گوش درد یکی از اختلالات شایع و نگران کننده ای که هر فردی ممکن است در طول زندگی خود تجربه کند، گوش درد میباشد! درد گوش یا اوتالژی (otalgia)، میتواند ناشی از عوامل مختلفی باشد که برخی از آنها عبارتاند از عفونت گوش میانی (اوتیت میانی)، آسیب به پردهی گوش، تجمع موم گوش (سرومن)، و حتی مشکلات مرتبط با مفصل گیجگاهیفکی (TMJ)؛ شناخت علت گوش درد برای تشخیص و درمان مناسب آن بسیار حیاتی است! در این میان، آشنایی با علائم گوش درد مانند ترشح گوش، کاهش شنوایی، و زنگ زدن گوش (وزوز) میتواند در تشخیص زودهنگام و درمان مؤثر کمککننده باشد.
درد گوش، معمولا در کودکان رخ میدهد، اما در بزرگسالان نیز میتواند رخ دهد؛ همچنین این اختلال ممکن است یک یا هر دو گوش را درگیر کند، اما بیشتر اوقات در یک گوش احساس درد میشود! همچنین ممکن است درد گوش ثابت باشد یا گاه به گاه ایجاد شود. اگر عفونت گوش دارید، ممکن است تب و کاهش شنوایی موقت رخ دهد. کودکان خردسالی که مبتلا به عفونت گوش هستند، معمولاً بداخلاق و تحریک پذیر هستند. آنها همچنین ممکن است گوشهای خود را بکشند یا مالش دهند.
گوش درد ممکن است در یک گوش یا هر دو گوش احساس شود و میتواند موقت یا مستمر باشد. در بزرگسالان، رایجترین علائم شامل کاهش شنوایی، ترشح مایع از گوش، و وزوز گوش هستند. کودکان علاوه بر این علائم ممکن است دچار تب، پری گوش، تحریکپذیری شدید، اختلال در خواب و کاهش اشتها شوند. در مواردی، سردرد یا مشکل در حفظ تعادل نیز گزارش شده است. تشخیص دقیق علائم به پزشک کمک میکند تا علت اصلی درد را شناسایی کرده و درمان مناسب را تجویز کند.
دلایل گوش درد بسیار متنوع هستند و میتوانند شامل موارد زیر باشند:
عفونت گوش میانی یا خارجی
تجمع موم در گوش
آسیب به پرده گوش
مشکلات مفصل گیجگاهیفکی (TMJ)
عفونتهای سینوسی یا گلو
مشکلات دندانی و دندانقروچه
تغییرات فشار هوا یا باروتروما
آسیبهای فیزیکی به گوش
وجود جسم خارجی در گوش
شرایط عصبی مانند نورالژی عصب سهقلو
گاهی اوقات درد گوش به صورت ارجاعی ظاهر میشود؛ یعنی منبع درد در گوش نبوده اما فرد درد را در گوش خود احساس میکند. بهعنوان مثال، مشکلات دندان یا فک میتوانند باعث ایجاد درد در گوش شوند.
عفونت گوش یکی از شایعترین دلایل درد گوش است و ممکن است شامل گوش میانی، گوش داخلی و گوش خارجی باشد. عفونت گوش خارجی که به اصطلاح «گوش شناگر» نیز نامیده میشود، معمولاً در اثر خراشیدگی پوست داخل مجرای گوش، استفاده از سمعک یا هدفون، و یا فشار دادن گوش با گوش پاککن ایجاد میشود. تماس با آب نیز میتواند پوست مجرا را نرم کرده و بستر رشد باکتریها را فراهم کند.
عفونت گوش میانی معمولاً از طریق عفونتهای دستگاه تنفسی ایجاد میشود و تجمع مایعات پشت پرده گوش میتواند باعث رشد باکتریها و ایجاد درد شدید شود. در مواردی، اختلالات گوش داخلی مانند لابیرنتیت ممکن است ناشی از عفونتهای ویروسی یا باکتریایی باشند و منجر به سرگیجه و کاهش شنوایی شوند.
در کودکان، عفونت گوش میتواند بسیار نگرانکننده باشد؛ آنها ممکن است گوش خود را بکشند یا با تحریکپذیری بالا، بیخوابی و کاهش اشتها واکنش نشان دهند. استفاده از درمانهای خانگی مانند روغنهای گیاهی تنها با مشورت پزشک مجاز است و درمان خودسرانه بهخصوص در کودکان توصیه نمیشود.
علاوه بر عفونت، موارد زیر نیز میتوانند موجب گوش درد شوند:
تغییرات فشار هوا (مانند پرواز)
تجمع جرم یا موم گوش
جسم خارجی در گوش
عفونت سینوس و گلو
آب یا شامپو در گوش
تحریک ناشی از گوش پاککن
این عوامل معمولاً موقت هستند، اما در صورت تداوم درد یا بروز علائم شدید، مراجعه به پزشک ضروری است.
اختلالات مفصل فک (TMJ)
سوراخ شدن یا آسیب پرده گوش
آرتریت فک
دندان عفونی یا نهفته
نورالژی عصب سهقلو
اگزما یا التهاب پوست کانال گوش
این شرایط نیاز به تشخیص تخصصی و درمان هدفمند دارند و نباید خودسرانه اقدام کرد.
در مراحل اولیه یا خفیف، درمانهای خانگی میتواند مؤثر باشد. برخی از این روشها عبارتند از:
کمپرس گرم یا سرد روی گوش
استفاده از قطرههای گوش ضدعفونیکننده
استفاده از روغنهای طبیعی مانند روغن زیتون یا سیر (با مشورت پزشک)
جلوگیری از خیس شدن گوش
مصرف مایعات گرم برای کاهش فشار
با این حال، در موارد شدید یا مزمن، مراجعه به متخصص گوش و حلق و بینی (ENT) ضروری است. این پزشکان با ابزارهای تشخیصی پیشرفته مانند اتوسکوپ و تمپانومتری میتوانند علت دقیق درد را تشخیص داده و درمان مناسب ارائه دهند.
در مواردی که علت گوش درد عفونت باکتریایی باشد، پزشک ممکن است آنتیبیوتیک خوراکی یا قطره گوش تجویز کند. لازم است داروها تا پایان دوره مصرف شوند تا عفونت کاملاً رفع شود.
اگر تجمع موم باعث درد شود، پزشک قطره نرمکننده یا روش شستشوی گوش را انجام میدهد. همچنین، برای مشکلات TMJ، سینوس یا دندان، درمان مستقیم علت زمینهای توسط پزشک صورت میگیرد.
روش درمان به علت زمینهای بستگی دارد:
اوتیت میانی: آنتیبیوتیک + NSAID
گوش شناگر: قطرههای گوش ضد باکتری + خشک نگه داشتن گوش
تجمع موم: قطره نرمکننده + شستشوی گوش
پارگی پرده گوش: جلوگیری از ورود آب + آنتیبیوتیک در صورت عفونت
اختلالات TMJ: محافظ دهانی + NSAID + تمرینات فیزیوتراپی
سینوزیت: آنتیبیوتیک + ضد احتقان
تونسیلیت: آنتیبیوتیک + غرغره آب نمک
مشکلات دندانی: مراجعه به دندانپزشک + مسکن
باروتروما: جویدن آدامس، اسپری بینی ضد احتقان
وجود جسم خارجی: مراجعه فوری به پزشک
نورالژی عصب سهقلو: داروهای ضد تشنج یا ضد افسردگی + مدیریت درد توسط متخصص
آب به دام افتاده در گوش میتواند باعث ایجاد درد و عفونت شود. روشهای مؤثر برای تخلیه آب شامل:
تکان دادن آرام لاله گوش در حالت خم شده به شانه
دراز کشیدن به پهلو روی حوله برای تخلیه با جاذبه
فشار ملایم گوش روی کف دست و حرکت آرام سر
این اقدامات معمولاً آب را خارج کرده و از ایجاد عفونت پیشگیری میکنند.
تب بالا: نوزادان > 38°C، بزرگسالان > 40°C
درد شدید ناگهانی (ممکن است نشانه پارگی پرده گوش باشد)
سرگیجه یا سردرد شدید
تورم یا التهاب اطراف گوش
خروج خون یا چرک
درد گوش که پس از 24–48 ساعت بهبود نمییابد یا بدتر میشود
در این شرایط، مراجعه سریع به پزشک ضروری است.
برای کاهش احتمال ابتلا به گوش درد:
از سیگار و دود سیگار دوری کنید
اجسام خارجی را از گوش دور نگه دارید
بعد از شنا یا استحمام، گوشها را خشک کنید
از محرکهای آلرژیک مانند گرد و غبار پرهیز کنید
این اقدامات ساده میتوانند نقش مهمی در پیشگیری از بروز مشکلات گوش داشته باشند.
گوش درد میتواند دلایل و شدت متفاوتی داشته باشد. در کودکان شایعتر است و معمولاً خطرناک نیست، مگر در شرایط خاص. در صورت بروز درد کمخطر، روشهای خانگی یا دارویی میتواند تسکیندهنده باشد. اما برای کودکان یا موارد شدید، مراجعه به پزشک الزامی است.
کلینیک گوش تهران با تیمی از متخصصان مجرب گوش، حلق و بینی و شنواییشناسی، بهترین خدمات تشخیصی و درمانی را ارائه میدهد. برای اطلاعات بیشتر درباره روشهای درمانی و مشاوره با این کلینیک، میتوانید با تیم کلینیک گوش تهران تماس بگیرید و از خدمات حرفهای بهرهمند شوید.
