تعریف: دیدن نشانههای خودزنی یا آسیب به خود (Self-injury) در نوجوانان، یکی از تلخترین و نگرانکنندهترین چالشهایی است که والدین و مشاوران مدرسه با آن روبرو میشوند. بسیاری از دانشآموزان برای فرار از پریشانیهای روانی و فشارهای تحصیلی، به رفتارهای خودجرحی به عنوان یک راهبرد ناسازگارانه پناه میبرند. اما زمانی که روشهای سنتی مشاوره پاسخگو نیستند، چه باید کرد؟
بخش راهحل:
جدیدترین پژوهشهای روانشناختی نشان میدهد که رفتاردرمانی دیالکتیک (DBT) یکی از مؤثرترین مداخلات برای تقویت مهارتهای سازگاری و کاهش رفتارهای پرخطر در نوجوانان است.
رفتاردرمانی دیالکتیکی (DBT) چگونه به دانشآموزان کمک میکند؟
رفتاردرمانی دیالکتیک یک رویکرد درمانی مبتنی بر شواهد است که به افراد کمک میکند تا هیجانات خود را تنظیم کرده، استرس را تحمل کنند و روابط بینفردی سالمتری بسازند. این روش، خلأ بزرگ مهارتی را در دانشآموزانی که به خود آسیب میرسانند، پر میکند.
بررسی اثربخشی DBT: نگاهی به یک پژوهش معتبر داخلی (EEAT 2.0)
برای بررسی دقیقتر این موضوع، یک پژوهش علمی دقیق روی دانشآموزان دوره دوم متوسطه شهر پارسآباد (سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۳) انجام شده است
جزئیات و روششناسی پژوهش (Signals of Trust)
این مطالعه با طراحی نیمهآزمایشی و یک دوره پیگیری ۲۸ روزه انجام شد تا پایداری نتایج نیز اثبات شود.
جامعه هدف: ۴۰ دانشآموز واجد شرایط (غربالشده با پرسشنامه استاندارد آسیب به خود - سانسون و همکاران).
روند درمان: گروه آزمایش تحت ۸ جلسه ۹۰ دقیقهای (دو جلسه در هفته) رفتاردرمانی دیالکتیکی گروهی (پروتکل مککی و همکاران، ۲۰۱۹) قرار گرفتند.
ابزار سنجش: پرسشنامه سازگاری دانشآموزان مدرسه (سینها و سینگ).
نتایج کلیدی: چرا DBT یک ضرورت در مدارس است؟
تحلیل دادهها (با استفاده از نرمافزار SPSS-28 و تحلیل واریانس) نتایج شگفتانگیزی را برای روانشناسان بالینی و مشاوران مدرسه به همراه داشت:
بهبود چشمگیر سازگاری: درمان DBT به طور معناداری (P<0.01) باعث افزایش مهارتهای سازگاری در دانشآموزان دارای سابقه خودجرحی شد.
پایداری اثر درمان: برخلاف بسیاری از مداخلات کوتاهمدت، اثرات مثبت DBT حتی پس از گذشت یک ماه (در دوره پیگیری) کاملاً پایدار بود.
توصیه کاربردی برای مشاوران: با توجه به یافتههای قطعی این پژوهش، استقرار کارگاههای مهارتآموزی DBT در سطح مدارس، دیگر یک انتخاب نیست، بلکه یک ضرورت برای ارتقای سلامت روان نوجوانان است.
سوالات متداول درباره درمان خودجرحی نوجوانان
۱. آیا رفتاردرمانی دیالکتیک (DBT) برای درمان خودزنی نوجوانان موثر است؟
بله، تحقیقات علمی معتبر نشان میدهد که DBT با آموزش مهارتهای تحمل پریشانی و تنظیم هیجان، یکی از موثرترین روشها برای کاهش رفتارهای خودجرحی و بهبود سازگاری روانی در دانشآموزان است.
۲. دوره درمان گروهی DBT برای دانشآموزان معمولاً چند جلسه است؟
در پژوهشهای استاندارد، اثربخشی این درمان طی یک دوره فشرده یک ماهه شامل ۸ جلسه ۹۰ دقیقهای (دو بار در هفته) به اثبات رسیده است.
۳. آیا اثرات رفتاردرمانی دیالکتیک دائمی است؟
پژوهشها نشان میدهند که مهارتهای آموخته شده در جلسات DBT دارای پایداری بالایی هستند. در بررسیهای پیگیری ۲۸ روزه، مشخص شد که اثرات مثبت درمان همچنان در رفتار دانشآموزان حفظ شده است.
