بام سبز چیست؟ [مزایا بام سبز + گیاهان بام سبز ]

تصور کنید در دل یک کلان‌شهر شلوغ، در بالای یک ساختمان بلند، باغی سرسبز وجود داشته باشد. جایی که پرندگان آواز می‌خوانند، گیاهان شکوفا می‌شوند و نسیم خنکی می‌وزد. این رویای سبز، امروزه با نام "بام سبز" شناخته می‌شود. بام سبز، بیش از یک فضای سبز ساده است. این یک فناوری نوین و پایدار است که می‌تواند نقش مهمی در بهبود کیفیت زندگی شهری و محیط‌زیست ایفا کند.

در سال‌های اخیر، با افزایش نگرانی‌ها در مورد تغییرات آب و هوایی و آلودگی هوا، توجه به راه‌حل‌های پایدار و سازگار با محیط‌زیست بیش از پیش شده است. بام سبز یکی از این راه‌حل‌هاست که می‌تواند به کاهش اثرات مخرب توسعه شهری کمک کند. از بهبود کیفیت هوا و کاهش دمای محیط گرفته تا کاهش مصرف انرژی و افزایش تنوع زیستی، بام سبز مزایای بسیاری دارد که آن را به یک انتخاب جذاب برای ساختمان‌ها تبدیل کرده است.

در این مقاله، قصد داریم به طور مفصل به بررسی بام سبز، انواع روف گاردن، گیاهان مناسب برای آن و مزایای بی‌شمارش بپردازیم. با ما همراه باشید تا دنیای شگفت‌انگیز بام سبز را کشف کنیم.

بام سبز چیست؟

بام سبز، به سطوحی از ساختمان گفته می‌شود که با ساختار مهندسی بام سبز که شامل لایه های روف گاردن،خاک، پوشش گیاهی و سایز المان ها پوشیده شده‌اند. این پوشش گیاهی می‌تواند از گیاهان کوچک و خزنده تا درختچه‌ها و حتی درختان کوچک و بزرگ متغیر باشد. بام سبز، علاوه بر زیبایی بصری، عملکردهای مهمی نیز دارد. این عملکردها شامل عایق‌بندی حرارتی و صوتی، کاهش رواناب سطحی، بهبود کیفیت هوا، افزایش تنوع زیستی و ایجاد فضای سبز در مناطق شهری است.

بام سبز در واقع یک سیستم علمی است که شامل چندین لایه است. این لایه‌ها عبارتند از:
1. عایق‌بندی بام: برای جلوگیری از نفوذ آب به داخل ساختمان.
2. عایق ضد ریشه : این لایه علاوه بر آب بندی مجدد با دارای موادی از پلی استایرن هست که خاصیت ضد ریشه دارد و ریشه گیاه تمایلی به نزدیک شدن به این لایه را ندارد به از نفوذ ریشه به بام و عایق بندی جلوگیری می کند.
3. لایه محافظ: این پروتکشن مت و یا ژئوتکستایل علاوه بر جذب رطوبت مانع از آسیب فشار وزن خاک به عایق بندی و همچنین از پانچ شدن ایزوگام جلوگیری می کند. این لایه نقش ملات محافظ را به خوبی انجام می دهد با این تفاوت که در صورت وقوع هر مشکلی در آب بندی، دسترسی به ایزوگام و ترمیم آن را امکان پذیر و آسان می نماید.
4. لایه زهکشی: برای تخلیه آب اضافی که اصطلاحاً به آن دریناژ و یا ژئودرین هم گفته می شود. علاوه بر زهکشی قوی در سطح این لایه حفره هایی برای ذخیره آب وجود دارد تا در مصرف آّ صرفه جویی و آب ذخیره شده به صورت تبخیر زیر سطحی مجددا به ریشه گیاه بر می کردد که این روش یکی از بهترین گزینه های ساختار بام سبز در دنیا می باشد.
5. لایه فیلتر: جلوگیری از نفوذ ذرات خاک به سیستم زهکشی و عبور سریع آب مازاد به سیستم زهکش
6. خاک مخصوص بام سبز: که باید وزن کم و ظرفیت نگهداری آب بالایی داشته باشد.
7. گیاهان: که متناسب با شرایط اقلیمی و محیطی انتخاب می‌شوند و علاوه بر آن باید از گیاهان ریشه افشان استفاده شود. همچنین کاشت گیاهان راست ریشه و ریشه مهاجم مانند خیزران بدون رعایت تمهیدات لازم در بام سبز ممنوع است.

انواع بام سبز

بام سبزها را می‌توان به دو دسته اصلی تقسیم کرد:

بام سبز گسترده (Extensive Green Roof): این نوع بام سبز دارای لایه خاک کم‌عمقی است و از گیاهان کم‌رشد و مقاوم به خشکی پوشیده شده است. بام سبز گسترده معمولاً برای ساختمان‌های مسکونی و تجاری کوچک استفاده می‌شود.
بام سبز فشرده (Intensive Green Roof): این نوع بام سبز دارای لایه خاک عمیق‌تری است و امکان کاشت درختچه‌ها، درختان کوچک و حتی ایجاد فضاهای تفریحی را فراهم می‌کند. بام سبز فشرده معمولاً برای ساختمان‌های بزرگ و پروژه‌های خاص استفاده می‌شود.

علاوه بر این دو دسته اصلی، بام سبزها را می‌توان بر اساس نوع پوشش گیاهی، سیستم آبیاری و سایر ویژگی‌ها نیز طبقه‌بندی کرد.

گیاهان مناسب برای بام سبز

انتخاب گیاه مناسب برای بام سبز یکی از مهم‌ترین مراحل طراحی و اجرای آن است. گیاهانی که برای بام سبز انتخاب می‌شوند باید دارای ویژگی‌های زیر باشند:

مقاومت به خشکی: گیاهان بام سبز باید بتوانند در شرایط کم‌آبی و خشکی دوام بیاورند.
مقاومت به گرما و سرما: گیاهان باید بتوانند تغییرات دمایی شدید را تحمل کنند.
رشد کند: گیاهان با رشد کند نیاز به هرس کمتری دارند و باعث سنگین شدن بام نمی‌شوند.
ریشه‌های کم‌عمق: گیاهان با ریشه‌های کم‌عمق به لایه محافظتی بام آسیب نمی‌رسانند.

برخی از گیاهان مناسب برای بام سبز عبارتند از:

گیاهان بوته ای : این گیاهان می تواند از انواع گیاهان گل دار فصلی و یا دایمی انتخاب شوند مانند انواع ساناز، شمعدانی، زنبق، همیشه بهار، بنفشه، داوودی، بگونیا
گیاهان پوششی: این گیاهان به سرعت رشد می‌کنند و سطح بام را به طور کامل می‌پوشانند مانند لیزماکیا و فرانکینیا
علف‌ها: برخی از انواع علف‌ها مانند چمن اسپورت و علف‌های زینتی برای بام سبز مناسب هستند.
درختچه‌ها و درختان کوچک: در بام سبزهای فشرده می‌توان از درختچه‌ها و درختان کوچک مقاوم به خشکی مانند یاس هلندی، برگ بو، شمشاد پایه دار و توپی، جونی پروس استفاده کرد.

📷

مزایای استفاده بام سبز

بام سبز مزایای بسیاری دارد که آن را به یک انتخاب جذاب برای ساختمان‌ها تبدیل کرده است. برخی از مهم‌ترین مزایای بام سبز عبارتند از:

کاهش مصرف انرژی: بام سبز به عنوان یک عایق حرارتی عمل کرده و در تابستان از ورود گرما به ساختمان و در زمستان از خروج گرما از ساختمان جلوگیری می‌کند.
بهبود کیفیت هوا: گیاهان بام سبز دی اکسید کربن را جذب کرده و اکسیژن تولید می‌کنند. همچنین، بام سبز به عنوان یک فیلتر طبیعی عمل کرده و ذرات آلوده هوا را جذب می‌کند.
کاهش رواناب سطحی: بام سبز بخشی از بارندگی را جذب کرده و از جاری شدن آب روی سطح زمین و ایجاد سیلاب جلوگیری می‌کند.
افزایش تنوع زیستی: بام سبز زیستگاه مناسبی برای پرندگان، حشرات و سایر موجودات زنده فراهم می‌کند.
کاهش آلودگی صوتی: بام سبز به عنوان یک عایق صوتی عمل کرده و از ورود صداهای مزاحم به داخل ساختمان جلوگیری می‌کند.
افزایش عمر مفید بام: بام سبز از لایه‌های زیرین بام در برابر اشعه ماوراء بنفش و تغییرات دمایی محافظت می‌کند و باعث افزایش عمر مفید بام می‌شود.
ایجاد فضای سبز: بام سبز فضایی سبز و دلنشین را در دل شهر ایجاد می‌کند و به بهبود کیفیت زندگی شهروندان کمک می‌کند.

هزینه‌های اجرای بام سبز و عوامل موثر بر آن

یکی از سوالات رایجی که در مورد بام سبز مطرح می‌شود، هزینه‌های اجرای آن است. هزینه اجرای بام سبز به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله:

نوع بام سبز: بام سبز گسترده به دلیل سادگی اجرا معمولاً هزینه کمتری نسبت به بام سبز فشرده دارد.
اندازه سطح بام: هرچه مساحت بام بیشتر باشد، هزینه اجرای بام سبز نیز بیشتر خواهد بود.
نوع مصالح: انتخاب مصالح باکیفیت و پایدار می‌تواند هزینه‌های اولیه را افزایش دهد اما در درازمدت هزینه‌های نگهداری را کاهش می‌دهد.
گیاهان انتخابی: گیاهان خاص و کمیاب هزینه بیشتری دارند.
سیستم آبیاری: نوع سیستم آبیاری و اتوماسیون آن نیز بر هزینه‌ها تاثیرگذار است.
عایق‌بندی و زهکشی: کیفیت و ضخامت لایه‌های عایق‌بندی و زهکشی بر قیمت تمام شده پروژه تاثیر می‌گذارد.
هزینه نیروی کار: هزینه نیروی کار ماهر برای اجرای بام سبز نیز قابل توجه است.
مکان پروژه: هزینه‌های حمل و نقل مصالح و نیروی کار در مناطق مختلف متفاوت است.

نکته: با وجود هزینه‌های اولیه بالا، بام سبز در درازمدت می‌تواند به دلیل کاهش هزینه‌های انرژی و نگهداری، صرفه اقتصادی داشته باشد.

نتیجه‌گیری

بام سبز، یک فناوری نوین و پایدار است که می‌تواند نقش مهمی در بهبود محیط‌زیست و کیفیت زندگی شهری ایفا کند. با توجه به مزایای بی‌شمار بام سبز، می‌توان گفت که این فناوری آینده ساختمان‌سازی است. باغ کالا با بیش 15 سال تجربه و فعالیت در زمینه فروش لوازم بام سبز، طراحی و اجرا بام سبز پاسخگوی شما عزیزان و بهترین مشاور شماست