه‌تر و بعنوان یک ناظر بیرونی نگاه کنند.
  • با این تکنولوژی‌ها آشنا شوند و ظرفیت‌شان را بشناسند.
  • چالش‌های محیط زیستی را بهتر بشناسند.
  • با ظرفیت کشورهای هم آشنا شوند و بتوانند به راه‌حل‌های چندملیتی فکر کنند.
  • آغازگر کسب‌وکارهای اجتماعی (*Social Business) در کشورهای خود باشند.
  • و ....

موثر به سبک آلمانی‌ها!

تجربه‌ی کوتاه من در برگزاری رویدادهای استارتاپی، ثابت کرده است که تاثیرگذاری واقعی روی مخاطب، کار راحتی نیست. اینکه انرژی و حسی را منتقل کنیم که شخص بتواند برای باقی عمر یا حداقل مدت طولانی همراه خود داشته باشد چالش سختی است. اغلب رویدادها فضای هیجانی را پدید می‌آورند که شرکت کننده تا چند ساعت بعدی همراه خود دارد ولی شب که به خانه می‌رسد مشغول تماشای سریال می‌شود و همه چیز را فراموش می‌کند. همه چیز وقتی پیچیده‌تر می‌شود که آدم‌ها را از اقصی نقاط جهان و با پیشینه‌‌های گوناگون دور هم جمع‌شان کرده باشید.

ولی آلمان‌ها خیلی خوب از پس این موضوع برآمدند. آن‌ها ما ۳۵ نفر را که از مکزیک و چین و ایران و ایتالیا و سوییس و آفریقای جنوبی و کلمبیا و پاکستان و ترکیه و ۱۱ کشور دیگر کنار هم جمع شده بودیم حول موضوع محیط زیست دور هم جمع کردند و به چنان دوستان خوبی تبدیل کردند که تقریبا همه‌ با چشم‌هایی پر و بغضِ خداحافظی رویداد را ترک کردیم. برای ثانیه به ثانیه این یک هفته برنامه‌ریزی شده بود. همه چیز دقیق و خلاقانه اتفاق می‌افتاد.

برنامه این یک هفته شامل این‌ها و بیشتر بود:

  • تمرین‌های ورزشی مختلف در آغاز روز.
  • ۸ کارگاه آموزشی موثر در زمینه‌های مختلف کسب‌وکارها و کارآفرینی اجتماعی. از نیاز به این کسب‌وکارها گرفته تا شیوه‌های جذب سرمایه‌گذار برای آن‌ها.
  • بازی‌های گروهی مختلف. حداقل روزانه ۲ بازی جدید که هم انرژی را به کار تیمی برمی‌گرداند و هم ما را بهم نزدیک‌تر و باهم مهربان‌تر می‌کردند.
  • تشکر از تیم روز و تمرین دیدن جنبه‌ی مثبت شخصیت افراد:‌ در پایان هر روز یکی از تیم‌ها روی سکو می‌ایستادند و بقیه می‌گفتند که چیزی را درباره تک تک اعضای آن تیم دوست داشته‌اند.
  • تمیزکاری گروهی.
  • برنامه‌های تفریحی و آموزشی: از جمله پختن غذای بین‌المللی، حضور در فستیوال بزرگ اکتبرفست در مونیخ (البته بدون پرداخت هزینه‌ نوشیدنی‌‌های الکلی!)، حضور در تجمع جنبش جمعه‌ها برای فردا (FFF)، گشت و گذار شهری، دورهمی‌های مرتب برای بیان احساسات شخصی درباره اتفاقات مختلف طی رویداد و ....
  • صبحانه‌، ناهار و شام خوب و کافی بهمراه دسترسی به انواع اسنک‌ها و نوشیدنی‌ها و میوه‌های در طی روز.
  • و ....

تکنولوژی‌ کافی: بدون مدل‌های کسب‌وکار واقعی

مشکل ساده است. ما تکنولوژی‌های کافی برای نجات زمین را ساخته‌ایم ولی نمی‌دانیم چگونه باید ازشان استفاده کنیم. برای مثال امروزه تکنولوژی وجود دارد که آب‌های سرد را از اعماق اقیانوس به سطح آن بیاورد تا مرجان‌های دریایی قادر به ادامه حیاط باشند و یا تکنولوژی‌ وجود دارد که زباله‌های پلاستیکی کف اقیانوس را بازیافت کند و .... ولی چرا همه این‌ها به ندرت عملیاتی می‌شوند؟ زیرا ما مدل‌ کسب‌وکار پایدار برایشان طراحی نمی‌کنیم. اینجاست که پای افرادی با پیشینه‌ها و فرهنگ‌های مختلف به موضوع باز می‌شود. افراد خلاقی که خارج از جعبه به موضوع نگاه می‌کنند.


حرف آخر

همین چند ساعت پیش، در گروه رویداد نوشتم که باورم نمی‌شود که چنین حس ارزشمندی را با خود بهمراه برمی‌گردانم. سالیان سال این حس همراه من خواهد بود. شاید نتیجه‌ی آن بسیار کوچک باشد شبیه استفاده نکردن از کیسه‌ی پلاستیکی در هنگام خرید یا بسیار بزرگ باشد مانند راه‌اندازی یک کسب‌وکار اجتماعی برای حفاظت از محیط زیست. ولی حسی است که همواره، همراه من خواهد ماند.


پانویس‌ها:

  • اینکه Social Business دقیقا چیست. چه ساختاری دارد، چگونه سرمایه‌ جذب می‌کند و چطور چرخش می‌چرخد بحث مفصلی است و تخصص من نیست. ولی سعی می‌کنم در آینده نزدیک درباره‌اش یک پست وبلاگی جداگانه‌ای بنویسم.
  • تصاویر از اینستاگرام مدرسه تابستانی مونیخ هستند.
  • گزارش روز به روز رویداد را روی هایلات‌های اینستاگرام فناوری به وقت تبریز می‌توانید دنبال کنید.
  • هر سوالی درباره‌ی رویداد و جزییاتش داشته باشید را می‌توانید روی کامنت‌ها بپرسید.