آتلانتیس نام جزیره یا قارهای افسانهای است که نخستین بار فیلسوف یونانی افلاطون حدود ۲۴۰۰ سال پیش از آن یاد کرد. تنها منبع اصلی این داستان، دو گفتوگوی فلسفی او به نامهای تیمائوس و کریتیاس هستند. هیچ متن قدیمی دیگری از یونان باستان چنین تمدنی را تأیید نمیکند.
موقعیت جغرافیایی آتلانتیس
افلاطون مینویسد آتلانتیس «فراتر از ستونهای هرکول» قرار داشته است. در جهان باستان، این نام به تنگهٔ جبلالطارق — مرز میان دریای مدیترانه و اقیانوس اطلس — اشاره داشت. بنابراین:
آتلانتیس احتمالاً در اقیانوس اطلس قرار داده شده است از نظر افلاطون، آن جزیره از لیبی و آسیای صغیر بزرگتر بوده چندین جزیرهٔ کوچکتر نیز تحت فرمان آن بودهاند ساختار شهر
توصیف افلاطون از پایتخت آتلانتیس بسیار دقیق و مهندسیگونه است:
شهر به شکل حلقههای متحدالمرکز (دایرههای تو در تو) ساخته شده بود حلقهها یکی در میان از آب و خشکی تشکیل میشدند کانالهای مستقیم این حلقهها را به دریا متصل میکردند پلها و دیوارهای دفاعی عظیم وجود داشت بندرهای بزرگ برای ناوگان دریایی ساخته شده بود
مرکز شهر شامل کاخ سلطنتی و معبدی بزرگ برای خدای دریا، یعنی پوزئیدون بود.
افلاطون آتلانتیس را یک ابرقدرت معرفی میکند:
ارتشی بسیار بزرگ شامل پیادهنظام، ارابهها و ناوگان دریایی منابع طبیعی فراوان مانند فلزات، چوب و محصولات کشاورزی ثروت زیاد و معماری باشکوه کنترل مسیرهای دریایی مهم
به گفتهٔ او، آتلانتیس قصد فتح سرزمینهای مدیترانه را داشت و حتی به یونان باستان حمله کرد.
مهمترین بخش داستان، نابودی کامل این تمدن است.
طبق روایت افلاطون:
مردم آتلانتیس بهتدریج از نظر اخلاقی فاسد شدند خدایان تصمیم گرفتند آنها را مجازات کنند زلزلههای شدید و سیلابهای عظیم رخ داد در «یک شبانهروز» جزیره به زیر آب فرو رفت
پس از آن، منطقه به گفتهٔ افلاطون پر از گل و غیرقابل عبور شد.
نظریههای علمی دربارهٔ منشأ داستان ۱) الهام از فوران آتشفشانی سانتورینی
یکی از جدیترین فرضیهها مربوط به جزیرهٔ سانتورینی در دریای اژه است.
حدود ۱۶۰۰ پیش از میلاد:
یکی از بزرگترین فورانهای آتشفشانی تاریخ رخ داد بخش بزرگی از جزیره فرو ریخت سونامیهای عظیم ایجاد شد تمدن مینوسی در منطقه آسیب جدی دید
شباهت نابودی ناگهانی باعث شده برخی پژوهشگران این رویداد را الهامبخش داستان بدانند.
بسیاری از مورخان معتقدند آتلانتیس اصلاً وجود خارجی نداشته است.
دلایل:
داستان فقط در آثار افلاطون آمده هدف او اغلب آموزش فلسفی و سیاسی بوده آتلانتیس نمونهٔ «قدرت فاسد» و آتن نمونهٔ «جامعهٔ آرمانی» معرفی شده است
در این دیدگاه، داستان نوعی هشدار دربارهٔ غرور و فساد تمدنهاست.
در قرنهای اخیر افراد زیادی تلاش کردهاند محل آتلانتیس را پیدا کنند:
در نزدیکی آزور در سواحل اسپانیا در کارائیب حتی در قطب جنوب
با وجود این، هیچ کشف باستانشناسی معتبر، شهری غرقشده با ویژگیهای توصیفشده را تأیید نکرده است.
چرا آتلانتیس هنوز مهم است؟
داستان آتلانتیس تأثیر عمیقی بر فرهنگ جهان گذاشته است:
الهامبخش کتابها، فیلمها و بازیهای فراوان نمادی از تمدن پیشرفتهٔ ازدسترفته نمونهای از نابودی ناگهانی جوامع انسانی ترکیبی از تاریخ، اسطوره و خیال جمعبندی
هیچ مدرک قطعی علمی برای وجود آتلانتیس در دست نیست، اما روایت افلاطون آنقدر دقیق و جذاب است که برای بیش از دو هزار سال ذهن انسانها را درگیر کرده است. امروزه بیشتر دانشمندان آن را یک داستان نمادین میدانند، نه یک گزارش تاریخی.
با این حال، آتلانتیس همچنان یکی از بزرگترین رازهای تمدنهای گمشده محسوب میشود — داستانی که مرز میان واقعیت و افسانه را مبهم میکند.
امیدوارم از این مقاله لذت برده باشید🙂
نویسنده : سامیار قاسمی
