قطع یا محدودسازی اینترنت در سالهای اخیر به یکی از ابزارهای تکرارشونده مدیریت بحران در ایران تبدیل شده است. این اقدام که معمولاً در مقاطع حساس اجتماعی رخ میدهد، پیامدهایی فراتر از اختلال موقت در ارتباطات دارد و بهطور مستقیم بر آزادی بیان، جریان اطلاعات و اقتصاد دیجیتال کشور تأثیر میگذارد.
در دنیای امروز، اینترنت تنها یک ابزار ارتباطی نیست، بلکه مهمترین بستر آزادی بیان و دسترسی آزاد به اطلاعات محسوب میشود. رسانهها، روزنامهنگاران، فعالان مدنی و حتی شهروندان عادی بخش عمدهای از ارتباطات، تحلیلها و انتقال اخبار خود را از طریق فضای آنلاین انجام میدهند.
قطع اینترنت باعث میشود:
انتشار اخبار مستقل با اختلال جدی مواجه شود
دسترسی شهروندان به منابع متنوع خبری محدود گردد
امکان بیان دیدگاهها و تبادل آزاد اطلاعات کاهش یابد
در چنین شرایطی، فضای اطلاعرسانی یکسویهتر شده و اعتماد عمومی به جریان خبر آسیب میبیند.
اقتصاد دیجیتال ایران طی سالهای اخیر رشد قابل توجهی داشته و هزاران کسبوکار کوچک و متوسط به اینترنت وابستهاند. از فروشگاههای آنلاین گرفته تا خدمات آموزشی، مشاورهای، تولید محتوا و فریلنسری، همگی برای ادامه فعالیت به اتصال پایدار اینترنت نیاز دارند.
قطع اینترنت پیامدهای مستقیمی برای این بخش به همراه دارد، از جمله:
توقف یا کاهش شدید فروش آنلاین
اختلال در سیستمهای پرداخت و ارتباط با مشتری
از دست رفتن اعتماد کاربران و مشتریان
کاهش درآمد و در برخی موارد تعطیلی کامل کسبوکارها
برای بسیاری از فعالان دیجیتال، حتی چند روز قطعی اینترنت به معنای از دست دادن بخش قابل توجهی از درآمد ماهانه است.
فراتر از خسارتهای مالی کوتاهمدت، تداوم قطع اینترنت پیامدهای بلندمدتتری نیز دارد. نبود ثبات در زیرساخت ارتباطی باعث میشود:
سرمایهگذاران داخلی و خارجی ریسک فعالیت در ایران را بالا ارزیابی کنند
نیروی انسانی متخصص به فکر مهاجرت یا فعالیت خارج از کشور بیفتد
استارتاپها و پروژههای نوآورانه امکان رشد و رقابت را از دست بدهند
این روند در نهایت به تضعیف جایگاه ایران در اقتصاد دیجیتال منطقه منجر میشود.
یکی دیگر از نتایج مهم محدودسازی اینترنت، کاهش اعتماد عمومی است. زمانی که مردم احساس کنند ارتباطشان با جهان بیرون بهراحتی قابل قطع شدن است، حس ناامنی اطلاعاتی و بیثباتی افزایش مییابد. این موضوع نهتنها به فضای اجتماعی، بلکه به تصمیمهای اقتصادی و شغلی شهروندان نیز آسیب میزند.
