حذف ریویوها در ۲۰۲۵ را نمیتوان یک اتفاق پراکنده یا نتیجه چند گزارش موردی دانست. وقتی پشت این موضوع یک بررسی دادهمحور روی ۶۰هزار پروفایل Google Business قرار میگیرد، مسئله از سطح «شایعه» به سطح «الگوی قابل پیگیری» منتقل میشود. در این چارچوب، حذف ریویوها «تصادفی» نیست و از همزمانی چند نیروی اصلی تغذیه میکند: تعدیلگری خودکار، ریسکمحور بودن برخی حوزههای کسبوکار، سختگیری نسبت به ریویوهای تشویقی و فشارهای مقرراتی محلی. حاصل این ترکیب، تغییری است که مستقیماً روی دیدهشدن محلی و سیگنالهای اعتماد اثر میگذارد؛ دقیقاً همان جایی که سئو محلی به آن تکیه دارد.
برای یک متخصص سئو، ارزش این موضوع صرفاً در «دانستن خبر» نیست. اهمیت واقعی، در فهمیدن سازوکارهای اثرگذار و سپس بازطراحی فرآیندهای پایش و مدیریت ریویوهاست. چون وقتی ریویوها در مقیاس بالا حذف میشوند، چند چیز به طور همزمان تغییر میکند: میانگین امتیاز میتواند بالا یا پایین برود، نسبت ریویوهای مثبت به منفی جابهجا میشود، دادههای مقایسهای از اعتبار میافتد و در نهایت اعتماد کاربر به ثبات تصویر برند در نتایج محلی کاهش پیدا میکند. پس مسئله، هم فنی است و هم رفتاری؛ هم به سیاستهای گوگل مربوط میشود و هم به رفتار کسبوکارها و کاربران در تولید ریویو.
دادههای گردآوریشده از دههاهزار پروفایل کسبوکار در چند کشور نشان میدهد بین ژانویه تا ژوئیه ۲۰۲۵ حذف ریویوها به طور محسوس افزایش داشته است؛ شتاب این روند از اواخر سه ماهه اول بیشتر شده و در میانه سال شدت گرفته است. نکتهای که در تحلیلها برجسته میشود این است که حذفها فقط به ریویوهای یک ستاره محدود نیست. در کنار ریویوهای کمامتیاز، سهم قابلتوجهی از ریویوهای پنج ستاره هم حذف میگردد. این الگو یک پیام روشن دارد: معیار حذف، صرفاً «منفی بودن» یا «مثبت بودن» نیست، بلکه «اصالت» و «ریسک» و «الگوی مشکوک» میتواند تعیینکننده باشد.
از زاویه عملیات سئو محلی، این تفاوت دیدگاه مهم است. بسیاری از تیمها به طور ناخودآگاه فرض میکنند اگر ریویو مثبت باشد، احتمال بقا و نمایش آن بیشتر است. اما وقتی ریویوهای پنج ستاره هم به نسبت قابل توجه حذف میشوند، باید پذیرفت که سیستم تعدیلگری به نشانههای دیگری هم حساس است؛ نشانههایی مثل الگوی غیرطبیعی در سرعت دریافت ریویو، شباهت زبانی و ساختاری بین متنها، روابط احتمالی بین ریویونویس و کسبوکار یا نشانههای مرتبط با «تشویقی بودن» ریویوها. بنابراین، تنها هدف «افزایش تعداد ریویو مثبت» نیست؛ هدف باید «ساختن جریان معتبر و طبیعی ریویو» باشد.
در این روند، فقط سازوکارهای خودکار تعیینکننده نیستند؛ بخشی از سیگنالها از مشارکت کاربران میآید و در تصمیمهای تعدیلگری اثر میگذارد. در همین راستا، گوگل از اعضای Local Guide میپرسد آیا کسبوکارها برای دریافت ریویو مشوق ارائه میکنند یا خیر. این رویکرد با پرچمگذاریهای مبتنی بر هوش مصنوعی برای شناسایی فعالیتهای مشکوک همراستا است و عملاً «بازخورد انسانی» را در کنار «تشخیص خودکار» به کار میگیرد.
برای متخصص سئو، این یعنی چرخه نظارت صرفاً الگوریتمی نیست. اگر کاربری که در اکوسیستم Local Guide فعال میباشد، رفتار یک کسبوکار را «تشویقی» یا «غیرطبیعی» برداشت کند، احتمالاً همان برداشت میتواند به صورت داده، سیگنال یا گزارش وارد سازوکار تعدیلگری شود. به همین دلیل، هرگونه سیاست جذب ریویو که بوی فشار، تشویق غیرمستقیم یا هدایت غیرشفاف بدهد، حتی اگر در کوتاه مدت به رشد امتیاز منجر شود، میتواند در میان مدت هزینه بسازد.
در عمل، تفاوت مهم اینجاست: کسبوکارهایی که ریویو را بهعنوان بخشی از «تجربه مشتری» جمعآوری میکنند، معمولاً ریویوهایی با تنوع زبانی، تنوع محتوایی، توزیع زمانی طبیعی و رگههای واقعگرایانهتر میگیرند. اما کسبوکارهایی که ریویو را بهعنوان «کمپین عددی» میبینند، اغلب خروجیهایی یکنواخت تولید میکنند؛ همان چیزی که در فضای تعدیلگری خودکار، بیشتر شبیه الگوی مصنوعی جلوه میکند.
یکی از بخشهای مهم، تفاوت معنادار الگوی حذف بر اساس حوزه فعالیت کسبوکار است. در دادهها، بیشترین حجم حذف در رستورانها گزارش شده و پس از آن خدمات خانگی، خردهفروشی حضوری و ساختوساز قرار میگیرند. در این حوزهها، حذف هم در ریویوهای جدید دیده میشود و هم در ریویوهای قدیمی و این توزیع بیشتر به اجرای پیوسته سیاستها اشاره دارد تا یک پاکسازی مقطعی.
این بخش برای سئو محلی اهمیت مضاعف دارد؛ چون بسیاری از کسبوکارها در همین حوزهها فعالیت میکنند و ریویو در آنها به شدت روی تصمیم کاربر اثر میگذارد. اگر شما با رستورانها یا کسبوکارهای خدمات خانگی کار میکنید، باید فرض را بر این بگذارید که «ریویو یک دارایی ناپایدارتر» است و نیاز به مراقبت دائمی دارد. در مقابل، خدمات پزشکی، زیبایی و خدمات حرفهای در مجموع حذف کمتری تجربه میکنند، اما این به معنای امنیت کامل نیست؛ حتی در این حوزهها نیز میتوان الگوهای پایدار و قابل شناسایی از حذف ریویوها مشاهده کرد. نتیجه روشن است: هر حوزه فعالیت حساسیتهای خاص خود را دارد و شدت اجرای سیاستها متناسب با ریسک همان حوزه تغییر میکند.
در رستورانها و خردهفروشی عمومی، حذفها تقریباً در کل طیف یک تا پنج ستاره پخش شده است. اما در خدمات پزشکی و خدمات خانگی، حذفها به طور محسوسی به سمت پنج ستارهها سنگینی دارد و ریویوهای میانی کمتر حذف میشوند. این عدمتعادل بهعنوان نشانهای از سختگیری بیشتر نسبت به ریویوهای مثبت در حوزههای پرریسک یا حساس تعبیر میشود. نکته مهم دیگر این است که این تفاوتها بیشتر به «تنظیم خودکار شدت اجرا بر مبنای ریسک حوزه فعالیت» نسبت داده میشود؛ نه تصمیمگذاری دستی برای هر گروه.
از منظر تحلیل سئو، این یعنی اگر بخواهید رفتار حذف ریویو را صرفاً با برچسب «ریویو منفی حذف میشود» توضیح دهید، احتمالاً در برخی حوزهها به خطا میروید. در حوزههایی که ریسک بالاتر تلقی میشوند، ریویو مثبت بیش از سایر حالتها زیر ذرهبین میرود؛ زیرا یکی از رایجترین مسیرهای دستکاری اعتبار، تولید یا تحریک ریویوهای مثبت است. وقتی سیستم به صورت ریسکمحور تنظیم شده باشد، حساسیت به ریویوهای پنج ستاره در چنین حوزههایی منطقی است.
برای شما بهعنوان متخصص سئو، این بخش یک پیام اجرایی دارد: اگر استراتژی مدیریت ریویو را فقط روی «بیشتر کردن پنج ستارهها» بنا کنید، ممکن است ناخواسته در نقطهای قرار بگیرید که نرخ حذف بالاتر میرود. رویکرد حرفهایتر این است که به جای تمرکز افراطی روی عدد پنج، روی طبیعی بودن توزیع و کیفیت تجربه و زبان ریویوها تمرکز کنید. این رویکرد، هم با رفتار انسانی سازگارتر است و هم با حساسیتهای سیستمهای تعدیلگر بهتر کنار میآید.
سن ریویو بر زمان حذف اثر میگذارد. در خدمات پزشکی و خدمات خانگی، بخش قابلتوجهی از ریویوهای حذفشده طی شش ماه نخست ناپدید میشوند؛ الگویی که با مداخله زودهنگام سامانههای خودکار و ارزیابی متن، رفتار نویسنده و سیگنالهای ریسک همخوانی دارد. در مقابل، در رستورانها و خردهفروشی حضوری، شمار زیادی از ریویوهای حذفشده بیش از دو سال قدمت دارند؛ وضعیتی که به اجرای دیرهنگام نسبت داده میشود، مانند بهبود ابزارهای شناسایی یا نمایان شدن الگوهای تازه مشکوک.
این تفاوت زمانی، یکی از نقاطی است که در مدیریت سئو محلی اغلب دست کم گرفته میشود. بسیاری از تیمها پس از دریافت ریویو، آن را «تمامشده» فرض میکنند. اما پیام عملی صریح است: یک ریویو ممکن است مدتها پس از ثبت، بدون هشدار حذف شود. بنابراین، داشتن «حافظه سازمانی» برای ریویوها اهمیت پیدا میکند. اگر ریویوها دیرهنگام حذف میشوند، شما باید بتوانید تشخیص دهید چه چیزی از دست رفته و کجا اثر گذاشته است. اگر زودهنگام حذف میشوند، باید بتوانید بفهمید کدام نوع ریویو در همان ماههای اول بیشتر در معرض حذف بوده و سیاست جمعآوری ریویو را اصلاح کنید.
جغرافیا هم بازی را عوض میکند. در بازارهای انگلیسی زبان مثل آمریکا، بریتانیا، کانادا و استرالیا، حذفها بیشتر به سمت پنج ستارهها متمایل میباشد و با تعدیلگری مبتنی بر هوش مصنوعی برای کاهش اسپم و ریویوهای تشویقی تطبیق داده شده است. در مقابل، آلمان متفاوت گزارش شده: در آنجا سهم بیشتری از ریویوهای حذفشده کمامتیاز هستند و اغلب ظرف چند هفته حذف میشوند؛ این الگو با قوانین سختگیرانه افترا، امکان چالش حقوقی ریویوهای منفی و الزام اقدام سریع پلتفرم پس از اعلام، همراستا دانسته شده است.
برای سئو محلی، این اختلاف جغرافیایی یعنی نمیتوان یک نسخه واحد را برای همه کشورها و بازارها اجرا کرد. اگر کسبوکار شما در بازارهای انگلیسی زبان فعالیت دارد، احتمالاً باید حساسیت بیشتری نسبت به هر نشانهای از ریویو تشویقی یا الگوی غیرطبیعی در ریویوهای مثبت داشته باشید. اما اگر در بازاری شبیه آلمان حضور دارید، مدیریت ریویوهای منفی و فرآیند رسیدگی سریع به موارد چالشی میتواند وزن بیشتری پیدا کند؛ چون الگوی حذف در آنجا به سمت کمامتیازها سنگینتر گزارش شده است. مهمتر از همه این است که تیم سئو باید درک کند قوانین محلی، رفتار کاربران و استانداردهای گزارشدهی میتواند مسیر تعدیلگری را تغییر دهد و اثر آن در دادههای ریویو دیده میشود.
این روند دو پیامد کلیدی دارد. نخست، فرسایش اعتماد؛ زمانی که ریویوهای معتبر بدون توضیح حذف میشوند. در فضای نتایج محلی، اعتماد یک مفهوم انتزاعی نیست؛ به طور مستقیم روی نرخ کلیک، نرخ تماس، مسیریابی و تصمیم خرید اثر میگذارد. وقتی کاربر میبیند تعداد ریویوها یا محتوای آنها بیثبات است یا تغییر ناگهانی در امتیاز رخ داده، احتمال دارد نسبت به تصویر برند مردد شود. حتی اگر حذفها به نفع کسبوکار تمام شود و میانگین امتیاز بالا برود، باز هم تغییر ناگهانی میتواند حس غیرطبیعی ایجاد کند و سؤال در ذهن مخاطب بسازد.
دومین پیامد، اختلال در دادههاست؛ زیرا حذفها میانگین امتیاز، شاخصهای مقایسهای عملکرد و سیگنالهای تبدیل را دستخوش تغییر میکند. در بسیاری از برنامههای سئو محلی، تحلیل عملکرد به دادههای ریویو متکی است: رشد ماهانه ریویو، نسبت ستارهها، روند پاسخگویی، همبستگی تغییر امتیاز با تغییر تماس یا ورودی و مقایسه شعب با یکدیگر. وقتی حذفها در مقیاس بالا رخ میدهد، بخشی از این تحلیلها دقت خود را از دست میدهد؛ زیرا متغیرهای پایهای ثابت نیستند. بنابراین برای متخصصان سئو و برندهای چندشعبهای، پایش ریویوها دیگر یک گزینه نیست؛ رصد زمان، موقعیت و نوع ریویوهای حذفشده، در کنار تولید ریویوی جدید، به یک ضرورت عملیاتی تبدیل میشود.
این ضرورت فقط «چک کردن گاهبهگاه» نیست. وقتی شدت حذف بالا میرود، باید بتوانید از منظر مدیریتی توضیح دهید چه اتفاقی افتاده است: آیا کاهش ریویو ناشی از افت رضایت مشتری است یا حذف سیستماتیک؟ آیا افت امتیاز به دلیل افزایش ریویو منفی میباشد یا حذف ریویوهای مثبت؟ آیا یک شعبه خاص بیشتر در معرض حذف بوده یا کل شبکه؟ بدون سازوکار پایش، پاسخ به این پرسشها حدسی میشود و تصمیمهای بعدی هم از کیفیت میافتد.
وقتی در سطح راهبردی به موضوع نگاه میکنیم، دو محور باید همزمان تقویت شود: محور تولید طبیعی ریویو و محور پایش تغییرات ریویو. تولید طبیعی ریویو به این معناست که کسبوکار از مسیر تجربه واقعی مشتری، ریویو واقعی دریافت کند؛ نه از مسیر تحریک عددی. این رویکرد معمولاً خودبهخود تنوع ایجاد میکند و احتمال مشابهتهای تکراری را کاهش میدهد. در کنار آن، پایش تغییرات ریویو باید به گونهای باشد که تیم سئو بتواند تغییر ناگهانی را سریع تشخیص دهد و پیامدهای آن را در گزارشها شفاف کند.
در فضای چندشعبهای، این موضوع اهمیت بیشتری دارد؛ چون حذف ریویو میتواند نامتوازن باشد و شعبهای که قبلاً از نظر دادههای اعتبار «بهتر» بوده، ناگهان افت کند و در مقایسه داخلی بد جلوه نماید. اگر این افت ناشی از حذف باشد، باید در تحلیلهای داخلی لحاظ شود تا تصمیمهایی مثل تغییر بودجه، تغییر تمرکز تبلیغاتی یا ارزیابی عملکرد شعبه بر پایه دادههای ناقص انجام نشود.
از سوی دیگر، باید انتظار داشت که در برخی حوزهها، ریویوهای پنج ستاره به طور ویژه زیر نظر هستند. پس اگر برنامه جمعآوری ریویو به شکلی طراحی شده باشد که خروجی آن تقریباً همیشه پنج ستاره باشد و ریویوهای میانی بسیار کم باشند، این تصویر میتواند غیرطبیعی تلقی شود. اینجا قرار نیست شما «امتیاز را پایین بیاورید» یا کیفیت را قربانی کنید، بلکه باید فرآیند را به گونهای تنظیم کنید که خروجی آن شبیه رفتار واقعی مردم باشد. در تجربه واقعی، حتی مشتری راضی هم همیشه پنج ستاره نمیدهد؛ گاهی چهار میدهد، گاهی جزئیات مینویسد، گاهی کوتاه مینویسد. طبیعی بودن، یک سرمایه است.
همچنین نقش Local Guide را نباید نادیده گرفت. وقتی گوگل به صورت مستقیم از این گروه درباره ارائه مشوق سؤال میکند، یعنی برداشت کاربران از رفتار کسبوکار میتواند به داده قابل استفاده تبدیل شود. بنابراین هر چیزی که «از بیرون» شبیه مشوق یا فشار برای ریویو به نظر برسد، ریسک ایجاد میکند. هدف حرفهای این است که درخواست ریویو، محترمانه و غیرتحمیلی باشد و هیچ نشانهای از معامله یا پاداش را تداعی نکند.
حذف بیسابقه ریویوها در ۲۰۲۵، در این تحلیل بهعنوان نتیجه یک علت واحد معرفی نمیشود، بلکه حاصل همزمانی چند عامل است: تعدیلگری خودکار، ریسکمحور بودن برخی حوزههای کسبوکار، سختگیری نسبت به ریویوهای تشویقی و اثر مقررات محلی. روند جهانی نشان میدهد حذفها فقط سراغ ریویوهای منفی نمیروند و ریویوهای پنج ستاره نیز در سهم قابل توجه حذف میشوند. تفاوت حوزههای فعالیت، تفاوت ترکیب ستارهها، تفاوت زمان حذف و تفاوت جغرافیا همگی نشان میدهند که رفتار حذف، یکدست و ساده نیست.
برای سئو محلی، پیام روشن است: ریویو یک دارایی حیاتی است، اما ثبات آن دیگر بدیهی نیست. فرسایش اعتماد و اختلال در دادهها، دو پیامد مستقیم این موج حذف هستند. پاسخ حرفهای، تبدیل کردن مدیریت ریویو به یک فرآیند قابل سنجش و قابل گزارش است؛ فرآیندی که هم جریان ریویوی طبیعی و معتبر را تقویت میکند و هم پایش تغییرات را به صورت منظم و دقیق انجام میدهد. در چنین شرایطی، متخصص سئو با یک مزیت رقابتی مهم روبهروست: توانایی تفکیک «تغییر واقعی در تجربه مشتری» از «تغییر ناشی از تعدیلگری پلتفرم» و تبدیل این تفکیک به تصمیمهای عملیاتی درست.
تهیه شده توسط تیم تخصصی سئو سید احسان خسروی (مدیر، متخصص و مشاور استراتژیک سئو)
