در بسیاری از شرکتهای دولتی و خصوصی، کارکنان قراردادی به دلیل بودجه کمتری که برای حقوق و دستمزد آنها صرف میشود، به جای کارکنان دائمی استخدام میشوند. از سوی دیگر، کارکنان قراردادی ممکن است برای پروژههای خاص به صورت تمام وقت یا پاره وقت به کار گرفته شوند, این در حالی است که استخدام دائمی آنها برای یک پروژه محدود، بههیچوجه توجیه منطقی ندارد.
در سالهای اخیر تلاشهای فراوانی برای تبدیل وضعیت کارمندان قراردادی صورت گرفته است. دولت از یک سو و مجلس شورای اسلامی نیز از سوی دیگر، طرحها و لوایحی برای اجرایی شدن این موضوع ارائه کردهاند. در ادامه این نوشته از وکیلباشی خواهیم گفت که سرنوشت این دسته از کارکنان چگونه خواهد بود و آیا بالاخره نیروهای قراردادی استخدام میشوند یا نه؟
نیروهای قراردادی به عنوان کارمندانی که با شرکتها و سازمانهای دولتی یا خصوصی قرارداد امضا کردهاند و به مدت معین یا نامعین در آنجا کار میکنند، استخدام میشوند. در برخی موارد، کارکنان قراردادی به دلیل نداشتن حقوق و مزایای کافی یا عدم پرداخت بیمههای اجتماعی و سلامت، با مشکلاتی مواجه هستند.
برای آشنایی با انواع قراردادهای استخدامی، توصیه میکنیم مطلب همه چیز درباره قراردادهای استخدامی را با دقت مطالعه کنید. در مجله حقوقی وکیلباشی، طی چندین مقاله راجع به ماهیت قرارداد کار، شرایط و نحوه تنظیم آن توضیح دادهایم که بهتر است به آنها نیز سر بزنید. قبل از آن به شما توصیه میکنیم از فرم قراردادی استفاده کنید که توسط وکلای متخصص در این موضوع نگاشته سده است. به این منظور میتوانید به لینک زیر مراجعه کرده و به انواع قرارداد استخدام، دسترسی پیدا کنید:
https://vakilbashi.org/contracts/work دانلود قرارداد استخدام
همین ابتدا باید بگوییم که قراردادهای کار، به 2 نوع کلی زیر تقسیم میشوند:
1. قراردادهای کاری با شرکتها و سازمانهای دولتی
2. قراردادهای کاری با شرکتهای خصوصی
در این مطلب، به استخدام آن بخشی از کارکنان دولت میپردازیم که به صورت قراردادی و پیمانی برای دولت کار میکنند. در رابطه با نیروهای قراردادی شرکتهای خصوصی باید بدانید که این گونه توافقات، قراردادهای خصوصی به شمار میآیند. به همین دلیل، این کارفرما است که در نهایت تصمیم میگیرد، کارمند دارای قرارداد کار موقت خویش را به صورت غیرموقت یا دائمی استخدام کند یا نه!
اما مسئله استخدام کارکنان دولت، کاملاً با موضوع قبلی متفاوت است. ما در مقاله انواع قرارداد کار اشاره کردیم که کارمندان دولت اعم از رسمی، پیمانی و قراردادی، مشمول قانون استخدام کشوری، قانون مدیریت خدمات کشوری و همینطور صندوق بازنشستگی کشوری هستند.
بر همین اساس، طی سالهای اخیر بسیاری از نیروهای قراردادی و پیمانی دولت، خواستار رسمی شدن قراردادهای خود بودند. چرا که تفاوت فاحش میان حقوق و مزایای کارکنان رسمی و قراردادی، موجب بروز احساس شدید بیعدالتی و همچنین نارضایتی شغلی در کارکنان شده است.
در لایحه دائمی کردن قانون مدیریت خدمات کشوری که در حال بررسی و تصویب در مجلس است، برای تبدیل وضعیت نیروهای قراردادی به رسمی تعیین تکلیف شده است. براساس این لایحه، سازمانهای دولتی باید تا پایان سال 1401 نیروهای قراردادی خود را به عنوان پرسنل رسمی استخدام کنند.
این لایحه تأکید دارد که تمامی نیروهای قراردادی با شرایط مشابه پرسنل رسمی، باید به عنوان نیروی رسمی استخدام شوند. همچنین، حقوق و مزایای مربوط به پرسنل رسمی را باید برای آنها تعیین کرد. برای این منظور، سازمانهای دولتی موظفند که مراحل تبدیل وضعیت نیروهای قراردادی خود را طی کنند.
بنابراین، از این پس، استخدام نیروهای قراردادی در سازمانهای دولتی ممنوع شده و این سازمانها بایستی صرفاً کارمندان رسمی را استخدام کنند. با ایجاد بستر تبدیل وضعیت نیروهای قراردادی به رسمی، حقوق و مزایای آنها افزایش مییابد. این مسئله نیز تأثیر بسزایی در بهبود شرایط زندگی و کاهش نابرابری در جامعه خواهد داشت.
واقعیت این است که در حال حاضر تعداد قابلتوجهی از پرسنل سازمانهایی مثل آموزش و پرورش، وزارت علوم و بهداشت، شهرداریها و امثال آنها، قراردادی یا پیمانی هستند. این در حالی است که معلمان، پرستاران، اساتید دانشگاه و سایر کارکنان قراردادی دولت، ساعات و شرایط کاری کاملاً مشابهی با نیروهای رسمی دارند و در برخی موارد بیش از 15 سال است که در حال خدمت هستند.
اینجا است که میان همکاران نیز اختلاف ایجاد میشود. بهعنوانمثال، چرا شیفتها و شرایط کاریمان یکسان است اما همکارم دوبرابر من حقوق میگیرد! یا اینکه من هم مثل همکارم 10 سال است که در حال خدمت هستم اما چرا او شرایط شغلی به مراتب بهتری نسبت به من دارد؟
امیدواریم اینگونه تبعیضها و تفاوتهای فاحش در میان کارکنان دولت و بهویژه کارمندان شرکتهای خصوصی، برای همیشه از جامعهمان رخت ببندد.
