تغییر نسل، مهم‌ترین محرک معماری ایران!

اگر درباره تحولات، چالش‌ها، روند تغییرات و مباحثی از این قبیل پیرامون معماری ایران مطالعه کنید، موارد مختلف رو خواهید دید که از بافت فرسوده تا تراکم ساخت‌و‌ساز و ... رو شامل میشه.
اما یه موضوعی که کمتر بهش پرداخته شده، بحث تغییر نسل و به دنبال اون تغییر فرهنگ است که از همه موارد قبل هم تاثیرگذاری بیشتری داره. تاثیر تغییر نسل رو میشه با مثال از انواع فضاها مثل فضای کسب‌وکار، محیط‌های تفریحی و حتی فضای درمانی بررسی کرد.

اگه حدود 15 سال قبل رو به یاد داشته باشید، فضاهایی مثل کافه‌ها تازه توی ایران در حال شکل‌گیری بودن و هنوز شرایط جامعه طوری بود که به صورت کامل پذیرای کافه‌ها نبود. به همین خاطر، عمده کافه‌ها در بهترین‌ حالت، از لحاظ منو مشابه با تعریف واقعی کافه بودند و محیط‌های بسته‌ای داشتند تا حداکثر تلاش برای پنهای‌سازی کافه از محیط بیرون بوجود بیاد. این در حالیه که کافه‌ها محیط‌های باز و حتی گاهی در ترکیب با خیابون هستن. اما وضعیت الان چطور هست؟ آیا همچنان مشابه با 15 سال قبل مونده؟ قطعا جواب نه هست. تقریبا میشه گفت دیگه از لحاظ طراحی، کافه‌های ایران مغایرتی با تعریف رایج و طراحی کافه‌ توی کشورهای دیگه نداره. دلیل اصلی این اتفاق تغییر فرهنگ هستش و هیچ‌ عامل دیگه‌ای نمی‌تونست اینقدر توی این موضوع تاثیرگذار باشه.

بحث فضاهای کاری هم میتونه مثال خیلی خوبی باشه برای تاثیر تغییر نسل توی معماری. زمان زیادی نگذشته از روزگاری که ساختمون‌های اداری و شرکت‌ها به صورت اتاق‌های منفک از هم طراحی می‌شدند. طوریکه اگر در یک اتاق بسته می‌شد، هیچ ارتباطی با بقیه اتاق‌ها برقرار نمیشد. اما الان، استارتاپ‌ها و حتی شرکت‌های بزرگ به سمت فرهنگ مسطح سوق پیدا کردن و زمین تا آسمون نحوه طراحی اداری متفاوت شده. شکل زیر، محل دفتر شرکت معماری آسو هست که تقریبا همه هم رو میتونن با یه سر چرخوندن ببینن:) در حالیکه توی طراحی‌های قدیمی، نه تنها داخل اتاق مدیر عامل دیده نمیشد، حتی اتاقش توی یه سطح با بقیه نبود. همه این تغییرات بخاطر تغییر فرهنگ بوجود آمده. البته شرکت معماری آسو، همچنان در برابر پلی‌استیشن و فوتبال‌دستی مقاومت کرده و فکر نمیکنم به این زودی‌ها هم با این تغییر فرهنگ، همراستا بشیم:)

محل دفتر شرکت معماری آسو
محل دفتر شرکت معماری آسو


نکته مهمی که از بحث تاثیر تغییر فرهنگ توی معماری بدست می‌آید، نگاه پویا توی طراحی هستش. گاهی اوقات بد نیست که این موضوع رو لحاظ کنیم که در بستر زمان، فرهنگ به چه سمتی داره میره؟ و آیا فضایی که داریم طراحی می‌کنیم، چند سال بعد هم باب میل خواهد بود؟ مثال‌هایی که توی موارد بالا آورده شد، طی چند دهه و به صورت تدریجی اتقاق افتادن، اما آیا همچنان سرعت تغییرات و حتی تغییرات فرهنگی پائین هستش و چند دهه طول میکشه؟

طی این چند سال اخیر که فناوری اطلاعات و شبکه‌های اجتماعی در ایران توسعه قابل توجهی پیدا کرده، باعث شده که آدم‌ها بیشتر با هم در ارتباط باشن و انتقال فرهنگ و تغییر رو خیلی با شتاب بیشتری بوجود بیارن. به همین خاطر، دیگه به تغییر نسل و تغییر فرهنگ نباید به دید یه عامل خیلی دور نگاه کرد و نباید فرض کرد که توی طول عمر فضایی که طراحی شده، تغییر فرهنک اتفاق نخواهد افتاد.