اختلال نقص توجه و بیش فعالی ( 1 )

وقتی به کلمه‌ی بیش فعالی فکر میکنید اولین چیزی که میاد توی ذهنتون چیه؟ یک پسربچه که نمیتونه یه جا آروم بشینه؟ یک دختربچه‌ی پرحرف که حرف معلمشو قطع میکنه؟

ما تابحال چیزای زیادی راجع به بیش فعالی شنیدیم، کودکان زیادی هستن که در همون سنین کودکی بیش فعالی اونا تشخیص داده شده، ولی با این وجود تعداد زیادی از افراد بزرگسال هستن که اختلال اونا به موقع تشخیص داده نمیشه و این قضیه تا بزرگسالیشون ادامه پیدا میکنه. این مسئله برای این افراد میتونه باعث ایجاد مشکلات بیشتری در بزرگسالی بشه.

چرا بیش فعالی در افراد بزرگسال نادیده گرفته میشه؟ همه فکر میکنن که میدونن بیش فعالی دقیقا چیه، ولی حقیقت اینه که به جز افراد بیش فعال و افرادی که اونا رو دقیقا تحت نظر داشته یا در این مورد مطالعه داشته، بقیه ی افراد اطلاعات صحیح و قابل قبولی از این مسئله ندارن. به همین دلیل توی این قسمت، با هم اول باورهای غلط مربوط به بیش فعالی رو مرور میکنیم.

باورهای غلط در مورد بیش فعالی

1- بیش فعالی و نقص توجه یک چیز الکی و ساخته‌ی ذهن هست.

پژوهش های دانشمندان نشون میده که در این اختلال مناطق خاصی از مغزشون نمیتونه با هم همگام بشه و معماری ساختار مغزشون با افراد عادی متفاوته. این در حالیه که خیلی از مردم فکر میکنن که ADHD صرفا یک دستمایه برای بهانه جویی و فرار کردن کودکان از تمرکز کردنه، در حالی که این تصور کاملا اشتباهه.

مکانیسم مغز افراد بیش فعال با افراد عادی فرق میکنه و در این افراد قشر داخلی جلوی مغز به خوبی نمیتونه کارشو انجام بده که این باعث این افراد در تمرکز کردن مشکل داشته باشن. مطالعات اثبات کرده که اتصالات داخلی مغز این افراد آهسته تره و هنوز کامل نشده، به همین دلیل تمرکز کردن روی امور خارجی براشون سخت هست.

2- فقط کودکان میتونن بیش فعالی داشته باشن.

بیش فعالی بین کودکان و نوجوانان شایع تره، ولی افراد بیش فعالی بزرگسال هم تعدادشون کم نیست. ممکنه که بیش فعالی یک کودک در همون سنین کودکی شناسایی بشه، در حالی که خیلی از افراد بیش فعال در سنین بزرگسالی بیش فعالیشون شناسایی میشه.

3- تو بیش فعال نیستی، بلکه کودن و تنبلی.

به کسی میگیم تنبل که توانایی لازم برای انجام یک کاری رو داشته باشه ولی انرژی انجام اون کار رو نه. خیلی اوقات افراد بیش فعال نه تنها تنبل نیستن، بلکه نسبت به افراد عادی هم تلاش بیشتری برای انجام وظایفشون انجام میدن. علاوه بر این داشتن بیش فعالی هیچ ربطی به نداشتن قدرت ذهنی نداره، چون افراد بیش فعال زیادی رو میتونیم پیدا کنیم که فوق العاده باهوش و خلاقن.

4- فقط یک نوع بیش فعالی وجود داره.

در حقیقت 3 نوع بیش فعالی وجود داره، که طبق تعریف بیش فعالی ، عبارتند از : کم توجه، تکانشگر و هایپراکتیو، که البته میزان شدت آن در افراد مختلف متفاوت هست.

5- مشکل داشتن در تمرکز قطعا به این معنیه که شما بیش فعالی دارین.

در صورتی که در تمرکز کردن مشکل دارید، این حتما به این معنی نیست که شما قطعا ADHD دارید، ممکنه همه در تمرکز کردن مشکل پیدا کنن و عوامل زیادی هم میتونن در این قصیه دخیل باشن، مثل استرس، اضطراب، افسردگی و کمبود خواب و حتی کمبود فعالیت فیزیکی!

با توجه به DSM-5 برای این که بیش فعالی رو به یک نفر نسبت بدیم، یک کودک باید 6 تا نشانه یا بیشتر از 6 تا داشته باشه، و بزرگسال هم حداقل 5 تا نشانه باید داشته باشه. که این نشانه ها، میتونن شامل این موارد باشن : گوش ندادن موقعی که مستقیما داریم با فرد صحبت میکنیم، عدم توجه به جزییات در انجام تکالیف یا فعالیت های دیگه، گم کردن وسایل در خونه یا مدرسه.

6- بیش فعالی با نظم و انضباط سنتی میتونه درمان بشه.

این نوع طرز تفکر که میگه بیش فعالی حاصل فرزندپروری غلط هست، کاملا اشتباهه. شاید نظم و انضباط بتونه درمانی باشه برای افرادی که دارای تمرکز هستن، ولی در مورد افراد بیش فعال این قضیه صدق نمیکنه، چون اصن این راه یک درمان کامل و جامعی برای این قصیه به حساب نمیاد. خیلی از والدین ممکنه که تلاش کنن تا مشکل بیش فعالی فرزندشون رو از راه اعمال نظم و انضباط سختگیرانه حل کنن، در حالی که انجام این کار به دلیل عاطفی بودن و حساس بودن این افراد - به تنش و درگیری - ، ممکنه حتی که باعث بدتر شدن اختلال بشه .

7- با افزایش سن بیش‌فعالی از بین میره.

خیلی از کودکان با افزایش سن نشانه‌های بیش فعالیشون از بین میره، ولی شاید بشه گفت که، بیش تر از نصف کودکان علائمشون تا بزرگسالی حفظ میکنن. برآورد میشه که حدود 10 میلیون بیش‌فعال در آمریکا وجود داشته باشه. براساس تحقیقات اخیر MIT، مغز افراد بزرگسال بیش‌فعال نسبت به افرادی که با افزایش سن بیش‌فعالیشون بهبود پیدا میکنه، به لحاظ فیزیکی کاملا متفاوت هست.

8- برای درمان بیش‌فعالی ضرورتا باید از درمان دارویی استفاده کرد.

درسته که استفاده از محرک‌ها ( مثل ریتالین و ادرال ) و استفاده از غیرمحرک‌ها ( مثل اتوموکستین و کلونیدین و گوانفاسین ) باعث کاهش علائم بیش فعالی میشه، ولی موثرترین راه درمان بیش‌فعالی، ترکیبی از درمانهاست. حالا این ترکیب میتونه شامل روان درمانی یا حتی استفاده از یادداشت و یادآور برای جلوگیری از فراموشی تسکها باشه.

9- در توصیف شدت فراوانی بیش فعالی اغراق شده.

یک نظر رایج وجود دارد که براساس اون در توصیف فراوانی بیش فعالی اغراق شده. در حالی که اینطور نیست و از سال 1997 به این طرف هرسال شاهد افزایش تعداد افراد بیش فعال هستیم. و براساس گزارش CDC ( سازمان پیشگیری و درمان بیماری‌ها ) این افزایش تعداد افراد بیش‌فعال معلوم نیست که آیا به علت افزایش تعداد افراد بیش‌فعال در بین افراد عادی هست یا تعداد افراد شناسایی شده افزایش پیدا کرده. به احتمال زیاد تعداد بسیار زیادی از افراد بیش‌فعال، اختلالشون گزارش و ثبت نشده.

10- فقط پسران به بیش‌فعالی مبتلا می‌شوند.

احتمال این که بیش فعالی رو در پسران، در قالب هایپراکتیو بودن و در دختران در قالب حواس پرتی ببینیم زیاد هست، براساس یک بررسی، 82 درصد معلمان تصور میکنن که ADHD در بین پسران خیلی شایع‌تره، و به ندرت پیش میاد که دختری بیش‌فعال باشه. در حالی که اینطور نیست و هم پسرها و دخترها، هر دو ممکنه که دچار بیش‌فعالی بشن. گرچه براساس گزارش سازمان CDC که شیوع بیش‌فعالی بین پسرها کمی بیشتره.

11- در صورتی که بیش‌فعالی دارید، حتما پرجنب و جوش هستید.

درسته که ما از کلمه‌ی بیش‌فعال استفاده می‌کنیم و اینطور به نظر میرسه که همیشه باید رفتارهای پرجنب و جوشی رو نشون بدن. ولی درحقیقت اینطور نیست و در صورتی که یکسری علائم رو داشته باشید حتما بیش‌فعال هستید، بنابراین برای بیش‌فعال بودن ضرورتا نباید پرانرژی و پرجنب و جوش بود.