اگر منظم نگاه کنیم، بحث روشن میشود:
۱️⃣ چرا بعضیها معجزه را انکار میکنند؟
▪ نگاه طبیعتگرایانه (Naturalism)
در فلسفه مدرن، مخصوصاً بعد از David Hume، این ایده مطرح شد که:
> تجربهی همیشگی ما نشان میدهد طبیعت طبق قوانین ثابت عمل میکند،
پس گزارش نقض قانون طبیعت احتمالاً خطاست.
این نگاه میگوید: قانون طبیعت مطلق است، پس معجزه ناممکن است.
---
▪ نگاه تاریخی ـ انتقادی
برخی میگویند: روایتهای معجزه در متون دینی بعدها ساخته شدهاند یا اغراق تاریخیاند.
---
▪ نگاه علمی تجربی
بعضیها میگویند: چیزی که در آزمایشگاه تکرارپذیر نباشد، علمی نیست.
پس معجزه که تکرارپذیر نیست، قابل قبول نیست.
---
۲️⃣ پاسخ الهیاتی چیست؟
نکته اول: علم تجربی درباره «علیت ماورایی» داوری نمیکند
علم میگوید: در شرایط عادی، آتش میسوزاند.
اما علم نمیتواند بگوید: هیچگاه هیچ علت غیرمادیای نمیتواند دخالت کند.
این ادعا دیگر علمی نیست، بلکه فلسفی است.
---
نکته دوم: قانون طبیعت یعنی «روال عادی»، نه «ضرورت منطقی مطلق»
در فلسفه اسلامی (مثلاً در حکمت ملاصدرا در Mulla Sadra):
قوانین طبیعت وابسته به اراده و نظام علّی الهیاند،
نه مستقل از خدا.
پس اگر علت بالاتری وارد شود، محال عقلی رخ نداده است.
مثال: اگر برنامهنویس سیستم را ساخته باشد،
میتواند از سطح بالاتر در آن مداخله کند
بدون اینکه «منطق سیستم» نقض شود.
---
۳️⃣ آیا انکار معجزه لزوماً ضد دین است؟
نه لزوماً.
سه حالت وجود دارد:
1. کسی اصل خدا را قبول ندارد → طبیعی است معجزه را هم نپذیرد.
2. کسی خدا را قبول دارد اما روایتهای تاریخی را مشکوک میداند.
3. کسی تفسیر نمادین از معجزات دارد.
بحث اصلی این است: اگر وجود خدا و قدرت مطلق او پذیرفته شود،
معجزه از نظر عقلی محال نیست.
---
۴️⃣ نکته بسیار مهم
بعضی افراد معجزه را انکار میکنند چون تصور میکنند:
> معجزه یعنی بیقانونی و هرجومرج در طبیعت.
در حالی که در الهیات کلاسیک، معجزه: بیقانونی نیست؛
دخالت علتی بالاتر از علل عادی است.
۵️⃣ جمعبندی عقلانی
✔ از نظر علمی تجربی، معجزه قابل اثبات آزمایشگاهی نیست.
✔ از نظر فلسفی، اگر خدا وجود داشته باشد، معجزه محال نیست.
✔ انکار معجزه معمولاً مبتنی بر یک پیشفرض فلسفی (طبیعتگرایی) است، نه یک کشف علمی.
-- باشیم؟
