.
.
.
**بایاس بقا** یک خطای شناختی است که در آن فرد تنها بر روی نمونه ها یا اطلاعات «بازمانده ها» (کسانی که موفق شده یا از یک رویداد جان سالم در برده اند) استفاده می کند و به طور سیستماتیک نمونه های «ناپدیدشده» یا «شکست خورده» را نادیده می گیرد. این نادیدهگیری به نتیجهگیریهای نادرست و بیش از حد خوشبینانه میرسد.
در واقع، این سوگیری ما را وادار می کند که **داستان های موفقیت** را می بیند و از دیدن **قبرستان شکست ها** که بسیار بزرگتر و آموزنده است، غافل می شود.
مکانیسم و نحوه عملکرد
این سوگیری به این شکل عمل می کند:
1. یک فرآیند انتخاب طبیعی یا یک چالش وجود دارد (مثلاً جنگ، رقابتی، یک آزمون مشکل).
2. تنها تعداد محدودی از شرکت کنندگان ("بازمانده ها") از این روند سربلند بیرون می آیند و قابل مشاهده هستند.
3. تعداد بسیار بیشتر ("شکست خورده ها") حذف می شوند و دیگر دیده نمی شوند یا صدای آنها را به گوش کسی نمی رسد.
4. ما برای قضاوت در مورد آن روند، فقط داده های گروه قابل مشاهده (بازمانده ها) را جمع آوری و تحلیل می کنیم.
5. در نتیجه، تصویری کاملاً تحریف شده و مغرضانه از واقعیت (واقعیت) به دست می آورد.
مثالهای کلاسیک و ملموس
۱. **مورد معروف جنگ جهانی دوم:**
* **مسئله:** در جنگ جهانی دوم، مهندسان نیروی هوایی میخواستند مکانهای حیاتی هواپیماهای بمب افکن را که باید تقویت کنند، شناسایی کنند. آنها هواپیماهایی را که از missions (ماموریتهای) جنگی بازگشته بودند، بررسی میکردند و محل اصابت ترکشه ها را روی بدنه نقشه برداری کردند (تصویر سمت چپ).
* **نتیجه گیری اشتباه:** منطقی به نظر می رسد که این نقاط پرآسیب را تقویت می کند.
* **بینش صحیح (توسط آبراهام والد):** یک ریاضیدان به نام آبراهام والد اشاره کرد که آنها **فقط هواپیماهای بازگشته (بازمانده ها) را میبینند**. اصابت ترکش به نقاطی که روی هواپیماهای بازگشتی میبینیم، در واقع نشان می دهد که هواپیما می تواند با آسیب دیدن در *این نقاط* باز گردد. مشکل اصلی نقاطی است که روی هواپیماهای بازگشتی *آسیب ندیدهاند* (مانند موتورها یا کابین خلبان)، زیرا هواپیماهایی که در آن نقاط اصابت قرار گرفته اند، هرگز بازنگشتهاند تا در آمار ما قرار گیرند (تصویر سمت راست). بنابراین، نقاطی را تقویت کرد که روی هواپیماهای بازمانده *آسیبی ندیدهاند*.
۲. **کارآفرینی و استارتاپها:**
* ما دائماً داستانهای مانند بیل گیتس، استیو جابز یا ایلان ماسک را که دانشگاه را رها کردند و به موفقیت رسیدند، میشنویم.
* **بایاس بقا:** ما میلیونها نفری را که دانشگاه را رها کردند و شکستند و هرگز نامی از آنها به گوش کسی نخورد، نمیبینیم.
* **نتیجهگیری اشتباه:** "پس برای موفقیت لازم نیست دانشگاه بروم." در حالی که این واقعیت است که برای اکثر قریب به اتفاق مردم، تحصیلات و مدارک دانشگاهی همچنان عامل مهمی در موفقیت هستند.
۳. **موسیقی و هنر:**
* ما فقط خوانندگان و بازیگران بسیار موفق و ثروتمند را در رسانه ها میبینیم.
* **بایاس بقا:** هزاران هنرمند بااستعداد که هرگز به موفقیت مالی نرسیدند یا از عرصه هنر خارج شدند، دیده نمی شوند.
* **نتیجهگیری اشتباه:** "اگر در هنر تلاش کنید حتماً ثروتمند میشوی." این در حالی است که احتمال شکست در این حوزه بسیار بالاست.
۴. **رژیم های غذایی و محصولات سلامتی:**
* یک فرد مشهور میگوید: "من با این رژیم خاص ۳۰ کیلو وزن کم کردم!"
* **بایاس بقا:** ما صدها نفری را که همین رژیم را گرفت و یا نتیجه گرفت یا حتی به سلامتشان آسیب رسید، نمیبینیم. فقط "بازمانده" (فرد موفق) دیده می شود.
* **نتیجهگیری اشتباه:** "این رژیم برای همه جواب میدهد." بدون در نظر گرفتن تفاوت های متابولیک و ژنتیکی افراد.
چگونه از بایاس بقا کنیم؟
۱. **به دنبال داده های کامل بگردید:** همیشه از خود بپرسید: "**آیا فقط موفق را میبینم؟ چه نتایجی یا چه چیزهایی حذف شده اند؟**" سعی کنید اطلاعاتی درباره کسانی که شکسته اند نیز جمع آوری کنید.
۲. **شکستها را مطالعه کردند:** به همان اندازه که داستانهای موفقیت را میخوانید، به تحلیل شکستها نیز بپردازید. کتابها و مقالاتی درباره شکست کسب و کارها یا پروژه ها بسیار آموزندهتر هستند.
۳. **از "قبرستان قهرمانان" بدانید:** این اصطلاح به این معنی است که برای هر ایده یا محصول موفق، تعداد بیشماری ایده و محصول وجود دارند که مرده و دفن شده اند. موفقیت یک شانس کوچک است، نه یک قاعده.
۴. **تفکر انتقادی داشته باشید:** وقتی کسی میگوید "من با انجام X به Y رسیدم"، به یاد داشته باشید که این فقط یک گزارش از یک نمونه (n=1) است و ممکن است هزاران نفر دیگر X را انجام دهند و به Y نرسیده باشند. به دنبال شواهد آماری گسترده تر باشید.
در مجموع، **بایاس بقا** یک خاطره مهم است که همیشه باید دنبال **کل تصویر** بود، نه فقط درخشان و قابل مشاهده آن است. شناخت این سوگیری به ما کمک می کند تا تصمیمات واقعی تر و هوشمندانه در زندگی شخصی و حرف های خود بگیریم.
.
.
.
