دانشگاه مساله محور

امروزه دانشگاه­ها دیگر محل آموزش و تولید علم نیستند. اگر نسل اول دانشگاه‌ها را آموزش­ محور، نسل دوم را دانشگاه پژوهش ­محور و نسل سوم را در کنار ماموریت‌های آموزش و پژوهش؛ کارآفرینی بدانیم امروز هنوز نتوانسته‌ایم نسل سوم را به طور کامل در دانشگاه‌های کشور ایجاد کنیم.

رابطه صنعت و دانشگاه در وضعیت خوبی نیست و دانشگاه‌ها در بسیاری از رشته‌ها تبدیل به کمپانی تولید مدرک شده‌اند.

علی رغم وجود دانشگاه­ های متنوع در کشور هنوز دانشگاه­ ها نتوانسته­ اند مسئولیت خود در رابطه با تربیت دانش آموختگان، متناسب با نیاز واقعی کشور را به سرانجام رسانند.

شکاف قدیمی بین دانشگاه و صنعت باعث شد تا نگرش­ ها به دانشگاه تغییر یابد و رویکردهای جدید کارآفرینی و جامعه محوری برای دانشگاه تعریف شود.

در نسل سوم؛ دانشگاه‌ها علاوه ‌بر کارکردهای آموزشی و پژوهشی، کارکرد حل مسائل را دارند. در بحث اشتغال‌آفرینی دانش‌بنیان و حوزه کسب‌وکارهای نوپا فعال هستند. از سوی دیگر این دانشگاه‌ها با سرمایه‌گذاری در حوزه‌های فناوری و با رویکرد دانش بنیان مشکلات عرصه صنعت، جامعه و بازار را حل می­کنند. خروجی اصلی این دانشگاه‌ها تولید ثروت و کاربردی‌سازی دانش‌ است، همچنین راه‌اندازی کسب‌وکار‌های کوچک و متوسط دانش‌بنیان. بنابراین؛ شرکت‌های دانش‌بنیان مصادیق و خروجی‌ این نسل از دانشگاه‌ها به‌عنوان دانشگاه‌های نسل سوم به حساب می‌آیند.


دانشگاه کارآفرین از سوی اجتماع محلی به واسطه مشارکت پژوهشگران در انجمن­ ها و تشکل­های محلی، احاطه شده است.


دانشگاه کارآفرین پیوسته در جستجوی فرصت­های جدید بوده و در سازگاری با بازار انعطاف­ پذیر است. مبانی دانشگاه کارآفرین، شامل دامنه وسیعی از موضوعات مختلف است. از تجاری سازی دانش موجود در دانشگاه، و انتقال و تبدیل فناوری گرفته تا ارتباط نزدیک­ تر دانشگاه با صنعت و جامعه. از توسعه مهارت ­های دانش آموختگان و آماده سازی آن­ها برای بازار جهانی نیروی کار تا پاسخ راهبردی به انبوه تقاضا برای آموزش عالی.


از طرف دیگر ما شاهد فشارها بر آموزش عالی جهت پاسخ ­دهی به مسائل محلی و منطقه ­ای توسعه اجتماعی- اقتصادی هستیم. همچنین استقلال داخلی و تأمین مالی دانشگاه ­ها می ­تواند با رشد شرکت­ های زایشی در خود دانشگاه اتفاق بیفتد.

بر اساس چشم ­انداز جهانی آموزش عالی برای قرن 21 از دیدگاه یونسکو، دانشگاه جایگاهی است که در آن مهارت­ های کارآفرینی در آموزش عالی به ­منظور ارتقای قابلیت­ های دانش ­آموختگان و تبدیل آن­ها به ایجادکنندگان کار، ارایه می ­شود.


دانشگاه کارآفرین به­ مثابه نسل تکامل یافته دانشگاه­ های نسل اول و نسل دوم، با ایجاد محیط یادگیرنده که در آن تغییر و استفاده از فرصت ­های نوآوری حرف اول را می­زند، شروع کننده حرکتی هستند که در نهایت منجر به تقویت نظام ملی نوآوری می­ شود. دانشگاه کارآفرین دانش ­آموختگانی را به جامعه تحویل می­ دهد که دانش را در کنار پژوهش­ های کاربردی به­ خدمت گرفته و با نوآوری، کار آفرینی می ­کنند.


از طرف دیگر در کنار توجه به دانشگاه نسل سوم و ادامه و تکمیل آن لازم است از هم اکنون پیش نگری کرده به فکر نسل چهارم دانشگاه و برنامه ریزی برای آن باشیم تا از رقابت عقب نمانیم.

نسل چهارم دانشگاه نسلی تعالی‌گرا است که در آن دانشگاه مرکز تمام تحولات علمی، فناوری و فرهنگی خواهد بود. امروزه، رسالت فرهنگی دانشگاه ­ها در آماده سازی دانشجویان برای رویارویی با واقعیت ­های جامعه، اهمیت زیادی پیدا کرده و به رسالت اجتماعی و جامعه پذیری دانشگاه تأکید می ­شود.


دانشگاه نسل چهارم چهار ویژگی مهم دارد: تحول‌گرا بودن، تعالی‌گرا بودن، تقاضامحور بودن و توسعه منطقه‌ای بودن. یعنی وقتی راجع به این چهار ویژگی صحبت می‌کنیم، زمانی که قرار باشد ریل‌گذاری کنیم و دانشگاه را به سمت دانشگاه حل مساله و دانشگاه نسل چهارم حرکت دهیم باید به مسئولیت‌های اجتماعی و نوآوری‌های اجتماعی که در محیط پیرامون دانشگاه وجود دارد، بی‌تفاوت نباشیم.