امروزه استفاده از استخرهای شنا بسیار گسترش یافته است. تصفیه و ضدعفونی کردن آب استخرها جهت تامین بهداشت عمومی بسیار ضروری و مهم است. شفا قصد دارد در این مقاله به بررسی آلایندههای استخرهای شنا و روشهای مختلف تصفیه آنها میپردازد.
استخرها در انواع مختلفی وجود دارد که استخرهای شنا از نظر عملکرد (استخر گرمسیری، سونا)، اندازه و شرایطی مانند دمای آب، سیستم تمیز کردن و مکانیزم ضدعفونی کردن آب متفاوت است. در یک تقسیمبندی میتوان استخرها را به استخرهای سرپوشیده و فضای باز تقسیم کرد.
استخرهای شنا به صورت استخرهای با سیستم جریان آب گردشی و استخرهای تحت جریان مداوم آب میباشند. در استخرهای با سیستم جریان گردشی، آب به بخش خالصسازی فرستاده میشود. بخشی از آب جدا شده و پس از تصفیه دوباره برمیگردد و بخشی از سیستم خالصسازی باز میگردد و استخر با آب تازه پر میشود.
در استخرهای از نوع جریان مداوم آب تازه به طور مداوم به استخر وارد میشود و آب خروجی از استخر به فاضلاب تخلیه میشود یا به تاسیسات تصفیه آب منتقل میشود. بیشتر استخرهای عمومی، از سیستمهای جریان چرخشی آب استفاده میکنند.
آب موجود در استخرهای عمومی حاوی میکرو ارگانیسمها و مواد ناخواستهای است که از پوست و دفع شناگران حاصل میشود. شناگران باعث میشوند آلایندههای بسیاری از جمله باکتریهای بزاق، محصولات دفع، آلودگی ناشی از لباس شنا، بافت پوست، عرق، ترشحات گلو و بینی، موها، مواد آرایشی و آمونیاک (NH3) وارد آب شوند.
تمیز کردن آب استخر شنا از طریق افزودن آب تازه به صورت مداوم اغلب بسیار گران است. به علاوه این راه حل، مشکل آلایندههایی را که بر روی دیوارهای استخر شنا باقی ماندهاند، حل نمیکند. در این حالت میکروارگانیسمها تکثیر میشوند و خطرات بیماریهای مسری افزایش مییابد.
آب استخر شامل آلایندههای محلول مانند ادرار و عرق و سایر محصولات دفع شناگران است که عمدتاً از آب، آمونیاک و اوره تشکیل شده است. این مواد همچنین حاوی كراتین، كراتینین و اسیدهای آمینه هستند. اجزای عرق و ادرار برای سلامتی انسان مضر نیستند. اما، هنگامی که این محصولات با ضدعفونی کنندههای موجود در آب مانند کلر واکنش میدهند، محصولات ناخواسته کلرامینها تشکیل میشوند.
آب میتواند حاوی آلایندههای محلولی باشد که از مواد ضدعفونیکننده و پاککنندهای که برای تمیز کردن استخرها استفاده میشود، حاصل میشود. آلایندههای محلول به طور عمده توسط اکسیداسیون از بین میروند. این بدان معنی است که آلایندهها توسط مواد شیمیایی تجزیه میشوند.
موادی که در طی فرآیند اکسیداسیون به طور کامل و یا جزئی تجزیه شدهاند و محصولات اکسیداسیون در سیستم گردشی با تازه کردن تدریجی آب استخر شنا خارج میشوند.
شناگران در استخر شنا مستعد ابتلا به میکرو ارگانیسمهای بیماریزا هستند. در نتیجه خنک شدن و جذب آب، مقاومت غشای مخاطی شناگران تضعیف میشود و آنها در برابر عوامل بیماریزای موجود در آب و هوای استخر و حتی عوامل بیماریزای موجود در بدن خود حساستر میشوند.
بیشتر میکرو ارگانیسمهای بیماریزا باعث بثورات پوستی میشوند. برخی میکرو ارگانیسمها میتوانند علائم جدی مانند فلج، التهاب مغز، التهاب قلب، زردی، تب، استفراغ، اسهال و عفونتهای تنفسی یا چشمی ایجاد کنند. میکرو ارگانیسمهای بیماریزا موجود در آب استخر، میتوانند باکتری، ویروس و انگل تکیاخته باشند.
کودکان خردسال، افراد مسن و افراد دارای سیستم ایمنی ضعیف و آسیب دیده بیشتر مستعد ابتلا به عفونتهای ناشی از این گونهها هستند و راحتتر بیمار میشوند. افرادی که سرطان درمان نشده دارند، مقاومت کمتری در برابر بیماریهای ناشی از آب دارند. همه افراد آلوده بیمار نخواهند شد، اما هنوز هم میتوانند باعث انتقال به افراد دیگر شود.
آب استخرهای شنا را به منظور تمیز و واضح بودن و عاری بودن از مواد مضر، باکتریها، ویروسها، جلبکها و سایر عوامل بیماریزا باید تصفیه کرد.
آب استخر تحت مراحل مختلف تصفیه میشود.
در ابتدا آب از استخرهای شنا به بخش تصفیه آب منتقل میشود.
در بخش تصفیه آب، آب به درون فیلتر رفع مو جریان مییابد و آلودگیهای خام مانند موها، گچ و برگها از آب خارج میشود.
در مرحله بعد، یک فلوکولانت اضافه میشود که باعث میشود کلوئیدهای کوچکتر به یکدیگر متصل شوند. کلوئیدها ذراتی شناور از مواد آلی مانند بافت پوست و الیاف نساجی هستند. این دسته از آلایندهها به آلایندههای کلوئیدی مانند بزاق، صابون، محصولات آرایشی و چربیهای پوستی مربوط میشوند. هنگامی که مقدار این آلایندهها زیاد است، باعث کدورت آب میشوند.
کدورت آب و نیاز آب به پرمنگنات پتاسیم (KMnO4)، پارامترهایی است که وجود ذرات نامحلول را نشان میدهد. پرمنگنات پتاسیم به عنوان شناساگر اکسیداسیون مواد آلی استفاده میشود.
ذرات شناور در یک صافی شنی از آب جدا میشوند. صافیهای ماسهای به صورت دورهای مجدداً مورد استفاده قرار میگیرند.
صافیهای مختلف شنی،کارتریجی، دیاتمی و پلیمری(فایبر گلاس) برای رفع آلودگی و ذرات معلق آب استفاده میشوند.
آلایندهها در فاضلاب تخلیه میشوند.
مرحله نهایی در تصفیه آب استخر گندزدایی یا ضدعفونی کردن آب با مواد مختلف کلر، ازن و یا برم و… است. یک ماده ضدعفونی کننده باید به آب اضافه شود تا میکرو ارگانیسمهای بیماریزا را از بین ببرد.
شبکه عرضه و تقاضای فناوری آب (شفا) ، سعی دارد تا با ایجاد یک فضای فناورانه، با شناسایی منابع و انواع آلایندههای استخرهای شنا و راههای رفع آنها راه در راستای بهبود و ارتقا بهداشت عمومی هموار کند. به دلیل اهمیت مرحله گندزدایی و ضدعفونی کردن در تصفیه آب استخرهای شنا، در مقاله دیگری به این مبحث به طور مفصل پرداخته شده است.
