تبدیل فرمول‌های ریاضی در Office Word

شاید شما نیز جزء آن دسته از کاربران Office Word باشید که با توجه به رشته تحصیلی یا حرفه‌ای که دارند، معمولاً فرمول‌نویسی یا نگارش فرمول در Word بخش اصلی کارشون هست و قطعاً با چالش‌های ریز و درشتی در این زمینه مواجه شدید. مثلاً فرض کنید شما یک دانشجوی ریاضی هستید و قصد نگارش متن پایان‌نامه یا پروپوزال یا مقاله‌تون رو دارید. به طور کلی برای نگارش این اسناد علمی دو راه بیشتر ندارید: Office Word یا LaTeX؛ البته شیوه نگارشی LaTeX شاید برای شما ناشناخته و پیچیده باشه و به همین منظور فرض می‌کنیم که ابزار انتخابی شما Office Word هست. قصد دارم تجربه عملی خودم در زمینه فرمول‌نویسی و نگارش عبارات ریاضی در محیط Word را بیان و شیوه‌ها و ابزارهای مرتبط را معرفی کنم.

ابزارهای فرمول‌نویسی در Word

متداول‌ترین ابزار برای فرمول‌نویسی در Word، قطعاً Microsoft Word Equations بوده که به صورت پیش‌فرض همراه با نرم‌افزار Word نصب شده و در دسترس قرار می‌گیره. این ابزار گرچه با انتشار نسخه‌های جدید Office بهتر و بهتر شده ولی همچنان فاقد امکانات پیشرفته برای نگارش فرمول اسناد علمی دانشگاهی هست و اگر صفحه‌ای از متن علمی خودتون رو با این ابزار فرمول‌نویسی و تدوین کنید متوجه ناکارآمدی آن خواهید شد. به همین خاطر، ابزارهای مختلفی برای رفع کم و کاستی‌های موجود در این زمینه طراحی شدند که بنا بر تجربه شخصی خودم، MathType بهترین و راحت‌ترین گزینه برای فرمول‌نویسی در Word به شمار میره.

ویژگی‌های مهم MathType عبارت‌اند از:

  • پشتیبانی دستورات مقدماتی و نمادهای LaTeX
  • برخورداری از پالت نمادها، عبارات و قالب‌های ریاضی
  • امکان تعریف کلیدهای میان‌بر دلخواه و نامحدود جهت فرمول‌نویسی سریع
  • امکان تبدیل متن و پاراگراف و عبارات ریاضی تنظیم شده از MathType به LaTeX

این ویژگی‌ها باعث میشه که هرگاه قصد حروف‌چینی و تدوین یک متن علمی مانند کتاب، پایان‌نامه و ... را داشته باشم، ابتدا کل متن را به کمک MathType در Word تنظیم نموده و سپس متن تنظیم شده را به LaTeX تبدیل کرده و در نهایت متن LaTeX بدست آمده را در سند LaTeX تعبیه و تنظیم کنم؛ این شیوه باعث افزایش سرعت و کیفیت تدوین و حروف‌چینی میشه. البته این متد صرفاً برای تدوین متن علمی در قالب LaTeX هست و در بسیاری از موارد که تدوین متن در قالب Word الزامی هست، روش‌های دیگری رو به کار می‌گیریم.

فرض کنید، قصد دارید مقاله‌تون رو به یک ژورنال داخلی ارسال بکنید و ژورنال از شما خواسته که متن مقاله باید در Word تنظیم و برای فرمول‌نویسی هم تنها از Microsoft Word Equations استفاده بشه.

در چنین مواقعی پیشنهاد من، تنظیم متن در قالب Word+MathType و تبدیل آن به Word+Equations بوده و مراحل و روش این تبدیل را در ادامه شرح میدم.

تبدیل MathType به Microsoft Equations

پس از تدوین متن در Word و فرمول‌نویسی به کمک MathType، نرم‌افزار GrindEQ Math Utilities را از طریق لینک زیر دریافت و روی سیستم نصب کنید:

دانلود نسخه 2015 نرم‌افزار GrindEQ Math Utilities

این نرم‌افزار امکان تبدیل متون شامل فرمول‌های از نوع MathType به Microsoft Equations را فراهم می‌کنه.

پس از نصب نرم‌افزار، زبانه GrindEQ Math به نوار ابزار Word Office اضافه خواهد شد.

پاراگراف یا متن مورد نظر را انتخاب کرده و از زبانه GrindEQ Math، روی گزینه MathType-to-Equations کلیک نمایید.

نمونه متن ریاضی نگارش‌شده به کمک MathType
نمونه متن ریاضی نگارش‌شده به کمک MathType


پس از کلیک روی گزینه مشخص شده، نرم‌افزار GrindEQ Math اجرا خواهد شد که مطابق شکل تنظیمات را انجام داده و کلید OK را کلیک نمایید.

تنظیم مبدل برای تبدیل به Equations با بکارگیری فونت‌های خانواده Euclid
تنظیم مبدل برای تبدیل به Equations با بکارگیری فونت‌های خانواده Euclid


* بسته به حجم متن شما، عملیات تبدیل از چندثانیه تا چند دقیقه به طول خواهد انجامید.

نمونه متن تبدیل شده از MathType به Equations
نمونه متن تبدیل شده از MathType به Equations

رفع مشکل عدم نمایش تب GrindEQ Math در Word

یکی از مشکلات معمول در نصب افزونه‌ها یا Add-Ins وردرپس، عدم نمایش خودکار تب افزونه نصب شده در تولبار بالایی ورد آفیس هست. برای حل این مشکل راهکار زیر را دنبال کنید:

  • از منوی File وارد منوی Options و قسمت Add-Ins شوید.
  • این قسمت حاوی یک جدول از افزونه‌ها و ابزارهای فعال و غیرفعال می‌باشد. همانطور که تصویر زیر مشاهده می‌کنید فایل افزونه مربوط به GrindEQMath به نام GrindEQ.dotm غیرفعال شده است.
وضعیت غیرفعال افزونه GrindEQMath در Word
وضعیت غیرفعال افزونه GrindEQMath در Word
  • جهت فعال‌سازی رو کلید Go کلیک نموده و در پنجره‌ای که نمایان می‌شود تیک مربوط به فایل یادشده را فعال نموده و Ok را بزنید.

پی‌نوشت: فایل GrindEQ.dot جهت استفاده در نسخه‌های 2003 و پایین‌تر آفیس ارائه شده است و در نسخه‌های جدید نیازی به فعال‌سازی آن نیست.

چند نکته مهم

  • در تدوین پایان‌نامه و کتاب، ابتدا هر بخش یا فصل را جداگانه تدوین و تبدیل نموده و به متن تبدیل‌شدۀ اخیر اضافه کنید. زیرا ممکن عملیات تبدیل روی متن‌های عظیم، وقت‌گیر و همراه با خطا باشد.
  • قبل از نصب نرم‌افزار GrindEQMath حتما از نرم‌افزار Word خارج شوید.
  • در فرمول‌نویسی MathType از سیستم فونت پیش‌فرض استفاده نموده و به دنبال تغییر فونت MathType نباشید.
  • پس از تبدیل فرمول‌ها به Microsoft Equations، عبارات ریاضی Display Mode (وسط چین) را به حالت LTR یا چپ به راست تنظیم نمایید زیرا در مواردی مشاهده می‌شود که عبارات ریاضی وسط چین، در خروجی PDF چاپ نمی‌شود.
روی لینک زیر کلیک کنید
روی لینک زیر کلیک کنید

https://sep.shaparak.ir/PrivateIPG/Mahak

اگر شما نیز تجربیات و چالش‌های مشابهی در این زمینه دارید در قسمت دیدگاه‌ها مطرح کنید.

شاد و پیروز باشید :)