کوچ و جابه جایی ایل ممسنی از در طول تاریخ

مقدمه:

ایل ممسنی از ایلات قدیمی و باستانی ایران می باشد که در طول تاریخ خود کوچ ها و جابه جایی های زیادی انجام دادند.

این جابه جایی ها به چند دلیل انجام می گرفته است:

اولین دلیل سبک زندگی این ایل بوده است که بخاطر شغل آنها که دامپروری بوده است جهت داشتن مراتع تازه به نقاط مختلف ایران کوچ می کرده اند.

دومین دلیل بخاطر روحیه جنگاوری و سلحشوری این ایل بوده است که توسط پادشاهان جهت محافظت از نقاط مرزی به مکان های مختلف کوچ داده می شدند.

سومین دلیل هم بخاطر حمله بیگانگان بوده است که پادشاهان مهاجم این ایل را مجبور به کوچ اجباری می کرده اند.

اینکه مسکن اولیه ممسنی ها در ابتدا دقیقاً کدام نقطه ایران بوده است به درستی مشخص نمی باشد اما آنچه قطعیت دارد این است که این ایل از اقوام اصیل ایران بوده اند که همواره در این خاک میزسته اند.

جهت حرکت ایل باستانی ممسنی یا ممسین یا مماسن یا مام سنی طبق قدیمی ترین اسناد چنین بوده که ابتدا از شرق(سغد) به غرب(شام یا سوریه کنونی) و بعد به جنوب(ممسنی کنونی) و سرانجام عده ای از ممسنی ها به بلوچستان مهاجرت کرده اند.
اولین بار نام مماسن ها در کتب تاریخی یونانیان آورده شده است و آن زمانی است که اسکندر ایران را درنوردید.
اسکندر پس از رفتن به شرق ایران به استان سغد جهت تصرف آنجا وارد می شود. سغد سرزمینی در ایران باستان بود که به زبان فارسی پهلوی صحبت می کرده اند.
کنت کورث یونانی در فتح سغد از مقاومت مردمی سخن گفته که آنها را مماسن می گفتند.

حسن پیرنیا در کتاب ایران باستان چنین میگوید:
«قوم مماسن نام قومی بود که تسلیم نگشت و در قلعه های خود به مقاومت پرداختند، اسکندر پنجاه سوار برگزیده با این پیغام نزد آنها فرستاد که اگر تسلیم شوید امان خواهید یافت وگرنه با کمال سختی با شما رفتار خواهد شد. اما اهالی شهر به سوارها حمله کرده و آنها را کشتند و اسکندر شهر را محاصره کرد».

کنت کورث میگوید:
«گرفتن این شهر(مماسن) از تمام شهرها مشکل تر بود زیرا اهالی شهر سخت پافشاری می کردند. بهترین سپاهیان مقدونی در این شهر محاصره و تلف شدند و خود اسکندر به خطر بزرگی افتاد چنانچه سنگ بزرگی به سرش خورد و این ضربت چنان سخت بود که سپاهیان گمان بردند که اسکندر فوت کرده است».
مورخان گفته اند که اسکندر هر شهری را که در برابر او مقاومت می کردند ویران می ساخت و مردمش را به سرداران خود میب خشید و از آنجایی که شهر مماسن در سغد پس از شکست از اسکندر کاملا ویران شده و مورخان یونانی ویرانی آن شهر را در زمره کارهای بد اسکندر قلمداد کرده اند، او مردم شهر مماسن را به سردار خود مل آگر بخشید و او هم مردم مماسن را از شرق به غرب در حوزه اقتدار خود کوچ داد و آنها را در کوههای جنوبی ترکیه و شمال عراق و سوریه کنونی مسکن داده است یعنی همان جایی که ممسنی ها به سوی محل فعلی مهاجرت کرده اند.
بعد از آن ممسنی ها از شامات(سوریه کنونی) به سمت کوه های بختیاری کوچ کرده مدتها در آنجا می زیسته اند. سپس به دلایلی که مشخص نمی باشد از آنجا به منطقه کهگیلویه و دهدشت کوچ کرده اند و تا زمان صفویه در آنجا بوده اند. بعد از آن در اواخر صفویه از منطقه دهدشت به منطقه کنونی ممسنی حمله کرده و بعد از شکست شول ها و اخراج آنها به اینجا آمده و برای همیشه ماندگار شدند.

به قلم: سید پژمان حسینی نویسنده و پژوهشگر تاریخ

آدرس اینستاگرام: tarikh_mamasani_rostam