### شعر آیینی؛ پیوندی میان مُلک و ملکوت
#### بازخوانی جایگاه شعر و شاعر در مکتب اهلبیت (علیهمالسلام)
معصومین (علیهمالسلام) نیز اهتمام به شعرخوانی و سرودن اشعار داشتند؛ چراکه اشعار بسیاری از امامان معصوم (علیهمالسلام) و حضرت زهرا (سلاماللهعلیها) وارد شده است که در فراق پدر اشعاری را سروده است.
اما اگر در شعر خیالات و افکار عاری از حقیقت و وصف زنان و ستایش اشخاص ناشایست و افتخارات بیهوده و هجو و تعرض به ناموس دیگران باشد این گونه اشعار مورد پذیرش اسلام و قرآن نیست، چنانکه خداوند متعال میفرماید: "والشعراء يتَّبِعُهُمُ الْغاوون" که منظور این دسته از شعرا هستند. اما در ادامه همین آیه آمده است: "الا الذينَ آمنوا" که منظور شعرای اهل ایمان هستند. شاعران و سخنوران به منزله روزنامههای آن عصر بودند که هر یک جهتگیری سیاسی و ویژهای را مطرح میساختند و از آن دفاع میکردند و با زبانی مؤثر و شیوهای رسا دلائلی بر حقانیت گرایش سیاسی خود اقامه مینمودند و دلائل رقبای خود را مردود میساختند.
دیده میشود که اهلبیت (علیهمالسلام) علاوه بر هدایای مادی، هدایای معنوی نیز میدادند. مانند امام رضا (علیهالسلام) به دعبل که عبای خود را دادند. و گاه اهلبیت (علیهمالسلام)، خود شعر شاعران را ادامه میدادند. مانند امام رضا (علیهالسلام) که شعر دعبل را ادامه دادند. دعبل خزاعی در شهر مرو بر آن حضرت وارد شد و گفت: ای پسر پیامبر، من در مورد شما (اهلبیت) قصیدهای سروده و با خود سوگند یاد کردهام که قبل از تو آن را برای کسی نخوانم. امام فرمود: آن را بخوان. دعبل شعرش را خواند. امام (علیهالسلام) برای او دعا کرد سپس فرمود: آیا در اینجا دو بیت به قصیدهات اضافه نکنم تا به آنها شعرت را پایان دهی؟ گفت: ای پسر پیامبر، آری و آن حضرت دو بیت به آن قصیده اضافه نمود.
یکی از شاعران اهلبیت (علیهمالسلام) گفته باور من این است، اگر عنایت خود معصومین (علیهمالسلام) نباشد، حتی یک مصرع هم نمیتوان گفت. این را کسانی که برای اهلبیت (علیهمالسلام) شعر گفتند، میفهمند. زمانی شما ممکن است چند روز و چند هفته سعی کنید یک شعر بگویید، ولی نمیشود، اما یک موقعی میبینید بدون اینکه بخواهید، شعر اتفاق میافتد و وقتی تمام میشود اصلاً یادت نمیآید که من این را چطور گفتم و این مضمون چطور به ذهن من خطور کرد.
عنایاتی که به خود همین شاعر شده:
یکی از این موارد خواب حضرت امالبنین (سلاماللهعلیها) بود. خود خواب خیلی حالت خاصی داشت و در آسمانها و در بین ستارهها اتفاق میافتاد و خیلی مفصل است. من درباره حضرت ابوالفضل (علیهالسلام) شعر نگفته بودم. حضرت امالبنین (سلاماللهعلیها) به من فرمودند: چرا برای پسر من شعری نگفتی. بهانهای در خواب آوردم، همان لحظه یک بیتی احساس کردم که دارد روی کاغذ نوشته میشود، آن بیت را از خواب که پریدم سریع یادداشت کردم. شاید شش، هفت سال از آن خواب میگذرد، دلم نیامده که آن بیت را ادامه بدهم، یعنی فکر میکنم خراب میشود.
از این اتفاقات زیاد است، این نشان میدهد به واقع هر کسی و هر چیزی در مدح و در منقبت خاندان رسالت عرض میکنیم به واقع عنایت خودشان است.
سخن بسیار زیبا و روشنگری از پیامبر (صلیاللهعلیهوآله) درباره مقام شاعر مؤمن متعهد، توسط امام باقر (علیهالسلام) نقل شده است. کمیت بن زید اسدی شاعر به محضر امام باقر (علیهالسلام) رسید و شعرش در فضیلت اهلبیت (علیهمالسلام) را قرائت کرد. امام باقر (علیهالسلام) به او فرمودند: به خدا سوگند، ای کمیت، اگر ثروت و مالی نزد ما بود از آن به تو میبخشیدیم، اما برای توست آنچه رسول خدا به حسان بن ثابت فرمودند: تا زمانی که از ما اهلبیت (علیهمالسلام) در شعرت دفاع میکنی، روحالقدس با توست. (روضه کافی)
هشام بن عبدالملک، پادشاه اموی، به حج آمده بود. در ازدحام مسجدالحرام نتوانست حجرالاسود را استلام کند. در جایگاهی نشست و اهل شام او را طواف میدادند. در این حال، امام سجاد (علیهالسلام) وارد مسجدالحرام و مشغول طواف شدند. او دید که مردم کنار میروند و به امام راه میدهند تا ایشان به راحتی حجرالاسود را استلام کند. مردی شامی از هشام پرسید: امیرالمؤمنین، این مرد کیست؟ هشام برای اینکه اهل شام به امام (علیهالسلام) رغبت پیدا نکنند، به دروغ گفت: او را نمیشناسم! ابوفراس فرزدق شاعر حاضر بود، گفت: ولی من او را میشناسم. سپس شعر زیبایی در وصف امام سجاد (علیهالسلام) سرود و آن را خواند. هشام خشمگین شد. جایزهای که به او نداد، به او هم عتاب کرد و گفت: چرا درباره ما چنین شعری نمیسرایی؟ فرزدق پاسخ داد: تو جدّی همانند جدّ امام سجاد (علیهالسلام) و پدری مثل پدر او و مادری نظیر مادر او برای خود بیاور تا درباره تو نیز مثل آن را بسرایم! هشام وی را در «عُسفان»، جایی بین مکّه و مدینه زندانی کرد. خبر به امام سجاد (علیهالسلام) رسید، دوازده هزار درهم برایش فرستادند و فرمودند: ای ابافراس، عذر ما را بپذیر، اگر بیش از این داشتیم آن را به تو میدادیم. فرزدق پول را برگرداند و عرض کرد: یابن رسولالله، آن اشعار را جز برای خدا و رسولش نگفتم و درصدد پاداش مادی برای آن نبودم. امام سجاد (علیهالسلام) دوباره پول را برایش فرستادند و فرمودند: به حقی که من بر تو دارم، آن را بپذیر. خداوند از جایگاهت آگاه است و نیّت تو را میداند. فرزدق صله امام را پذیرفت و در زندان هشام در شعر خویش، هشام را هجو میگفت. (بحارالانوار)
کمیت و سید حمیری، شاعران امام باقر (علیهالسلام) بودند. کمیت در مسجدالحرام در حضور امام باقر (علیهالسلام) شعر سرود و امام یک بیت آن را تغییر دادند و تصحیح کردند. کمیت شاعر به امام فرمودند: سرورم، شما شاعرتر از من هستید. امام باقر (علیهالسلام) پس از شنیدن شعر کمیت رو به کعبه کردند و سه بار فرمودند: بار خدایا، بر کمیت رحمت نما و او را بیامرز! سپس فرمودند: ای کمیت! این صد هزار درهم است که از اهلبیتم برایت جمع کردهام. کمیت عرض کرد: نه به خدا سوگند، پول را نمیگیرم تا خدای ـ عزّ و جلّ ـ پاداشم را بدهد، ولی خواهشمندم یکی از پیراهنهای خود را به من هدیه دهید. امام هم پیراهنی به وی دادند. (عیون اخبارالرضا)
امام موسی بن جعفر (علیهالسلام) در روز عید نوروز به امر منصور در جایگاه او نشستند و مردم به دیدن آن حضرت آمدند و هر کس به قدر وسع خود، هدیهای آورد. در آخر، پیرمرد فقیری آمد و عرض کرد: من هدیهای ندارم، جز سه بیت شعر که جدّم در رثای جدّ شما امام حسین (علیهالسلام) سروده است. آن سه بیت شعر را خواند. امام کاظم (علیهالسلام) فرمودند: بنشین، هدیهات را قبول کردم. آن مرد نشست. امام کسی را نزد منصور فرستادند که بپرسد: هدایای مردم را چه باید کرد؟ منصور تمام آنها را به خود امام بخشید. امام هم تمام آنها را به پیرمرد فقیری که مرثیه خواند، بخشیدند. (منتهی الامال)
زید شحّام میگوید: امام صادق (علیهالسلام) به جعفر بن عفّان طایی فرمودند: به من خبر رسیده است که تو درباره امام حسین (علیهالسلام) شعر میگویی و خوب شعر میسرایی. جعفر طایی عرض کرد: آری. سپس شعرش را خواند و امام صادق (علیهالسلام) و کسانی که در اطراف آن حضرت بودند، گریستند، به گونهای که اشکهای امام بر صورت و محاسن ایشان جاری شد. بعد امام به وی فرمودند: ای جعفر، به خدا سوگند! فرشتگان مقرّب خدا در اینجا تو را مشاهده کردند و شعرت را درباره امام حسین (علیهالسلام) شنیدند و همانند ما و بیش از آن گریستند و خداوند برایت در همین ساعت، بهشت را واجب گرداند و تو را آمرزید. آنگاه امام (علیهالسلام) پرسیدند: آیا بیشتر برایت بگویم؟ جعفر گفت: آری، سرور من. امام صادق (علیهالسلام) فرمودند: هیچ کس نیست که درباره امام حسین (علیهالسلام) شعری بگوید و با آن بگرید و بگریاند، مگر اینکه خداوند تمام بهشت را برایش واجب میگرداند و او را میآمرزد. (وسائل الشیعه)
هدف غایی و مقصد نهایی:هدف اصلی و محرکِ حقیقیِ ما از تشکیل و تداومِ کانال، و هدایت بسوی گفتار پاک... تنها یاریِ حضرت صاحبالامر، امام زمان (عجلاللهتعالیفرجهالشریف) است.
اهتمام به دعای قلبی و خالصانه برای تعجیل در فرج امام زمان (عجلاللهتعالیفرجهالشریف).
ما بر اساس گفتار اهل بیت بر این باوریم که در عصرِ غیبت راهی جز تمسک به اهل بیت و قرآن نداریم ؛ چرا که خود حضرت مهدی عج فرمودهاند: «برای فرج من بسیار دعا کنید، چرا که در همین دعا، گشایش کارِ خودِ شماست.» و همچنین در کلامی گهربار وعده دادهاند: «هرکس بعد از مصیبت جد شهیدم حسین (علیهالسلام) برای فرج من دعا کند، من خود دعاگویِ او خواهم بود.»
تمامِ تلاشِ ما در این کانال، با این نیّتِ قلبی و در سایهیِ ارادت به اهلبیت (علیهمالسلام) صورت میپذیرد.
مشخصات و اصول فعالیت کانال «و هدایت بسوی گفتارپاک...» (https://eitaa.com/yamahdisarallah73):
***
1️⃣ ویژگی منحصربهفرد: نخستین کانالِ فهرستبندیشدهی اشعار اهلبیت (علیهمالسلام) در ایتا، دسترسیِ سریع (لینکگذاریِ اختصاصی): بهمنظورِ احترام به وقتِ ارزشمندِ شما، بهجایِ استفاده از هشتگهایِ سردرگمکننده، تمامیِ آرشیوِ مطالب با «لینکگذاریِ مستقیم» دستهبندی شده است تا در سریعترین زمان و بدون اتلاف وقت، به گنجینهی موردنظر دسترسی پیدا کنید. (به زودی بخش ولادت و شهادت/مقتل معصومین با منابع معتبر بارگذاری خواهد شد).
2️⃣ سابقه فعالیت: بیش از ۱۴ سال جمعآوری تخصصیِ اشعار مذهبی و حدود ۳ سال از تأسیس رسمی کانال در ایتا میگذرد.
3️⃣ محتوا: گزینش دقیقِ اشعار و متون بر اساس معارف قرآنی و روایی (با حذفِ روایاتِ ضعیف و مطالبِ سست).
4️⃣ اصالت و امانتداری: حذفِ اشعارِ دارای محتوای ضعیف؛ در صورت ضرورت، ویرایشِ کلمات با حفظِ امانت و اصالتِ شعر، و ثبتِ نامِ شاعر در داخلِ فایل.
5️⃣ فناوری: استفاده از فایلهای Embedded (درونساخت) جهت حفظ کیفیت اصلیِ فایلها و سهولتِ استفاده بدون نیاز به خروج از کانال.
6️⃣ تعامل با عموم: پذیرای آثارِ جدیدِ شاعران و مداحان عزیز برای نشر و ترویج در مسیرِ ولایی هستیم.
7️⃣ تمرکز تخصصی: ترویج، بهبود سئو (SEO) و افزایشِ ارزشِ آرشیویِ شعر آیینی.
@yamahdisarallah73
مشاهده کانال: و هدایت بسوی گفتار پاک
محتواییِ آرشیو.
