بررسی جیرههای نظامی کشورهای عضو ناتو نشان میدهد که استفاده از میوه خشک در همه ارتشها الگوی واحد و یکسانی ندارد. دلیل این تفاوت آن است که ناتو برای جیرههای عملیاتی، چارچوبها و الزامات کلی مانند تأمین انرژی، ماندگاری، قابلیت حمل، ایمنی غذایی و سازگاری با شرایط میدانی را مطرح میکند، اما طراحی دقیق جیرهها تا حد زیادی به سیاست تغذیهای، فرهنگ غذایی، ظرفیت صنعتی و نیازهای عملیاتی هر کشور وابسته است. بنابراین، ممکن است در جیره یک کشور میوه خشک بهصورت مستقیم وجود داشته باشد، در حالی که در کشور دیگر همین نقش از طریق فرآوردههایی مانند بار انرژیزا، ترکیبات میوه و مغزها، یا محصولات غنیشده تأمین شود.
در نمونههایی مانند جیره آلمان، وجود dried fruit mix نشاندهنده استفاده مستقیم از میوه خشک بهعنوان یک جزء مکمل در جیره است. چنین ترکیبی معمولاً میتواند شامل میوههایی مانند کشمش، زردآلو، سیب، آلو یا سایر میوههای خشکشده باشد. از نظر تغذیهای، این گروه از مواد غذایی منبع مناسبی از کربوهیدراتهای قابل دسترس، فیبر، پتاسیم و برخی ترکیبات آنتیاکسیدانی محسوب میشوند. کاهش رطوبت در فرایند خشککردن باعث افزایش ماندگاری و کاهش وزن محصول میشود؛ دو ویژگی که در جیرههای میدانی اهمیت زیادی دارند. در شرایطی که سرباز باید تجهیزات، آب، مهمات و غذا را بهطور همزمان حمل کند، هر ماده غذایی که انرژی قابلقبولی را در وزن و حجم کمتر فراهم کند، از نظر لجستیکی ارزشمند است.
در جیره لهستان نیز مشاهده dried fruit در بخش تنقلات یا وعدههای مکمل نشان میدهد که میوه خشک بیشتر برای مصرف میانوعدهای و تأمین انرژی سریع به کار میرود، نه بهعنوان جزء اصلی وعده غذایی. این مسئله از منظر فیزیولوژی فعالیت قابل توضیح است. در مأموریتهای میدانی، نیروها ممکن است امکان مصرف وعده کامل را نداشته باشند یا به دلیل فشار عملیاتی، زمان کافی برای آمادهسازی غذا در اختیارشان نباشد. در چنین شرایطی، مواد غذایی آماده مصرف، سبک و انرژیزا میتوانند به حفظ سطح قند خون، کاهش احساس خستگی و پشتیبانی از فعالیت بدنی و شناختی کمک کنند. میوه خشک به دلیل دارا بودن قندهای طبیعی مانند گلوکز و فروکتوز، انرژی نسبتاً سریعی فراهم میکند و به همین دلیل برای فاصله میان وعدههای اصلی مناسب است.
در جیره پرتغال، وجود فرآوردههایی مانند fig and almond energy bar نشاندهنده شکل دیگری از بهکارگیری میوه خشک در جیرههای نظامی است. در اینجا میوه خشک بهصورت خالص عرضه نمیشود، بلکه در قالب یک محصول ترکیبی و انرژیزا استفاده میشود. انجیر خشک در کنار بادام، ترکیبی از کربوهیدرات، فیبر، مواد معدنی و چربیهای مفید را فراهم میکند. انجیر بهعنوان منبع کربوهیدرات و برخی ریزمغذیها عمل میکند، در حالی که بادام با داشتن چربیهای غیراشباع و پروتئین، چگالی انرژی محصول را افزایش میدهد و احساس سیری طولانیتری ایجاد میکند. این نوع بارها از نظر طراحی جیره بسیار کاربردیاند، زیرا در حجم کم، انرژی نسبتاً بالا، ماندگاری مناسب و سهولت مصرف را با هم ترکیب میکنند.
از منظر علمی، نقش میوه خشک در جیرههای ناتو و ارتشهای اروپایی را باید در چهار محور اصلی تحلیل کرد: تغذیه، لجستیک، ماندگاری و پذیرش حسی. از نظر تغذیهای، میوه خشک منبعی مناسب برای کربوهیدراتهای سریعالجذب و بخشی از فیبر و مواد معدنی است. از نظر لجستیکی، حذف بخش زیادی از آب میوه باعث کاهش وزن و حجم میشود و حمل آن را سادهتر میکند. از نظر ماندگاری، کاهش فعالیت آبی محصول رشد میکروارگانیسمها را محدود میکند و امکان نگهداری طولانیتر را فراهم میسازد. از نظر پذیرش حسی نیز طعم شیرین، رنگ جذاب و بافت جویدنی میوه خشک میتواند به کاهش یکنواختی جیره و افزایش تمایل به مصرف کمک کند.
با این حال، باید توجه داشت که میوه خشک معمولاً نقش غذای اصلی را در جیرههای نظامی بر عهده ندارد. وعدههای اصلی باید پروتئین، چربی، کربوهیدرات پیچیده و انرژی کافی را در قالب غذاهای کاملتر تأمین کنند. میوه خشک بیشتر در سطح یک مکمل عملیاتی عمل میکند؛ یعنی مادهای که در کنار وعدههای اصلی، نیازهای کوتاهمدت انرژی، تنوع حسی و قابلیت مصرف سریع را پشتیبانی میکند. به همین دلیل، در جیرههای اروپایی اغلب در بخش تنقلات، دسر، میانوعده یا بارهای انرژیزا دیده میشود.
این جایگاه مکمل با الزامات عملیاتی ناتو نیز همخوان است. جیرههای میدانی باید در شرایطی مصرف شوند که ممکن است دسترسی به آشپزخانه، آب کافی، ظروف، زمان استراحت یا شرایط مطلوب محیطی وجود نداشته باشد. مادهای مانند میوه خشک، که بدون آمادهسازی، بدون نیاز به گرمکردن و بدون ابزار خاص قابل مصرف است، در چنین محیطی ارزش عملیاتی پیدا میکند. این ویژگی بهویژه در گشتهای طولانی، مأموریتهای پیاده، عملیات کوهستانی، شرایط سرد یا موقعیتهایی که مصرف وعده کامل ممکن نیست، اهمیت بیشتری دارد.
در عین حال، محدودیتهایی نیز وجود دارد. میوه خشک به دلیل تراکم قند، اگر بهتنهایی و بیش از حد مصرف شود، ممکن است تعادل تغذیهای جیره را مختل کند. برخی انواع آن ممکن است برای همه افراد از نظر گوارشی قابل تحمل نباشند، بهویژه اگر فیبر یا قندهای قابل تخمیر بالایی داشته باشند. همچنین برخی ویتامینهای حساس، بهویژه ویتامین C، ممکن است در فرایند خشککردن و نگهداری کاهش یابند. بنابراین، میوه خشک باید در کنار سایر اجزای جیره مانند غلات، منابع پروتئینی، چربیها، نوشیدنیهای الکترولیتی و اقلام غنیشده استفاده شود تا یک الگوی تغذیهای متعادل شکل گیرد.
در مجموع، شواهد مربوط به جیرههای آلمان، لهستان و پرتغال نشان میدهد که در ارتشهای اروپایی، میوه خشک یا فرآوردههای مبتنی بر آن بهعنوان بخشی از راهبرد تأمین انرژی سریع و قابل حمل به کار میروند. این اقلام با وجود آنکه غذای اصلی محسوب نمیشوند، در افزایش کارایی جیره نقش مهمی دارند. میتوان گفت میوه خشک در جیرههای ناتو و ارتشهای اروپایی، یک جزء پشتیبان عملیاتی است؛ یعنی مادهای سبک، ماندگار، خوشخوراک و انرژیزا که میان وعدههای اصلی را تکمیل میکند و به حفظ توان جسمی و ذهنی نیروها در شرایط میدانی کمک میرساند.
