سال ها مطالعه، پژوهش و نگارش مقاله و تدوین رساله دکتری سرانجام به روز دفاع ختم می شود. بسیاری از دانشجویان، استرس داوران سخت گیر و نحوه پاسخگویی به سوالات آن ها را دارند؛ اما واقعیت این است که با یک سری استراتژی های دفاع از تز دکتری در برابر داوران سخت گیر، می توان از همان ابتدای جلسه داوران را به خود مجذوب کرد و در نهایت این جلسه سخت و چالش برانگیز را با موفقیت به پایان رساند.
تمامی استراتژی ها نوشته شده در این مقاله حاصل جمع آوری اطلاعات گسترده از تیم انجام پایان نامه دکتری، اساتید دانشگاه های آزاد، هیات علمی ها و دانشجویان دکتری است.
یکی از بزرگ ترین اشتباهات دانشجویان بلافاصله پس از مشخص شدن اساتید داور برای تز دکتری این است که داور را به عنوان مخالف تز خود در نظر می گیرند؛ اما واقعیت این است که هدف اصلی اکثر داوران، ارزیابی علمی پژوهش و سنجش میزان تسلط پژوهشگر روی یک موضوع است. بنابراین، باید نظرات اساتید را در راستای بهبود کیفیت تز دکتری خود بدانید و گارد زیادی در برابر سوالات و سخت گیری های آن ها نداشته باشید.
دفاع از تز دکتری در برابر داوران سخت گیر، تنها با رعایت یک سری نکات کلیدی و تسلط کامل بر محتوای رساله امکان پذیر است. در این صورت می توان بدون استرس و نگرانی در جلسه دفاع درخشید و متن باکیفیتی را ارائه نمود.
بسیاری از داوران سخت گیر سوالاتی را مطرح می کنند که مستقیما از بخش های مختلف تز دکتری شما استخراج شده اند. با تسلط کامل روی محتوای رساله، می توانید بدون مکث و تردید به این سوالات پاسخ دهید. از همین جهت، قبل از جلسه دفاع می بایست چندین بار کل رساله و فصل های آن را مرور کنید.
داوران تز دکتری، انسان های سخت گیر و البته با مشغله های متعدد هستند. تجربه نشان داده که احترام به زمان اساتید، تاثیر مثبتی روی نگرش آن ها در مورد دانشجو دارد. از همین جهت، یکی از استراتژی های عالی برای دفاع از تز دکتری، زمان بندی اصولی و داشتن اسلایدهای هوشمندانه و کاربردی است تا در کنار توضیح تمامی بخش های تز دکتری، داوران خسته نشوند.
بسیاری از دانشجویان ساعت ها برای طراحی اسلایدها وقت می گذارند؛ اما برای مرحله پرسش و پاسخ آماده نمی شوند.در حالی که بخش اصلی ارزیابی داوران معمولا در همین مرحله اتفاق می افتد. شرکت در جلسات دفاع مشابه، آماده کردن لیست سوالات احتمالی و پاسخگویی شمرده شمرده به سوالات داوران در جلسه دفاع، همگی می توانند به موفقیت شما کمک شایانی کنند.
یکی از مهم ترین استراتژی های دفاع از تز دکتری در برابر داوران سخت گیر، پاسخگویی صحیح به سوالات چالش بر انگیز آن هاست. حتی گاهی این سوالات با نقد اساتید داور نیز همراه است و باید بتوانید موثر و هوشمندانه به آن ها پاسخ دهید.
· پذیرش نقد و سوال خاص: در ابتدا باید سوال چالشی داور را پاسخ دهد و نقد او را بپذیرید.
· تفکیک سوال: ابتدا به سوال استاد داور پاسخ دهید و آن را از نقد و معایب پژوهش خود جدا کنید.
· ارجاع دهی به مقالات مرتبط: در حین پاسخ خود، به مقالات مرتبط ارجاع دهید و بگویید که این مقاله نیز چگونه عمل کرده است.
· پیشنهاد برای اصلاح و بهبود: نقد و مشکل موجود در پایان خود بپذیرید و به داور اطمینان بدهید که آن را اصلاح کرده و یا بهبود می بخشید.
یکی از بهترین استراتژی های دفاع از تز دکتری در برابر داوران سخت گیر این است که به درستی به سوالاتی که جواب آن ها را نمی دانید پاسخ دهید. اکثر دانشجویان به محض شنیدن یک سوال سخت که در مورد آن اطلاعاتی ندارند، دست و پای خود را گم می کنند؛ اما برگ برنده دانشجویان در حفظ اعتماد به نفس و پاسخگویی دقیق به سوالات است.
اگر داور سخت گیر سوالی از شما پرسید که نمی دانستید، بدون واکنش جدی و با حفظ آرامش بگویید که این تحقیق در این حوزه انجام نشده و یا محدودیتی های فنی و امکاناتی برای آن وجود داشته است. در نهایت یک بار دیگر سوال را تکرار کنید و به داور بگویید که می تواند تحقیق مناسبی برای آینده باشد.
دفاع از تز دکتری نقطه پایانی یک مسیر طولانی علمی است. حضور داوران سخت گیر نباید باعث نگرانی بیش از حد شود. آنچه موفقیت شما را تضمین می کند، تسلط کامل بر پژوهش، آمادگی برای پرسش و پاسخ، مدیریت استرس و حفظ رفتار حرفه ای در طول جلسه است. داوران به دنبال سنجش توانایی های شما هستند و لزوما نمی خواهند تز دکتری و یا یافته های شما را زیر سوال ببرند. با این دید در جلسه دفاع حاضر شوید و به نقدها و سوالات دانشجویان پاسخ دهید.
