فرمان بسیج نیروهای روسیه همزمان با هفته دفاع مقدس

طی سخنانی به مناسبت هفته دفاع مقدس، رهبر معظم انقلاب اسلامی در دیدار پیشکسوتان دفاع مقدس تاکید کردند دفاع مقدس نشان داد صیانت از کشور با مقاومت به دست می آید نه با تسلیم.

بیانات معظم له همزمان با نطق تلویزیونی ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه بود که طی آن، فرمان آغاز بسیج بخشی از ظرفیت ذخیره ارتش روسیه به اطلاع عموم رسید.

تقریبا همزمان با این دو مطلب، آیت الله رئیسی، رئیس جمهوری اسلامی ایران، در نطق خود در مجمع عمومی سازمان ملل بر آغاز دورانی جدید در نظم جهانی و پایان یافتن نظم قبلی که مبتنی بر سلطه تمام عیار غرب بر جهان بود تاکید نمود.

به واقع تحولات عمیقی در بعد جهانی در شرف وقوع است که ابعادی بسیار وسیع در کلیه حوزه های اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی دارد. لیکن در این مقطع، مهمترین موتور پیشرانه این تحولات درگیری و عرصه نظامی است که میان روسیه و غرب در جبهه اوکراین به پیش برده می شود.



مجددا نگاهی به تحولات ماه های گذشته بیاندازیم.

  • آمریکا و ناتو در تدارک آماده سازی ارتش اوکراین جهت حمله ای تمام عیار به مناطق روس نشین واقع در شرق کشور اوکراین بودند. بخش های شرقی، یعنی استان های لوهانسک و دونتسک، پس از کودتای مخملی آمریکایی در کیف که منجر به روی کار آمدن دولتی روس ستیز شده بود اعلام استقلال نموده بودند. بعلاوه، روسیه در واکنش به این کودتای مخملی، علاوه بر حمایت از «خودمختاری» (و نه استقلال) استان های لوهانسک و دونتسک، شبه جزیره کریمه را که دارای اهمیتی استراتژیک بود از اوکراین جدا کرده ضمیمه خاک خود نموده بود. هدف آمریکا و ناتو، هدایت ارتش اوکراین به سمت بازپس گیری شبه جزیره کریمه از طریق عملیات نظامی بود. بنابراین، از نگاه روسیه چنین تحرکاتی بعنوان تهدیدی مستقیم علیه تمامیت ارضی روسیه تلقی می گردید.
  • روسیه در اواسط زمستان سال گذشته اقدام به حمله ای پیشدستانه نموده و عملیات طرح ریزی شده توسط آمریکا و ناتو را خنثی نمود. برای ایجاد زمینه حقوقی و مشروعیت قانونی این حمله پیشدستانه، روسیه استقلال جمهوری های دونتسک و لوهانسک را به رسمیت شناخت. به این ترتیب روسیه با توسل به همان تکنیک قانونی که آمریکا و ناتو سالها پیش برای حمله به کوزوو در شرق اروپا استفاده کرده بودند، بدون نیاز به اعلان جنگ (و نتیجتا مواجه شدن با چالش های ناشی از قوانین حقوق بین الملل) توانست «عملیات ویژه نظامی» را آغاز نماید.
  • اصطلاح «عملیات ویژه نظامی» دارای بار حقوقی مشخصی است که بطور خلاصه یعنی روسیه وارد وضعیت جنگی نشده، و لذا روسیه ناچار بود با استفاده از ظرفیت ارتش خود در دوران صلح دست به این عملیات بزند. با توجه به اینکه روسیه کشور بسیار پهناوری است و بخش اعظم ارتش این کشور در نواحی مختلف پراکنده اند، تنها چیزی حدود 200 هزار نیروی نظامی برای عملیات ویژه نظامی در اختیار ارتش روسیه بود. اما از سوی دیگر، اوکراین به محض آغاز درگیری با روسیه اعلام بسیج عمومی نموده و صدها هزار سرباز وظیفه جدید را در اختیار خود گرفت. در حالی که ارتش ثابت و دوره دیده اوکراین درگیر نبرد با ارتش روسیه بودند، نیروهای ذخیره اوکراین جهت آموزش به کشورهای تحت کنترل ناتو، از جمله لهستان، آلمان، انگلیس و دیگر کشورها اعزام می شدند. به این ترتیب اگر چه خاک اوکراین زیر حملات مستقیم روسیه قرار داشت، لیکن کشورهای ناتو به عمق استراتژیک اوکراین تبدیل شدند و نیروهای ذخیره می توانستند به دور از ضربات ارتش روسیه آموزش ببینند.
  • طی ماه های گذشته ارتش روسیه موفق شد استان های دونتسک و لوهانسک را تقریبا بطور کامل از ارتش اوکراین پاکسازی کرده و همچنین نواحی استراتژیکی همچون خِرسون و ماریوپل در جنوب، و خارکف در شمال را تحت کنترل خود در آورد. در این مدت ارتش کلاسیک اوکراین تقریبا بطور کامل نابود شد. طبق آخرین آمارها، تلفات ارتش اوکراین در حدود 60 هزار نفر کشته و نزدیک به 50 هزار نفر زخمی و معلول بوده است. این در حالیست که تلفات ارتش روسیه در حدود یک دهم، یعنی کمتر از 6 هزار کشته بوده. تا اینجای کار روسیه به نظر می رسید روسیه به دو هدف کلیدی خود دست یافته: یعنی اولا آزادسازی لوهانسک و دونتسک، و ثانیا نابودی ارتش اوکراین.
  • رژیم کیف و حامیان غربی آن مدتها بود از یک عملیات ضد حمله بزرگ علیه روسیه صحبت می کردند. چند حمله بزرگ در جنوب و ظاهرا با هدف پس زدن ارتش روسیه از منطقه خرسون صورت پذیرفت که بلافاصله با تحمل تلفات زیاد از سوی نیروهای اوکراینی شکست خورد. تا اینکه یک ضد حمله گسترده و غافلگیرانه در منطقه خارکف توسط ارتش اوکراین صورت گرفت. هدف اصلی این حمله، گرفتن تلفاتی سنگین از ارتش روسیه بود. حضور ارتش روسیه در منطقه خارکف بسیار کمرنگ بود و نیروهای اوکراینی با استفاده از عامل غافلگیری موفق شدند بسیاری از نیروهای روس حاضر در این منطقه را در محاصره قرار دهند. اوکراینی ها پیش بینی می کردند روسیه برای پس زدن نیروهای اوکراینی وارد درگیری گسترده زمینی شده و تلفات زیادی را متحمل شود. لیکن واکنش ارتش روسیه عبارت بود از یک عقب نشینی تاکتیکی که با مهارتی فوق العاده علیرغم شرایط به شدت بحرانی اجرا گردید. به این ترتیب اوکراین اراضی وسیعی را از کنترل روسیه خارج کرد، لیکن روسیه از بالا رفتن تلفات ارتش خود جلوگیری نمود.
  • اسکات ریتر، تحلیلگر نظامی آمریکایی معتقد است ضد حمله اوکراین در منطقه ماریوپل نشان دهنده تحولی کیفی در نیروهای اوکراین بود. اگر چه روسیه موفق شد ارتش کلاسیک اوکراین را نابود نماید، لیکن نیروهای مورد استفاده اوکراین در این ضد حمله عموما نیروهای تازه نفسی بودند که در این مدت توسط ناتو آموزش دیده بودند. به این ترتیب، به تعبیر اسکات ریتر، روسیه دیگر با ارتش اوکراین که مورد حمایت ناتو بوده نمی جنگد. بلکه حریف روسیه در واقع ارتش ناتو است که عمدتا از نیروهای اوکراینی تشکیل شده اند.



جمله آخر که در تحلیل اسکات ریتر آمریکایی بیان شده بود، دقیقا در سخنرانی ولادیمیر پوتین مورد تایید قرار گرفت. رئیس جمهور روسیه اظهار داشت که روسیه دیگر به تنهایی با اوکراین درگیر نیست، بلکه کل توان نظامی ناتو در برابر روسیه قرار گرفته است.

در پاسخ به این تغییر و تحول بنیادین، فرمان بسیج نیروها در روسیه صادر شده و قرار است تعداد 300 هزار نیروی تازه نفس به 200 هزار نیروی موجود اضافه شود. به این ترتیب، در برابر 700 هزار نیروی اوکراینی، روسیه به جای 200 هزار سرباز با 500 هزار سرباز وارد میدان خواهد شد. این تعداد نیروی روس برای گسترش عملیات ویژه نظامی و تصرف کامل اوکراین کافیست.

لیکن گسترش عملیات ویژه نظامی بر مبنای توجیه حقوقی فعلی امکانپذیر نیست. به همین دلیل روسیه در حال پدید آوردن شرایط میدانی جدیدی است. به این صورت که همه پرسی جهت پیوستن بخشهایی از اوکراین که اکنون تحت کنترل روسیه است صورت می پذیرد و به زودی قلمرو خاک روسیه گسترش خواهد یافت. از آن نقطه به بعد، حملات نیروهای اوکراینی به این مناطق به معنای حمله مستقیم به خاک روسیه تفسیر شده و به روسیه امکان گسترش میدان نبرد به سایر بخش های اوکراین را خواهد داد.



همزمان با درگیری های اوکراین، جمهوری باکو و ترکیه در تدارک جدا کردن بخش جنوبی ارمنستان و قطع کردن دسترسی زمینی ایران به منطقه قفقاز هستند. این در حالیست که رهبر معظم انقلاب صراحتا موضع ایران را عدم تحمل هر گونه تغییر مرزها در همسایگی خود اعلام کرده اند. همچنین امروز در مراسم رژه نیروهای مسلح ایران به مناسبت آغاز هفته دفاع مقدس، سردار سرلشکر پاسدار محمد باقری، فرمانده ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران، بطور علنی از کشورهای آذربایجان و ارمنستان نام برده و هشدار داد هر گونه تغییر مرزها با واکنش ایران مواجه خواهد شد. بنابراین، احتمال می رود نوعی از عملیات نظامی ایران در منطقه قفقاز در پیش رو باشد.