در دنیای معاملهگری، بزرگترین دشمن شما نه بروکر است، نه نهنگهای بازار و نه حتی اخبار ناگهانی؛ بلکه آن صدایی است که پس از یک ضرر در گوش شما زمزمه میکند: «همین الان باید پسش بگیری!». این شروع یک تراژدی به نام ترید انتقامی (Revenge Trading) است. آمارهای سال ۲۰۲۵ نشان میدهد که بیش از ۷۰ درصد حسابهای خرد، نه به دلیل نداشتن استراتژی، بلکه به دلیل رفتارهای تکانشی پس از ضرر، کالمارجن شدهاند. در این مقاله، از زاویه روانشناسی تحلیلی به بررسی این رفتار مخرب میپردازیم.
هنگامی که قیمت به حد ضرر (Stop Loss) شما برخورد میکند، در مغز انسان بخشی به نام آمیگدال فعال میشود. آمیگدال مسئول واکنشهای «جنگ یا گریز» است. در این حالت، سطح کورتیزول خون بالا رفته و قشر پیشپیشانی مغز (که مسئول تصمیمگیریهای منطقی است) عملاً از مدار خارج میشود. در این لحظه شما دیگر یک «معاملهگر» نیستید، بلکه موجودی هستید که احساس خطر کرده و میخواهد به منبع خطر (بازار) حمله کند. ترید انتقامی دقیقا همین حمله بیدلیل به بازاری است که هیچ احساسی نسبت به شما ندارد.
چطور بفهمیم در تله افتادهایم؟
افزایش ناگهانی حجم (Lot Size): وقتی میخواهید با یک معامله، ضرر معامله قبل را جبران کنید.
تغییر تایمفریم: از تایمفریم روزانه به یکدقیقهای کوچ میکنید تا سریعتر نتیجه بگیرید.
نادیده گرفتن چکلیست: بدون وجود تاییدیه و صرفاً بر اساس «حس» اینکه بازار باید برگردد، وارد میشوید.
تغییر استاپلاس: جابجا کردن حد ضرر به امید اینکه قیمت بالاخره برگردد.
یکی از بهترین راهها برای مهار ترید انتقامی، داشتن یک پروتکل انضباطی سختگیرانه است. قانون شخصی من این است: اگر در یک روز معاملاتی ۳ بار متوالی استاپ خوردی، متاتریدر را ببند و تا ۲۴ ساعت به هیچ قیمتی نگاه نکن. بازار فارکس ۲۴ ساعته است و همیشه فرصت هست، اما سرمایه شما محدود است. خروج از سیستم به مغز اجازه میدهد تا سطح مواد شیمیایی را به حالت نرمال برگرداند و منطق دوباره حاکم شود.
جالب است بدانید ترید انتقامی گاهی بعد از یک سری «سود متوالی» رخ میدهد. وقتی شما چندین معامله موفق دارید، دچار سوگیری خوشبینی بیش از حد میشوید. در اولین ضرر بعد از سودها، چون خود را شکستناپذیر میدانید، نمیتوانید بپذیرید که اشتباه کردهاید و برای ثابت کردن قدرت خود به بازار، وارد تریدهای سنگین و انتقامی میشوید. تریدر موفق کسی است که بعد از سود بزرگ هم همانقدر متواضع باشد که بعد از ضرر هست.
تنها راه درمان دائمی این سندروم، نوشتن است. وقتی شما احساسات خود را حین ترید یادداشت میکنید (مثلاً: الان عصبانی هستم چون حقم نبود استاپ بخورم)، این عمل باعث انتقال پردازش از آمیگدال به بخش منطقی مغز میشود. ژورنال معاملاتی آینه تمامنمای ضعفهای شماست. اگر میخواهید بدانید چطور یک برنامه ریزی دقیق برای رشد حساب داشته باشید، باید ابتدا روی کاغذ با خودتان صادق باشید.
پیشنهاد مطالعه تخصصی: بسیاری از تریدرها میپرسند که بعد از کنترل ذهن، قدم بعدی چیست؟ من در [جامعترین نقشه راه ورود به فارکس ۲۰۲۶] در سایت اصلیمان، توضیح دادهام که چطور یک استراتژی فنی را با این اصول روانشناسی ترکیب کنید تا به سود مستمر برسید. پیشنهاد میکنم حتماً آن را مطالعه کنید تا قطعات پازل ترید برایتان کامل شود.
