بله، درسته!.
پس از نابودی خلافت عباسی در بغداد به دست مغولان، گروهی از باقی ماندگان بنی عباس به جنوب ایران کوچ کردند. آنان خود را باقی مانده خلافت عباسی دانسته و شجره نامه خود را به عباس بن عبدالمطلب، عموی پیامبر می رساندند. آنان به مرور به یکی از شهر های جنوبی به اسم بستک رفته و در آنجا ساکن شدند و از این سبب هم بنی عباسیان بستک نام گرفتند؛ شهری که سابقا جهانگیریه نام داشت.
دو سه برادر بودند که بزرگترین آنان اسماعیل نام داشت.
آنها نخست در شهر خنج که از توابع لار ساکن شدند که در آن عصر مرکز علما بود. زمان حکومت شاه عباس اول صفوی بود که آنان بر پرتغالی ها پیروز شدند و با ترویج مذهب تشیع توسط صفویان در مناطق لارستان بنی عباس به بستک که اهل تسنن بودند، کوچ کردند.
سال های پایانی حکومت صفوی بود که بنی عباس شروع به قدرتگیری کرده و پا به عرصه سیاست گذاشتند. آنها پسوند بستکی را به خاندان خود اضافه کدند تا با افراد بومی محلی پیوند بهتری برقرار کنند.
نخستین کسی که از بنی عباس در جنوب قدرت گرفت شیخ عبدالسلام خنجی معروف به قطب الولیا بود. او شیش سال بعد از فتح بغداد در فارس زاده شده. یکی از تاثیر گذار ترین چهره های منطقه بود که پیرو مذهب شافعی بوه اما بر ساکنین یهودی و زرتشتی هم تاثیر داشت.
لیست حاکمین بنی عباسیان بستکی:
شیخ عبدالسلام
مولانا شمس الدین شیخ محمد
مولانا شیخ عفیف الدین
بدرالدین شیخ اسماعیل
مولانا شیخ عبدالغنی
مولانا شیخ اسماعیل
مولانا شیخ جابر
مولانا شیخ محمد
شیخ ناصر بن شیخ محمد
شیخ محمد کبیر
شیخ محمد صغیر
شیخ حسن بستکی
مولانا شیخ محمد پسر شیخ جابر اولین فرد از خاندان بنی عباس بود که به بستک آمده و در روستای ایلو از منطقه گوده ساکن شد و در همانجا هم وفات یافت. او به شیخ بلند پرواز شهرت دارد.
هم زمان با ظهور نادرشاه بود که شیخ محمد بزرگ تسلط جهانگیریه(بستک) و شیخ محمد سعید بستکی قدرت را در منطقه لار به دست گرفت. یکی از دلایل قدرت یافتن آنان اختلافات مذهبی میان اهل سنت و شیعه بود. شیخ محمد سعید به مدت 12 سال حاکمیت لار را بر عهده داشت. همزمان با حکومت او محمد خان در بستک بساط فرمانروایی برپا کرد و برج ها و قلعه ها علم کرد.
زمانی که نادرشاه از فتح هند برگشت همه بزرگانی را که در مدت نبودنش خدماتی در جهت امنیت و آرامش مردم انجام داده بودند را دور خود جمع کرد که شیخ محمد بستکی هم از آن دسته بود. او به حضور شاهنشاه رسید و هدیه ها و خلعت هایی از جانب او دریافت کرد.
با مرگ شیخ محمد سعید حکومت لار به کلانتر آن شهر نصیر خان لاری افتاد. او قصد تصرف جهانگیریه و گوده را کرد. شیخ محمد فورا به مقابله با او پرداخت و سپاهیان او را درهم شکست. نصیر خان بر کریم خان زند نیز یاغی شده بود و از این جهت کریم خان بابت سرکوب نصیر خان شیخ محمد را به نزدش خواند و به او پاداش داد.
درست در همان زمان بود که آل قاسم شوع به دست درازی به سواحل کردند. کریم خان فورا شیخ محمد را حاکم جهانگیریه، بندر لنگه، بندر عباس،و جزایر خلیج فارس از جمله کیش کرد و به او دستور مقابله با آل قاسم را داد. بنی عباس به قوم عرب آل قاسم یورش برده و آنان را مجبور به عقب نشینی کردند.
شیخ محمد پس از این به مدت 02سال در قلعه های خود ماند. او نقشه هارا برنامه ریزی می کرد و انجام آنان را به دو پسرانش حسن خان و هادی خان می سپرد. او حتی زمانی که کریم خان او را به شیراز دعوت کرد دعوتش را نپذیرفت و حاضر به خروج از قلعه اش نشد. این کارش باعث شد هشت ماه مورد محاصره قرار گیرد و سپس به سفارش فرزندش مخفیانه به دیدار کریم خان زند رفت.
او ماموریتی از کریم خان دریافت کرد و پس از به اتمام رساند آن حکومت لار نیز به قلمرو او افزوده شد. تنب کوچک و تنب بزرگ نیز تحت سلطه بنی عباس بود. شیخ محمد 84 سال زیست و 47 سال از آن را در جنگ و حکومت گذراند.
او سرانجام در 1197 هجری قمری درگذشت و در جسدش در گچویه دفن شد. او اولین کسی بود که لقب خان را از کریم خان زند دریافت کرد.
پس از شیخ محمد حکومت به پسرش هادی خان رسید. حکومت او هم زمان با آغاز قدرت گیری محمد خان قاجار بود. در زمان لشکر کشی لطفعلی خان زند به لار او به خدمت لطفعلی خان رسیده و فرمان حکومت لار و بنادر را شخصا از او دریافت کرد.
او پسر ارشدش شیخ عبدالنور را با گروهی به خدمت فتحعلی شاه قاجار فرستاد تا در جنگ با روس ها شرکت کنند. در این جنگ شیخ عبدالنور کشته شد و باقی بازمانده گروه نیز در همان محل ساکن شدند.
دوران تثبیت قدرت بنی عباسیان در جهانگیریه، بندرلنگه و سایر مناطق نقش خوانین بنی عباسی که از شیوخ بودن به خان بودن رسیده بودند، بسیار تاثیرگذار بوده است.
این خوانین که حاکم منطقه نیز بودند در پی قدرت گرفتن و ایجاد امنیت و آرامش برای رعایای خود بودند. این حاکمان همیشه تحت فرمان دولت مرکزی بودند و هیچگاه علیه دولت مرکزی شورش نکردند و حتی علیه آنها اقدامی نکردند. در دوره کریمخان زند، شیخ محمدخان که اولین خان بنی عباسی میباشد، نقش مهمی در تثبیت قدرت بنی عباسیان ایفا نمود. وی با همکاری و همراهی با خان زند توانست به مقام حاکمی جهانگیریه، لشتان، عیسین و آن مناطق برسد.
هادی خان، فرزند ارشد خود با نیروهایش را به جنگ ده ساله ایران و روس فرستاد. احمدخان بزرگ بخاطر توانایی که از خود نشان داده بود به حکومت تمامی خطۀ الرستان رسید. وی با برقراری و آرامش عمومی به پیشرفت امور تجاری و کشاورزی جهانگیریه کمک فراوانی مصطفی نمود. خان به سمت فرمانداری جهانگیریه، الرستان، لشتان، لنگه و بنادر شیب کوه و جزایر تابعه منصوب گردید و در این دوره اوج قدرت خاندان بنی عباسیان بود.
بعد از مصطفی خان بر سر قدرت در خاندان بنی عباسی اختالف شدیدی بوجود آمد که شروع کم شدن قدرت این خاندان می باشد. آخرین فرد از دودمان بنی عباسیان که به حکومت جهانگیریه، بندرلنگه و مناطق رسید، محمد رضاخان بود.
سطوت الممالک آخرین خان بنی عباسی و اولین بخشدار بستک و جهانگیریه است.
بر طبق اسناد موجود از این خاندان، این دودمان نقش بسیار مهم و اساسی در تحوالت منطقه جنوب کشور و در کرانه و پس کرانه خلیج فارس داشتند.
چیزی که از اسناد موجود به دست میآید فرمانبری کامل از دولت مرکزی توسط این خوانین بوده و این خاندان پاسدار منطقه جنوب کشور بودهاند.
صحیح است که بنی عباسیان بستک هرگز نتوانستند به پای قدرت و شکوه اجدادشان برسند اما نقش بسیار پررنگی در تاریخ جنوب ایران ایفا کردند.
حال نظر شما در مورد بنی عباسیان بستک چیست؟.
یلدا عبدالله پور
