بیماری هاشیموتو چیست؟
بیماری هاشیموتو (Hashimoto’s Thyroiditis) که با نامهای تیروئیدیت لنفوسیتی مزمن یا تیروئیدیت خودایمنی نیز شناخته میشود، یک اختلال خودایمنی است.
در این بیماری، بدن شما آنتیبادیهایی مانند تیروئید پراکسیداز (TPO) و/یا تیروگلوبولین (Tg) تولید میکند که به غده تیروئید حمله کرده و باعث التهاب آن میشوند.
با گذشت زمان، این التهاب میتواند باعث شود که:
غده تیروئید بزرگتر شود به آن (گواتر) گفته میشود.
غده تیروئید نتواند بهخوبی هورمون تولید کند (کمکاری تیروئید).
در ایالات متحده، بیماری هاشیموتو شایعترین علت کمکاری تیروئید است.
💠 چه کسانی بیشتر در معرض این بیماری هستند؟
معمولاً در خانوادهها به صورت ارثی دیده میشود.
در خانمها شایعتر است، ولی مردان هم ممکن است دچار شوند.
با افزایش سن احتمال آن بیشتر میشود، اما در هر سنی حتی در کودکان نیز ممکن است بروز کند.
🦋 غده تیروئید چیست؟
غده تیروئید، غدهای پروانهایشکل در قسمت جلوی پایین گردن است.
وظیفهی آن تولید هورمونهای تیروئید است که در خون آزاد میشوند و به همه بافتهای بدن میرسند.
این هورمونها به بدن کمک میکنند تا:
انرژی را تنظیم کند،
دمای بدن را حفظ کند،
و عملکرد طبیعی مغز، قلب، عضلات و اندامها را تضمین کند.
در کودکان، هورمون تیروئید برای رشد طبیعی بدن ضروری است
⚠️ علائم بیماری هاشیموتو
این بیماری معمولاً بهآرامی و طی سالها پیشرفت میکند.
در مراحل اولیه ممکن است هیچ علامتی نداشته باشید، حتی اگر آنتیبادیهای تیروئید در آزمایش خون شما دیده شوند.
در برخی موارد، التهاب باعث بزرگ شدن غده تیروئید (گواتر) میشود که میتواند موجب احساس فشار در گردن یا مشکل در بلع گردد.
اگر غده تیروئید عملکرد خود را از دست بدهد، هورمونهای تیروئید کاهش مییابد و علائم کمکاری تیروئید بروز میکند، از جمله:
خستگی و بیحالی
افزایش غیرطبیعی وزن
یبوست
حساسیت زیاد به سرما
خشکی پوست
افسردگی
درد عضلات و ضعف
بینظمی در قاعدگی یا پریودهای سنگین
کندی رشد در کودکان
🔬 تشخیص بیماری هاشیموتو
تشخیص معمولاً با توجه به موارد زیر انجام میشود:
وجود علائم کمکاری تیروئید و نتایج آزمایش خون (افزایش TSH و کاهش T4 آزاد یا کل
وجود گواتر یا بزرگ شدن تیروئید.
وجود سطوح بالای آنتیبادیهای تیروئید.
در اکثر موارد ممکن است سونوگرافی تیروئید انجام شود تا التهاب غده در مراحل اولیه مشخص گردد.
گاهی حتی بدون علامت، تنها با آنتیبادیهای بالا و عملکرد طبیعی تیروئید تشخیص داده میشود.
در این حالت، نیازی به تکرار مداوم اندازهگیری آنتیبادی نیست، اما باید سطح TSH خون بهطور دورهای بررسی شود، چون ممکن است در آینده دچار کمکاری شوید.
درمان بیماری هاشیموتو
اگر فقط آنتیبادیها بالا باشند ولی عملکرد تیروئید طبیعی باشد، درمان لازم نیست.
اگر TSH کمی بالا باشد (کمکاری خفیف یا تحتبالینی)، ممکن است پزشک فعلاً دارو تجویز نکند و فقط وضعیت را پیگیری کند.
در صورت کمکاری تیروئید واضح (TSH بالا و T4 پایین) درمان با قرص لووتیروکسین (Levothyroxine) انجام میشود.
این دارو باید هر روز خورده شود و میزان آن بر اساس آزمایش TSH تنظیم میگردد.
در صورت مصرف صحیح، هیچ عارضهای ندارد.
اما اگر دوز کم باشد یا مصرف نکنید، علائم کمکاری ادامه پیدا میکند.
اگر دوز زیاد باشد، ممکن است علائم پرکاری تیروئید بروز کند.
بیشتر بیماران مبتلا به هاشیموتو باید بهصورت مادامالعمر از لووتیروکسین استفاده کنند تا سطح هورمونها متعادل بماند.
