لنف ادم زمانی ایجاد می شود که مسیر جریان لنف در سیستم لنفاوی دچار اختلال و یا انسداد شود. این عارضه مشکل شایعی پس از درمان سرطان می باشد.
لنف ادم به تجمع مایع در اندام فوقانی و تحتانی گفته می شود. این عارضه در تعدادی از بیمارانی که جهت درمان سرطان، جراحی و یا پرتو درمانی شده اند ایجاد می شود. البته تمامی بیمارانی که مبتلا به سرطان هستند و تحت درمان قرار دارند مبتلا به لنف ادم نمی شوند. علایم لنف ادم در ادامه شرح داده شده است.
بدن ما از شبکه وسیعی از رگ ها ایجاد شده که به آن سیستم لنفاوی می گویند که در این سیستم لنفاوی مایع شفافی در جریان است که اصطلاحا به آن لنف گفته می شود.
لنف ادم
گره های لنفاوی نیز قسمتی از سیستم لنفاوی هستند. ساختار سیستم لنفاوی شبیه سیستم گردش خون است؛ با این تفاوت که در سیستم لنفاویمایع شفاف لنف که حاوی سلول های دفاعی هستند جریان دارد اما در سیستم گردش خون، خون در جریان است.
آیا تست تشخیصی برای بیماری لنف ادم وجود دارد؟
بله، اما نیازی به آن نیست. پزشک یا پرستار شما در صورت نیاز محیط اندام را اندازه گیری می کند و به وجود لنف ادم بر اساس علایم شما پی می برند.
علایم لنف ادم چیست؟
ورم اندام
درد در اندام
احساس گرفتگی و سنگینی در عضو درگیر
مشکل شدن حرکت اندام
این سیستم به آرامی عمل می کند پس ممکن است علایم لنف ادم طی هفته ها، ماه ها و یا حتی سال ها پس از درمان سرطان ایجاد شود.
پیشگیری از ایجاد تورم
لباس ها و جواهرات تنگ نپوشید (البته استثنا آن گن ها، جوراب ها و آستین های فشاری ست که پزشک و یا پرستار شما تجویز می کند).
مراقب افزایش وزن خود باشید.
دست خود را به مدت طولانی بدون حرکت آویزان قرار ندهید. اگر اندام تحتانی شما دچار لنف ادم است مدت طولانی روی پای خود نباشید.
هنگامی که نشسته یا خوابیده اید، اندام دچار لنف ادم را با بالش بالاتر از سطح بدن قرار دهید.
درمان لنف ادم چگونه است ؟
هیچ درمان قطعی برای این بیماری وجود ندارد. اما درمان هایی وجود دارد که باعث کم کردن تورم و افزایش احساس راحتی در شما می شود.
این درمان ها در صورتی که در مراحل ابتدایی این بیماری ( ادم لنفاوی ) شروع شود موثرتر خواهد بود پس لازم است به محض احساس در غیر طبیعی شدن شکل و حالات اندام با پزشک یا پرستار خود تماس بگیرید.
درمان لنف ادم شامل موارد زیر است:
ورزش کردن و آب درمانی : ورزش کردن از بدتر شدن بیماری ( ادم لنفاوی ) جلوگیری می کند. البته در حین ورزش کردن بیماران مبتلا به این بیماری باید بانداژ ها، جوراب ها و یا آستین های فشاری را بپوشند.
بانداژ های فشاری: بانداژ های فشاری لنف ادم ، بانداژ های مخصوصی است که در عین لطافت، فشار متناسبی به اندام وارد می کند و باعث کاهش ادم اندام می شود.
آستین ها و جوراب های فشاری: آستین ها و جوراب های لنف ادم نیز مانند بانداژ های گفته شده عمل می کنند و در عین لطافت، فشار متناسبی به اندام وارد می کند و از افزایش تورم اندام جلوگیری می کند.
مانور های تخلیه لنف ادم: در این روش، درمانگر با ماساژ اندام مبتلا، به روشی خاص، به تخلیه لنف ادم اندام کمک می کند.
درمان لنف ادم پا
چه کارهایی باید انجام دهم که با وجود علایم لنف ادم احساس بهتری داشته باشم؟
لازم است کارهایی انجام دهید که مانع ایجاد آسیب به اندام، عفونت کردن اندام و همچنین افزایش تورم اندام شوند. جهت جلوگیری از آسیب خوردن لازم است:
پوست را تمیز نگه دارید و با یک صابون لطیف هر روز صبح شستشو دهید.
از ناخن های خود بخوبی مراقبت کنید و از کندن پوست اطراف ناخن ها یا گرفتن ناخن ها از ته خودداری کنید.
با مصرف لوسیون مناسب از خشکی و ترک خوردن پوست جلوگیری کنید.
جهت تراشیدن مو های زائد بجای تیغ ترجیحا از ماشین های برقی استفاده کنید.
در زمان بیرون رفتن حتما از کرم ضد آفتاب استفاده کنید.
چنانچه بازو شما دچار لنف ادم شده است در حین انجام کار های روزمره مثل آشپزی و خانه داری، از دستکش مناسب استفاده کنید.
چنانچه اندام تحتانی دچار لنف ادم شده اند در هنگام بیرون رفتن از خانه کفش هایی با کفی سخت و محکم بپوشید.
اگر یک خراش کوچک، بریدگی یا گزیدگی در پوست ایجاد شد آنرا با آب و صابون بشویید. سپس یک کرم یا پماد آنتی بیوتیک مثل باسیتراسین یا موپیدوسین را در موضع استفاده کنید. اگر با درمان بهبودی سریع حاصل نشد و یا علایم عفونت داشتید با پزشک یا پرستار خود تماس بگیرید.
از عضو مبتلا به لنف ادم نباید خون گیری شود و طب سوزنی نیز نباید در این عضو انجام شود.
از عضو مبتلا نمی توان فشار خون چک کرد و در اندام سمت مقابل این کار انجام شود.
سونا، جکوزی و حمام آب داغ ممنوع است.
برای کنترل و درمان علایم لنف ادم، با نظر پزشک از آستین های لنف ادم و بانداژ های مخصوصی استفاده میشود که یکی از مهمترین ابزارهای درمان لنف ادم محسوب می شود.
برای درمان و کنترل لنف ادم چه زمانی باید با پزشک یا پرستار خود تماس بگیرم؟
شما باید در موارد زیر با پزشک یا پرستار خود تماس بگیرید:
اگر تورم اندام شما افزایش یابد.
اگر عضو شما قرمز شود یا تغییر رنگ دهد.
اگر اندام مبتلا به لنف ادم در لمس گرم شده باشد.
اگر تب بالاتر از ۳۸ درجه داشتید ولی علت آن سرماخوردگی و بیماری دیگری نباشد.
آیا می توان از بروز لنف ادم پس از سرطان جلوگیری کرد؟
گاهی؛ اگر شما مبتلا به سرطان پستان باشید ممکن است جراح شما مجبور شود غدد لنفاوی زیر بغل شما را تخلیه کند تا بداند که آیا سرطان به آنها نیز انتشار پیدا کرده است یا نه؟ اگر تمامی گره های لنفاوی خارج شود، خطر ابتلا به لنف ادم بیشتر خواهد شد. البته در برخی موارد پزشکان فقط تعداد کمی از گره های لنفاوی را خارج می کنند که احتمالا ابتلا به لنف ادم را کمتر می کند.
لنف ادم همیشه قابل پیشگیری نیست اما چنانچه به آن مبتلا شدید با درمان به موقع از بدتر شدن آن می توان پیشگیری کرد.
