پرسشنامه راهبردهای انگیزشی و یادگیری

اگه میخوای بدونی خودت، شاگردات یا فرزندت تو یادگیری از چه روشی انگیزه پیدا می کنید و مغز هرکدومتون با چه روش هایی بهتر یاد می گیره، این پرسشنامه کمکت می کنه.

پرسشنامه (Motivated Strategies for Learning Questionnaire (MSLQ یک ابزار مهم در روانشناسی تربیتی و کوچینگ یادگیری هست که دو موضوع مهم رو می سنجه: یکی راهبردهای انگیزشی و دیگری راهبردهای یادگیری: به زبان ساده تر این پرسشنامه نشون میده چطور یک فرد انگیزه پیدا میکنه چیزی رو یاد بگیره و هنگام یادگیری چه احساسی داره، علاوه بر این اصلا مغزش از چه روشی یاد می گیره؟

تو بخش "انگیزه یادگیری" چند مولفه سنجیده میشه:

اول/جهت گیری هدف: بعضی از آدما برای دلایل بیرونی مثلا نمره، تایید استاد یا والدین، رقابت یا پاداش درس میخونن که این میشه جهت گیری بیرونی، اما بعضی از آدما هستن که به خاطر کنجکاوی، علاقه و لذت شخصی سراغ یادگیری یک موضوع میرن که این میشه جهت گیری درونی. این مسئله به صورت دقیق تر در آزمون انگیزش تحصیلی هارتر بررسی میشه که در یک مقاله دیگه بهش میپردازم.

دوم/ارزش تکلیف: فرد موضوعی که داره یاد میگیره رو چقدر مفید و مهم میدونه؟ ارزشی که یادگیری یک موضوع برای ما داره تاثیر مستقیمی میذاره روی میزان انگیزه ما. ارزشی که مغز انسان برای یک موضوع قائل میشه ترکیبی پیچیده از چند قسمته: اهمیت شخصی موضوع/ ادراک فایده مندی/ علاقه.

سوم/ باور به کنترل و تسلط: باور فرد به اینکه تلاش هاش نتیجه میده و نمراتی که میگیره مستقیما تحت تاثیر تلاش هاشه بنابراین نتایج تحت کنترل خودش قراره داره و فقط لازمه تلاش بیشتری انجام بده تا نتایج بهتری بگیره. این موضوع به مسئله "اسناد دهی یادگیری" هم مربوطه که تو یک مقاله دیگه بهش میپردازم.

چهارم/خودکار آمدی: باور فرد به توانمندی خودش در یادگیری و عملکرد موثر. فردی که خودکارآمدی داره احتمالا اعتماد به نفس بالایی هم تو اون موضوع داره. این بدین معناست که فرد اگر به خودش و توانمندی هاش باور داشته باشه میتونه انگیزه بالاتری برای یادگیری پیدا کنه. تو یک مقاله دیگه به موضوع اهمیت اعتماد به نفس در یادگیری می پردازیم.

پنجم/ اضطراب امتحان: واکنش های تنش زا در موقعیت های ارزیابی، چه یک مصاحبه باشه، چه یک آزمون. دو تا علامت هم داره که یکیش تو ذهنه و به شکل نگرانی خودشو نشون میده، دیگری در جسمه و به شکل برانگیختگی های هیجانی در بدن و علائمی مثل تپش قلب مشخص میشه.

تو بخش راهبردهای یادگیری هم چند مولفه سنجیده میشه:

اول/ مرور و تکرار: آدم هایی که برای یادگیری یک موضوع مدام بخشی که خوندن رو با خودشون تکرار میکنن، مرور های منظم دارن و با فلش کارت خوب یاد میگیرن راهبرد یادگیریشون تکراره. این روش گرچه برای فهم عمیق و سطوح بالاتر در هرم یادگیری که در یکی دیگر از مقالات بهش می پردازیم مفید نیست اما برای واژگان، تعاریف و فرمول ها این روش جواب میده.

دوم/ بسط و گسترش معنا: روش مورد علاقه خودم برای یادگیری، به معنای وصل کردن مطالب جدید به دانسته های قبلی و توضیح مطلب به زبان خود. روش هایی مثل خلاصه نویسی، مثال ساختن، تشبیه، توضیح به دیگری و یادگیری درباره مفاهیم مرتبط زیر دسته این راهبرد قرار می گیرن. این روش یه یادگیری عمیق رو می سازه.

سوم/ سازمان دهی: مرتب کردن و ساختار دادن به مطالب برای فهم بهتر و جلوگیری از سردرگمی به خصوص وقتی مطالب زیاده. تکنیک هایی مثل دسته بندی نکات، نقشه مفهومی، جدول مقایسه، تیتربندی از روش های اصلی در یادگیری های سازمان دهنده هستند.

چهارم/ تفکر انتقادی: استتفاده از تفکر تحلیلی، سنجیدن شواهد، سنحیدن موارد متفاوت و پیدا کردن مثال های نقض کننده از روش های مهم در این نوع یادگیری هستن. بچه هایی که غالبا به این شکل یادگیری دارن ممکنه خیلی ازتون سوال بپرسن!

پنجم/ خودنظم دهی فراشناختی: اگه کارکردهای اجرایی مغزتون قوی باشه به خوبی میتونید از این راهبرد برای یادگیری استفاده کنید. این روش یعنی برنامه ریزی، پایش و اصلاح یادگیری حین مطالعه. برنامه ریزی یعنی با خودتون میگید میخوام این صفحه رو بخونم/ پایش یعنی بسنجید ببینید بعد از ده دقیقه خوندن چقدر یاد گرفتید و اصلاح یعنی اگر روش شما جواب نداد سراغ یه روش دیگه برید.

ششم/ مدیریت زمان و مکان مطالعه: آدم هایی که زمان بندی های خوبی دارن، تعلل ندارن، محیط های مناسب مثل کتابخونه یا یک فضای کار اشتراکی رو برای درس خوندن انتخاب میکنن از این راهبرد بهره میگیرن که عملکردشون بالا بمونه.

هفتم/ یادگیری از همسالان و تعامل با بقیه برای فهم بهتر. بچه هایی که تو بحث های گروهی، وقتی دوستشون بهشون توضیح میده یا تو پروژه های مشترک یاد می گیرن در واقع همین نوع از راهبرد یادگیری رو دارن.

هشتم/ کمک طلبی: فرقی نداره از کی کمک بگیری چه استاد، چه دوست، چه خانواده. زمانی که با سوال پرسیدن و کمک گرفتن یاد می گیری در واقع از این راهبرد استفاده کردی.

پس مولفه های انگیزشی شد: جهت گیری هدف- ارزش و ادراک فایده مندی- باور به کنترل- خودکارآمدی و اضطراب ارزیابی و مولفه های روش های یادگیری شد: تکرار- بسط معنا- سازمان دهی- تفکر انتقادی- فراشناخت- مدیریت زمان و مکان- یادگیری از همسالان و کمک طلبی.

اگر معلم، پژوهشگر، استاد یا والد یک فرزند دانش آموز هستید پیشنهاد میکنم حتما با این آزمون آشنا باشید.