تقسیم اموال در طلاق


تقسیم اموال پس از طلاق

قوانین و نظام های حقوقی کشورها با یکدیگر متفاوت است. به خصوص در ازدواج و طلاق، کشورها بسیار متفاوت عمل می کنند. تقسیم اموال پس از طلاق یکی از مواردی است که از کشوری به کشور دیگر متفاوت است. بسیاری از کشورهای دنیا که مهریه را در ازدواج به رسمیت نمی شناسند، پس از طلاق، اموالی را که در زمان ازدواج داشته یا به دست آورده اند، تقسیم می کنند. یعنی زن و شوهر بعد از طلاق برای اموال خود تنصیف مال را دنبال می کنند.

طلاق یکی از راه هایی است که قانون برای پایان دادن به زندگی مشترک معرفی کرده است. در نتیجه طلاق هیچ یک از زوجین در قبال یکدیگر وظایفی نخواهند داشت مگر وظایف مربوط به حضانت فرزندان که دادگاه نیز به صورت محدود تعیین می کند. اما قبل از طلاق مسائل زیادی وجود دارد که زن و شوهر باید از طریق سازش و توافق آن ها را حل کنند و نیاز به وکیل طلاق توافقی دارند و در صورت عدم توافق از دادگاه حل و فصل آنها را بخواهند. یکی از مسائلی که هر زن و شوهری قبل از طلاق بر سر آن سازش می کنند، اموال است. یکی از مواردی که ممکن است طرفین در بحث اموال مطرح کنند، تقسیم اموال پس از طلاق است. در این مقاله به بررسی تقسیم اموال پس از طلاق بر اساس قوانین ایران می پردازیم.


حقوق زنان

قبل از هر طلاقی باید حقوق زن مشخص شود. به عبارت دیگر تا تعیین تکلیف مهریه و اجرت المثل در ضمن عقد، طلاق صادر نمی شود. همچنین بحث حضانت فرزندان نیز مطرح شود. این نکته در ماده 29 قانون حمایت از خانواده به شرح زیر بیان شده است:


«دادگاه در رأی خود با عنایت به مفاد قرارداد و مندرجات سند ازدواج تکلیف مهریه، جهیزیه و نفقه زوجه، اولاد و فرزندان و نیز اجرت المثل طرفین را در طول مدت تعیین کرد. ازدواج آنها طبق تبصره ماده (336) قانون مدنی و در مورد نحوه حضانت و حضانت طفل و نحوه پرداخت هزینه های حضانت و نفقه تصمیم مقتضی می گیرد و همچنین دادگاه باید ترتیب و زمان و تعیین کند. محل ملاقات طفل با والدین و سایر بستگان با توجه به وابستگی عاطفی و علایق طفل ثبت طلاق موکول به پرداخت حقوق مالی زوجه است همچنین در صورت رضایت زوجه یا صدور حکم قطعی زوجه طلاق ثبت می شود. نفقه یا تقسیم در هر صورت در صورت رضایت زن به ثبت طلاق بدون دریافت حقوق مذکور می تواند پس از اخذ این حقوق اقدام کند. ثبت طلاق از طریق اجرای احکام دادگاه طبق مقررات مربوط.


این ماده را نیز می توان این گونه تفسیر کرد که حقوق زن در نکاح به محض انعقاد عقد جزء دارایی او محسوب می شود و نیازی به محاسبه و تقسیم نیست مگر اینکه به نحو دیگری مصالحه شود. مرد نمی تواند در دوران عقد ادعایی نسبت به مهریه یا نفقه یا اجرت داشته باشد مگر اینکه مهریه طبق توافق طرفین داده شده باشد. به همین دلیل تقسیم اموال پس از طلاق در مهریه کاملاً بی معنی است و این موارد جزء اموال زوجه است. همانطور که در ماده 1082 قانون مدنی آمده است، زن مالک مهر و موم است و می تواند هر تصرفی که بخواهد بگیرد. پس اگر مال بعد از طلاق تقسیم شود جز مهریه مربوط به مال است. در ادامه در مورد امکان تقسیم اموال پس از طلاق و شرایط و نحوه انجام آن توضیح خواهیم داد.




کشور ایران و نظام حقوقی آن به ویژه در مورد ازدواج، برگرفته از احکام اسلامی است. در فقه اسلامی تقسیم اموال پس از طلاق پذیرفته نشده است و در قانون کشور نیز به آن اشاره ای نشده است. پس از طلاق، غیر از مهریه ای که باید به زوجه پرداخت شود و اجرت متعارف در دوران عقد، بقیه اموال در اختیار صاحبان آن باقی می ماند. بنابراین با توجه به اظهارات فوق هیچ قانونی وجود ندارد که زن و مرد را مجبور به تقسیم اموال پس از طلاق کند. اما شرایطی وجود دارد که طی آن می توان چنین کاری را انجام داد و پیگیری کرد.

طبق ماده 1119 قانون مدنی: «عاقدین می‌توانند هر شرطی را که مخالف با مقتضای عقد مزبور نباشد، علاوه بر عقد نکاح یا عقد لازم دیگر، شرط کنند، مانند اینکه شرط کنند هر گاه شوهر گرفت. زوجه دیگری یا در مدت معینی ناپدید شود یا انفاق یا سوء قصد علیه زن را ترک کند یا بدرفتاری کند که زندگی آنها با یکدیگر غیر قابل تحمل شود، اثبات تحقق شرط در دادگاه به زن وکیل و وکیل سپرده می شود. دادگاه و صدور رای قطعی.


با استناد به ماده فوق زوجین می توانند هر شرطی را در عقد خود ذکر کنند جقراردادی که منافاتی با ماهیت عقد نداشته باشد و یکدیگر را ملزم به انجام آن کنند. بنابراین تقسیم مال بعد از طلاق را می توان در عقدنامه نوشت و بعد از طلاق می توانند مال را تقسیم کنند. این توافقی است که قبل از ازدواج صورت می گیرد. این شرایط ممکن است به طرق مختلفی تعیین شود، مثلاً باید توجه داشت که تقسیم اموال پس از طلاق در صورت پرداخت مهریه انجام می شود.