ما مردم قانون‌شناسی نیستیم!

دقیقا ۹۰ روزِ پیش، پرزیدنت ترامپ به طور رسمی، خروج ایالت متحده را از توافق هسته‌ای با ایران موسوم به برجام، اعلام کرد. خروج آمریکا از این توافق همانا و بحران‌های اقتصادی برای کشورمان همانا. امروز روز به اجرا درآمدن این دستور رئیس‌جمهور آمریکاست و آمریکا گفته هر شرکتی که بخواهد با ایران رابطه‌ی تجاری داشته باشد، جریمه‌های سنگینی علیه آن وضع خواهد کرد. اما از آن‌جا که اکثر شرکت‌های اروپایی سهم فروش زیادی در بازار آمریکا دارند، هرگز این ریسک را به جان نمی‌خرند تا با ایران تبادلات تجاری داشته باشند. حتی شرکت رنو که سهمی در بازار آمریکا ندارد، پای خود را از بازار ایران بیرون کشیده است. چون شرکت نیسان که مالکیت آن توسط رنو است، سهم قابل‌توجهی در بازار آمریکا دارد.

هرچند اتحادیه‌ی اروپا در مقام حرف، به صورت مداوم در حال تکرار این جملات هست که ما این توافق را زنده نگه می‌داریم و راه تجارت خود با ایران را نگه خواهیم داشت، اما باید این حقیقت را پذیرفت که اکثر شرکت‌های برجسته‌ی اروپایی، خصوصی هستند و تمکین چندانی به پیشنهادهای حکومتی ندارند.

پس ‌می‌توان نتیجه گرفت که ایران امید اندکی برای ادامه‌ی همکاری تجاری با اروپا دارد. پس در حال حاضر تنها، گزینه‌هایی مثل روسیه، چین، هند یا ترکیه برای ایران باقی می‌ماند.

فشارهای خارجی از یک سو و از سویی دیگر سو مدیریت‌ها داخلی سبب شد تا صبر مردم در این روزها لب‌ریز شود و واکنشی از خود در برابر این فشارها نشان دهند. ناآرامی‌های به وجود آمده در شهرهایی مثل شیراز، کرج و اصفهان کاملا قابل‌ پیش‌بینی بودند. اما این‌که صدای مردم در این اعتراضات چه بود و چه خواسته‌ای را دنبال می‌کردند برای‌م از هر چیز دیگری مهم‌تر بود.

به هر حال روحانی و تیم‌ش نهایت تلاش‌شان را کردند و آن‌کاری را که از دست‌شان برمی‌آمد را به خوبی و به درستی انجام دادند. حال اینکه نتیجه مطلوب نبود، تقصیر او نیست.

اشتباه از سیاست‌های کلی حکومت است که تا حدی روح برجام را نقض کرد. برای مثال، دقیقا در روز بعدِ حصول توافق هسته‌ای‌ موسوم به برجام، آزمایش موشکی‌ای صورت گرفت که روی آن موشک بالستیک به زبان عبری نوشته شده بود که اسرائیل باید محو گردد! چرا ما باید دقیقا در فردای آن روز دست به این کار پرخطر بزنیم؟ اصلا چه ضرورتی داشت؟ آیا ما را به جلو برد؟ آیا امنیت ما را بیشتر کرد؟ یا مشکلات ما را چند ده برابر کرد؟

اما بیاید کمی منصف و عادل باشیم. خروج آمریکا از توافقی که مورد پذیرش کشورهای ۱+۵ بود، مصداق دقیق قانون‌شکنی‌ست. این‌که رئیس‌جمهور جدید یک کشور توافقات رئیس‌جمهور قبلی‌ش را قبول ندارد، ‌مشکل آن کشور است. به نظرم خروج بی‌پایه‌ و اساس آمریکا از این توافق، نگاه جهانیان را به انجام هر توافق آتی با آمریکا، بدبین خواهد کرد، از جمله کشور کره‌ی شمالی. چون امکان دارد رئیس‌جمهوری جمهوری‌خواه‌تر از ترامپ روی کار بیاید و توافقات او را نقض کند!

این‌که کمتر فردی از مردم ما تیر انتقادات را به سمت تصمیم خروج آمریکا از برجام پرتاپ نکرد، برایم واقعا جالب بود. این موضوع کاملا نشان می‌دهد که مردم، آشنایی زیادی با قوانین حقوقی و بین‌المللی ندارند. یا شاید چون مردم دل پُری از حکومت دارند.

فقط کافی‌ست تصور کنید که به‌جای آمریکا، ایران از این توافق خارج می‌شد. آن‌گاه شدیدترین حمله‌ها و تحریم‌ها علیه ایران انجام می‌شد.

اگر خود را جای تیم اجرایی کشورمان بگذاریم، متوجه می‌شویم که کار بسیار سختی برای عبور از این حجم از مشکلات دارند. مذاکرات پی‌در‌پی با اروپا برای ادامه‌ی همکاری تجاری و مذاکره با دوستان قدیمی شرق. تا بلکه بتوانند در ازای فروش نفت، کالا دریافت کنند.

فاز اولیه‌ی تحریم‌ها علیه ایران اجرا شد. تحریم‌هایی مانند صنعت خودروسازی، فلزات گران‌بها و طلا. اما آن چیزی که مطمئنا برای حکومت اهمیت بیشتری خواهد داشت، فاز بعدی تحریم‌ها یعنی نفت و سیستم بانکی است. این موضوع را می‌توان به وضوح از سخنان دیشب آقای رئیس‌جمهور متوجه شد.
هر دو طرف برای مذاکره، اعلام آمادگی کرده‌اند.
هر دو طرف برای مذاکره، اعلام آمادگی کرده‌اند.


تاکنون ایران از زبان‌های مختلفی برای حل این معضل استفاده کرده است. گاهی پشت میز مذاکره با اروپایی‌ها نشسته، گاهی در لفافه گفته تنگه‌های هرمز و باب‌المندب را می‌بندد و نمی‌گذارد نفت به دنیا برسد. تاکنون هیچ‌ یک از این راه‌ها جوابی نداشته است. ایران به خوبی می‌داند که راه‌حل نهایی، مذاکره با کدخداست. اما این که زمان درست این اتفاق کی باشد، من و شما نمی‌دانیم. در طول هفته‌ی گذشته، برای بار نخست ترامپ موضوع مذاکره‌ی بدون پیش‌شرط با ایران را مطرح کرد و دیشب هم روحانی گفت که حاضر است با آمریکا مذاکره کند. البته به شرط پرداخت قبول خسارات و غرامت‌های وارد شده به ایران از قبل از انقلاب اسلامی.

شاید امیدوارکننده‌ترین حرف دیشب آقای رئیس‌جمهور همین بود: «ما همواره اهل مذاکره و گفتگو برای رسیدن به نتیجه هستیم.»