مفهوم SIEM چیست؟ مغز متفکر امنیت سایبری سازمان

SIEM مخفف Security Information and Event Management است و به زبان ساده یعنی:

"جمع‌آوری، تحلیل، و پاسخ به رویدادهای امنیتی در یک سیستم متمرکز."

در واقع SIEM مثل یک "دوربین امنیتی هوشمند" برای شبکه‌ی شما عمل می‌کند:
همه‌چیز را می‌بیند، ذخیره می‌کند، تحلیل می‌کند، و در صورت وجود خطر، هشدار می‌دهد.

🧠 چرا SIEM مهم است؟

در شبکه‌های امروزی، هزاران لاگ (Log) از دستگاه‌ها، سرورها، فایروال‌ها، اپلیکیشن‌ها و کاربران تولید می‌شود. بررسی دستی این حجم از اطلاعات تقریباً غیرممکن است. SIEM به کمک می‌آید تا:

همه‌ی این لاگ‌ها را جمع‌آوری کند

اتفاقات مشکوک را شناسایی کند

تهدیدات را سریع گزارش دهد

و در نهایت از بروز فاجعه جلوگیری کند

⚙️ SIEM چگونه کار می‌کند؟ (با مثال ساده)

فرض کنید در شرکت شما یک کارمند به طور مداوم در حال تلاش برای ورود به سرور است، اما رمز اشتباه وارد می‌کند.

اگر:

تعداد دفعات زیاد شود

از IPهای مختلف باشد

در ساعات غیرعادی رخ دهد

SIEM این رفتار را مشکوک تلقی می‌کند، آن را با الگوهای تهدید مقایسه کرده و به شما هشدار می‌دهد.

🧩 اجزای اصلی یک SIEM

• Log Collection (جمع‌آوری لاگ‌ها):
  اطلاعات از منابع مختلف (سرورها، فایروال، آنتی‌ویروس،…) دریافت می‌شود.

• Normalization (نرمال‌سازی):
  لاگ‌ها به فرمت یکسانی تبدیل می‌شوند تا قابل مقایسه باشند.

• Correlation (همبستگی):
  بررسی ارتباط بین رویدادها برای شناسایی تهدیدات پنهان.

• Alerting (هشداردهی):
  در صورت تشخیص تهدید، بلافاصله هشدار داده می‌شود.

• Dashboard (داشبورد):
  نمایش گرافیکی وضعیت امنیتی شبکه در لحظه.

• Reporting (گزارش‌گیری):
  تولید گزارش‌های قابل استفاده برای تحلیل یا ممیزی.

🛡️ مزایای SIEM

شناسایی حملات پیچیده که در لاگ‌های پراکنده پنهان شده‌اند

واکنش سریع به تهدیدات

کمک به رعایت الزامات قانونی (مثل GDPR، ISO 27001)

بررسی علت یک حادثه امنیتی (Forensics)

💡 یک مثال واقعی

فرض کنید در سازمانی، یک هکر از طریق ایمیل فیشینگ وارد شبکه می‌شود، بدافزار اجرا می‌شود، و شروع به ارسال اطلاعات به سرور خارجی می‌کند.

اگر SIEM وجود داشته باشد:

ورود مشکوک کاربر شناسایی می‌شود

اجرای بدافزار در دستگاه ثبت می‌شود

ترافیک غیرمعمول به آدرس ناشناس بررسی می‌شود

یک هشدار فوری برای تیم امنیتی ارسال می‌شود

🔧 معروف‌ترین ابزارهای SIEM

Splunk

IBM QRadar

Elastic SIEM

Microsoft Sentinel (Cloud-based)

LogRhythm

🧭 نتیجه‌گیری

در دنیای پر از تهدید امروز، داشتن SIEM یعنی داشتن چشمان تیزبین و مغزی تحلیلگر در قلب سیستم امنیتی شما. هرچه سازمان بزرگ‌تر و داده‌ها حساس‌تر باشند، نیاز به SIEM ضروری‌تر می‌شود.