سیم و کابل نسوز در صنایع حرارتی و به ویژه فولاد و صنایع وابسته بطور گسترده مورد استفاده قرار می گیرد. در زبان محاوره ای از سیم و کابل نسوز با عباراتی همچون سیم افشان نسوز ، سیم نسوز دو روکش ، کابل شیلددار نسوز ، کابل 2*1.5 نسوز و... یاد می شود. پر واضح است که روکش نسوز سیم یا همان وارنیش نسوز خواه با روکش سیلیکونی باشد یا فایبرگلاس و... نسبت به کابل نسوز شیلد دار دارای ساختار متفاوتی می باشد. در ادامه تجربیات بسیار خاصی را در مورد آسیب های جبران ناپذیر مالی و جانی استفاده نکردن از سیم و کابل نسوز مناسب در صنعت فولاد ، معادن و... با شما در میان می گذاریم.
یک سوال با ده ها پاسخ! در صنعت فولاد نسبت به دیگر صنایع انواع سیم و کابل نسوز سیلیکونی ، تفلونی ، ابریشمی و... بطور گسترده تر مورد استفاده قرار می گیرند. با توجه به روند تولید فولاد در جهان و ایران حساسیت نسبت به کیفیت و طول عمر انواع کابل نسوز و مقاوم در برابر حرارت روز به روز بیشتر می شود. از این سیم و کابل ها به دو روش اصطلاحا توکار و روکار استفاده می شود. از مصارف ساده توکار به عنوان سیم برق 1.5 ، 2.5 گرفته تا کابل های چند زوج جرثقیل های سقفی پاتیل های مذاب فولاد سازی که نیازمند ساختار و مواد سازنده بسیار خاصی می باشند. اگر در گوگل عبارت حوادث مربوط به پاتیل فولاد در کارخانه فولاد سازی را سرچ کنید، متوجه حساسیت قضیه می شوید.
سیم و کابل مورد استفاده در این صنایع نسبت به دیگر صنایع می بایست در ابتدا دارای هادی های متفاوتی باشند. که بطور معمول از سیم با هادی از جنس مس قلع اندود استفاده می کنند و در موارد خاص هادی با نقره یا نیکل آنیل میشود که به این نوع هادی ها نقره اندود و نیکل اندود می گویند. لازم بذکر است وقتی می گوئیم سیم افشان نسوز ممکن است قلع اندود ، نقره اندود و یا نیکل اندود باشد. پس از هادی نوبت به یکی از مهم ترین قسمت های کابل شیلددار نسوز ،یعنی عایق می رسد. عایق سیلیکونی ، فایبرگلاس یا ابریشمی و تفلونی با گرید های مختلف از رایج ترین مواد سازنده مورد استفاده در این قسمت می باشند. به این نکته حائز اهمیت دقت کنید که تولید کننده سیم و کابل نسوز سیلیکونی می تواند با تغییر درصد خلوص سیلیکون مورد استفاده قرار گرفته و همچنین دیگر مواد ترکیب شده در آن، سیم های نسوز متفاوتی تولید کند. این کابل ها در بازه دمایی 60- تا 1100+ درجه سانتیگراد می توانند تحمل دمایی متفاوتی از خود نشان دهند. این مسئله در مورد فایبرگلاس ، تفلون و دیگر متریال ها نیز صدق می کند.
لایه میانی یا Individual Screen (IS) از جنس میکا ، فایبرگلاس ، شیلد با تراکم بالا از جنس مس قلع اندود ، آرمور از جنس گالوانیزه و... می تواند همانند یک زره یک یا چند عایق را پوشانده و در برابر حرارت و صدمات فیزیکی محافظت کند. و بالاخره در نهایت می بایست با دقت تمام با توجه به واکنش های فیزیکی و شیمیایی محیط نصب در کارخانه فولاد ساختار لایه های بعدی یا روکش نهایی را انتخاب کرد. یکی از مهم ترین نکات در این قسمت، انعطاف پذیری کابل نسوز می باشد که در متون علمی سیم و کابل از آن با نام شعاع خمش یاد می شود. که معمولا چند برابر قطر بیرونی کابل می باشد. در کارخانه فولاد در قسمت هایی مثل پاتیل مذاب فولاد ممکن است مدام بخار با درجه حرارت زیاد با روکش نهایی برخورد داشته باشد.پس از مشخص شدن نوع کاربرد،یعنی ثابت یا متحرک بودن،فاصله محل نصب سیم یا کابل از پاتیل و یا کوره مهم ترین نکته می باشد. با مشخص شدن فاصله متوجه می شویم که حرارت و بخار برآمده از مذاب بطور مستقیم با روکش نسوز سیم برخورد دارد یا خیر؟! در بسیاری از موارد سیم نسوز دو روکش یا کابل شیلددار نسوز داخل لوله فلکسیبل ( خرطومی ) قرار می گیرد و از تماس مستقیم بخار یا حرارت با کابل 2*1.5 نسوز جلوگیری می شود.
شرکت های BLF ایتالیا ، LAPP KABEL و HEW KABEL آلمان در زمره متبحر ترین تولید کننده های انواع سیم و کابل نسوز و معمولی مورد استفاده در صنعت فولاد می باشند. در صنایع فولاد ، حرارتی و نفت و گاز ایران این سه برند اروپای غربی دارای سابقه بسیار طولانی حضور موفق و بوده و بسیار خوشنام می باشند. بطوریکه به جرأت می توان گفت اگر کارشناسان و متخصصان صنعت فولاد در سال های گذشته یکبار از محصولات این شرکت ها استفاده کرده باشند در خرید بعدی حاضر نیستند به راحتی برند جایگزین را قبول کنند.
