بالکان اکسپرس

در این شرایط که سایه جنگ بر روی سرزمینمان سنگینی می‌کند مقدمه‌ی کتاب بالکان اکسپرس از اسلاونکا دراکولیچ به خاطرم آمد. دارکولیچ از تجربه مبهم و وحشتناک جنگ اینگونه می نویسد؛

همین یک سال و نیم پیش بود که در آپارتمانم در زاگرب نشسته بودم و داشتم گزارش های سی ان ان را از بغداد تماشا می کردم و با خودم می گفتم: «خدایا این آدما چطور میتونن اونجا زندگی کنن؟» سالهای سال در مورد بیروت هم همین سؤال را از خودم می پرسیدم. حالا همان جا نشسته ام و دارم گزارشهای سی ان ان را درباره سارایوو یا اسلاو و نسکی برود نگاه میکنم اما دیگر این سؤال را از خودم نمی پرسم. بعد از یک سال جنگ در کرواسی و بوسنی و هرزگوین بعد از اینکه شهرهایی مثل و وگوار به کلی نابود شدند، بعد از بمباران اوسپیک و دوبروونیک دوستان خارجی ام از من می پرسند: چطوری میشه تو به کشور در حال جنگ زندگی کرد، چطوری داری اونجا زندگی میکنی؟ اما من حالا میدانم که جواب دادن به این سؤال به این سادگی ها نیست.

یکی دیگر از دوستانم در زاگرب تصمیم گرفته دیگر رادیو گوش نکند، تلویزیون نبیند، روزنامه نخواند. خودش را از همه اطلاعات و اخبار دور کرده است. اول فکر کردم این کارش یک جور فرار کردن است. تصمیم گرفته جنگ را نادیده بگیرد، انگار اصلا ربطی به زندگی او ندارد. اما حالا می‌فهمم که این آخرین تلاش نومیدانه اوست برای اینکه بتواند آدمی عادی بماند، چون جنگ تا همین حالا هم زندگی‌اش را تباه کرده، و هیچ کاری هم از دستش برنمی‌آید.