https://virgool.io/CommunicationSciences/feed در اینجا مقالات و مطالب مفید مورد نیاز دانشجویان رشته علوم ارتباطات اجتماعی به اشتراک گذاشته می شود fa 2026-06-16 13:15:20 https://files.virgool.io/upload/publication/b7cc5hv70hs3/2dgpd0.png https://virgool.io/CommunicationSciences https://virgool.io/CommunicationSciences/%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%AA%D8%AD%D9%82%DB%8C%D9%82-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-xlfys6ci1yqh شبکه‌های اجتماعی مجازی: تحلیل جامع مفاهیم، تاریخچه و پلتفرم‌های برترمقدمهدر دهه‌های اخیر، انقلاب دیجیتال بنیان‌های ارتباطات انسانی را دگرگون ساخته است. شبکه‌های اجتماعی مجازی به عنوان یکی از مهم‌ترین دستاوردهای عصر دیجیتال، شیوه تعامل، ارتباط و تبادل اطلاعات میان افراد را به‌طور بنیادین تغییر داده‌اند. این پدیده که از تلاقی فناوری اطلاعات و نیازهای اجتماعی انسان زاده شده، امروزه به بخش جدایی‌ناپذیر زندگی میلیاردها نفر در سراسر جهان تبدیل شده است.شبکه‌های اجتماعی مجازی فراتر از ابزارهای ساده ارتباطی عمل می‌کنند؛ آن‌ها بسترهایی هستند که مرزهای جغرافیایی را محو کرده، فرهنگ‌ها را به هم پیوند می‌دهند و فضایی جدید برای تعاملات اجتماعی فراهم می‌آورند. درک صحیح این پدیده، تفاوت‌های مفهومی آن با واژگان مرتبط، و شناخت تاریخچه تحول آن، برای هر فردی که در عصر حاضر زندگی می‌کند ضروری است.تعریف شبکه اجتماعیمفهوم شبکه اجتماعی ریشه‌ای عمیق در علوم اجتماعی دارد. این واژه نخستین بار در دهه ۱۹۴۰ میلادی توسط رادکلیف براون، انسان‌شناس برجسته، در ادبیات علمی معرفی شد. در اواسط دهه ۱۹۵۰، محققانی چون بوت و بارنز این مفهوم را گسترش دادند و آن را به عنوان ابزاری برای تحلیل روابط اجتماعی به کار گرفتند.شبکه‌های اجتماعی در تعریف کلاسیک، ساختارهایی هستند که از طریق ارتباطات و پیوندهای بین افراد، گروه‌ها و سازمان‌ها شکل می‌گیرند. این شبکه‌ها می‌توانند به صورت نظام‌مند و منسجم، الگوهای تعاملات اجتماعی را نمایان سازند. در واقع، شبکه اجتماعی مجموعه‌ای از کنش‌های متقابل است که در زمان‌ها و مکان‌های مختلف میان افراد متعدد رخ می‌دهد و بافتی پیچیده از روابط را تشکیل می‌دهد.اساس شبکه‌های اجتماعی بر محور انسان و نیاز ذاتی او به ارتباط استوار است. انسان‌ها با برقراری پیوند با یکدیگر، اطلاعات شخصی خود را به اشتراک می‌گذارند و بر اساس این اطلاعات، دیگران تصمیم می‌گیرند که آیا با آن‌ها ارتباط برقرار کنند یا خیر.تحقیق در مورد شبکه های اجتماعی – شبکه های اجتماعی مجازی چیست ؟تفاوت شبکه اجتماعی و رسانه اجتماعیبسیاری از افراد این دو مفهوم را به اشتباه به جای یکدیگر به کار می‌برند، در حالی که تفاوت‌های بنیادینی میان آن‌ها وجود دارد:رسانه اجتماعیرسانه اجتماعی مفهومی گسترده است که شامل انواع بسترهای دیجیتالی می‌شود که امکان تولید، اشتراک‌گذاری و تبادل محتوا را فراهم می‌کنند. این رسانه‌ها می‌توانند شامل وبلاگ‌ها، پادکست‌ها، ویدیوها، انجمن‌های آنلاین، ویکی‌ها و پلتفرم‌های اشتراک‌گذاری محتوا باشند. رسانه‌های اجتماعی بر محتوا و اطلاعات تمرکز دارند.رسانه‌های اجتماعی فناوری‌های مبتنی بر وب و موبایل را به کار می‌گیرند تا ارتباطات یک‌طرفه سنتی را به گفتگوهای تعاملی و دوطرفه تبدیل کنند. برخلاف رسانه‌های سنتی مانند تلویزیون، روزنامه و مجله که ارتباطی ایستا و یک‌سویه برقرار می‌کردند، رسانه‌های اجتماعی به مخاطبان امکان می‌دهند که نه تنها مصرف‌کننده، بلکه تولیدکننده محتوا نیز باشند.شبکه اجتماعی مجازیشبکه‌های اجتماعی مجازی، زیرمجموعه‌ای از رسانه‌های اجتماعی هستند که بر ایجاد و توسعه روابط انسانی تمرکز دارند. این پلتفرم‌ها بسترهایی هستند که کاربران در آن‌ها پروفایل شخصی ایجاد می‌کنند، با دیگران ارتباط برقرار می‌کنند، و شبکه‌ای از روابط اجتماعی را در فضای مجازی می‌سازند.تفاوت اصلی در این است که شبکه‌های اجتماعی مجازی بر روابط و ارتباطات بین افراد متمرکزند، در حالی که رسانه‌های اجتماعی بر تولید و توزیع محتوا تأکید دارند. به عبارت دیگر، در شبکه‌های اجتماعی، هدف اصلی برقراری ارتباط با دیگران است، اما در رسانه‌های اجتماعی، هدف اشتراک‌گذاری محتوا و اطلاعات است.البته این دو مفهوم همپوشانی قابل توجهی دارند و بسیاری از پلتفرم‌های موجود هم ویژگی‌های رسانه اجتماعی و هم قابلیت‌های شبکه اجتماعی را در خود دارند. مثلاً فیس‌بوک هم رسانه اجتماعی است و هم شبکه اجتماعی مجازی.تاریخچه شکل‌گیری و تحول رسانه‌های اجتماعیتاریخچه شکل‌گیری و تحول رسانه‌های اجتماعیدوران پیش از وب: ریشه‌های اولیه (دهه ۱۹۷۰-۱۹۸۰)تاریخچه رسانه‌های اجتماعی به دوران پیش از وب برمی‌گردد. در دهه ۱۹۷۰، با ظهور سیستم‌های BBS (Bulletin Board System)، اولین بسترهای تعامل آنلاین شکل گرفتند. این سیستم‌ها امکان ارسال پیام، اشتراک‌گذاری فایل و گفتگوی آنلاین را فراهم می‌کردند.در سال ۱۹۷۱، اولین ایمیل ارسال شد که نقطه عطفی در ارتباطات دیجیتال بود. در دهه ۱۹۸۰، سرویس‌هایی مانند CompuServe و Prodigy ظهور کردند که امکان چت آنلاین و تعامل کاربران را فراهم می‌نمودند.سیر تکامل رسانه های اجتماعیعصر اینترنت اولیه (دهه ۱۹۹۰)با عمومی شدن اینترنت در دهه ۱۹۹۰، موج جدیدی از پلتفرم‌های اجتماعی ظهور کردند. در سال ۱۹۹۷، وب‌سایت SixDegrees.com راه‌اندازی شد که به عنوان اولین شبکه اجتماعی واقعی شناخته می‌شود. این سایت به کاربران امکان می‌داد پروفایل بسازند، لیست دوستان خود را مدیریت کنند، و پروفایل دیگران را مشاهده نمایند.در همین دهه، پلتفرم‌های پیام‌رسانی فوری مانند ICQ (۱۹۹۶) و AOL Instant Messenger (۱۹۹۷) محبوبیت فراوانی یافتند و الگوهای جدیدی از ارتباطات آنلاین را معرفی کردند.انفجار شبکه‌های اجتماعی (دهه ۲۰۰۰)دهه ۲۰۰۰ شاهد رشد انفجاری شبکه‌های اجتماعی بود. در سال ۲۰۰۳، LinkedIn برای شبکه‌سازی حرفه‌ای و MySpace برای موسیقی و سرگرمی راه‌اندازی شدند. در سال ۲۰۰۴، فیس‌بوک در دانشگاه هاروارد آغاز به کار کرد و به سرعت به بزرگ‌ترین شبکه اجتماعی جهان تبدیل شد.سال ۲۰۰۵، یوتیوب را به عنوان بستر اشتراک‌گذاری ویدیو به دنیا معرفی کرد. در سال ۲۰۰۶، توئیتر با مفهوم میکروبلاگینگ و محدودیت ۱۴۰ کاراکتری پیام‌ها، تحولی در نحوه انتشار اطلاعات ایجاد کرد.عصر موبایل و تصویر محور (دهه ۲۰۱۰)با گسترش گوشی‌های هوشمند، دهه ۲۰۱۰ عصر رسانه‌های اجتماعی موبایل‌محور شد. اینستاگرام در سال ۲۰۱۰ راه‌اندازی شد و بر اشتراک‌گذاری تصاویر تمرکز کرد. اسنپ‌چت در سال ۲۰۱۱ با معرفی مفهوم محتوای محوشونده، رویکردی نوآورانه ارائه داد.پیام‌رسان‌های موبایلی مانند واتس‌اپ (۲۰۰۹)، وی‌چت (۲۰۱۱)، تلگرام (۲۰۱۳) و سیگنال با ارائه امکانات گروهی و کانال‌سازی، نسل جدیدی از شبکه‌های اجتماعی را شکل دادند که به موبایل وابسته بودند.دوران محتوای کوتاه و هوش مصنوعی (دهه ۲۰۲۰)دهه ۲۰۲۰ با ظهور پلتفرم‌هایی مانند تیک‌تاک که بر ویدیوهای کوتاه تمرکز دارند، آغاز شد. این دوران همچنین شاهد ادغام فناوری‌های هوش مصنوعی، واقعیت مجازی و واقعیت افزوده در رسانه‌های اجتماعی است. مفاهیم جدیدی مانند متاورس و رسانه‌های اجتماعی غیرمتمرکز در حال شکل‌گیری هستند.تحقیق در مورد شبکه های اجتماعی۱۰ پلتفرم پرمخاطب رسانه‌های اجتماعی امروز۱. فیس‌بوک (Facebook)با بیش از ۳ میلیارد کاربر فعال ماهانه، فیس‌بوک همچنان بزرگ‌ترین شبکه اجتماعی جهان است. این پلتفرم امکان اشتراک‌گذاری متن، تصویر، ویدیو، برگزاری رویدادها، ایجاد گروه‌ها و صفحات تجاری را فراهم می‌کند. فیس‌بوک با قابلیت‌های تبلیغاتی پیشرفته و الگوریتم‌های هوشمند، ابزاری قدرتمند برای بازاریابی و ارتباط با مخاطبان است.۲. یوتیوب (YouTube)یوتیوب با بیش از ۲.۵ میلیارد کاربر فعال، دومین شبکه اجتماعی بزرگ و بزرگ‌ترین پلتفرم اشتراک‌گذاری ویدیو در جهان است. این پلتفرم نه تنها برای سرگرمی، بلکه برای آموزش، اطلاع‌رسانی و کسب درآمد توسط تولیدکنندگان محتوا استفاده می‌شود. یوتیوب با معرفی Shorts، به رقابت با ویدیوهای کوتاه پرداخته است.۳. واتس‌اپ (WhatsApp)واتس‌اپ با بیش از ۲ میلیارد کاربر، محبوب‌ترین پیام‌رسان جهان است. این پلتفرم امکان ارسال پیام متنی، صوتی، تصویری، ویدیویی و ایجاد گروه‌های تا ۱۰۰۰ نفره را فراهم می‌کند. واتس‌اپ با رمزنگاری سرتاسر، امنیت بالایی برای کاربران فراهم می‌آورد و به ویژه در ارتباطات خانوادگی و کسب‌وکارهای کوچک محبوب است.۴. اینستاگرام (Instagram)اینستاگرام با بیش از ۲ میلیارد کاربر فعال، پلتفرمی تصویرمحور است که بر اشتراک‌گذاری عکس و ویدیو تمرکز دارد. با ویژگی‌های Stories، Reels، IGTV و Live، این شبکه به ابزاری همه‌جانبه برای تولیدکنندگان محتوا، برندها و اینفلوئنسرها تبدیل شده است. اینستاگرام به ویژه در میان نسل جوان و صنایع مد، هنر، غذا و سفر محبوبیت بالایی دارد.۵. تیک‌تاک (TikTok)تیک‌تاک با بیش از ۱.۶ میلیارد کاربر فعال، پدیده‌ای جهانی در حوزه ویدیوهای کوتاه است. این پلتفرم با الگوریتم‌ قدرتمند خود که محتوای شخصی‌سازی شده ارائه می‌دهد، توانسته است به سرعت رشد کند. تیک‌تاک بر خلاقیت، سرگرمی و ترندهای ویروسی تأکید دارد و به ویژه در میان نسل Z بسیار محبوب است.۶. وی‌چت (WeChat)وی‌چت با بیش از ۱.۳ میلیارد کاربر (عمدتاً در چین)، فراتر از یک پیام‌رسان عمل می‌کند. این سوپراپلیکیشن امکان پرداخت آنلاین، سفارش غذا، رزرو بلیط، تماس ویدیویی، شبکه‌سازی اجتماعی و بسیاری از خدمات دیگر را فراهم می‌کند. وی‌چت در واقع یک اکوسیستم کامل دیجیتال است.۷. تلگرام (Telegram)تلگرام با بیش از ۹۰۰ میلیون کاربر فعال، پیام‌رسانی است که بر امنیت، سرعت و قابلیت‌های گروهی تأکید دارد. این پلتفرم با ارائه کانال‌های بدون محدودیت اعضا، گروه‌های تا ۲۰۰ هزار نفره، ربات‌های هوشمند و امکان ارسال فایل‌های تا ۲ گیگابایت، بستر قدرتمندی برای اشتراک‌گذاری اطلاعات و ایجاد جوامع آنلاین فراهم کرده است.۸. لینکدین (LinkedIn)لینکدین با بیش از ۹۰۰ میلیون کاربر، بزرگ‌ترین شبکه اجتماعی حرفه‌ای جهان است. این پلتفرم برای شبکه‌سازی کاری، جستجوی شغل، تبلیغ خدمات حرفه‌ای، اشتراک‌گذاری محتوای کسب‌وکاری و توسعه برند شخصی استفاده می‌شود. لینکدین ابزاری ضروری برای متخصصان، کارآفرینان و کسب‌وکارها است.۹. توئیتر/ایکس (Twitter/X)توئیتر که اخیراً به ایکس تغییر نام داده، با حدود ۵۵۰ میلیون کاربر فعال، پلتفرمی برای اخبار فوری، بحث‌های عمومی و میکروبلاگینگ است. این شبکه با محدودیت کاراکتری پیام‌ها (که اخیراً برای کاربران پریمیوم افزایش یافته)، بستری برای بیان سریع نظرات، اشتراک‌گذاری اخبار و تعامل با شخصیت‌های عمومی فراهم می‌کند.۱۰. اسنپ‌چت (Snapchat)اسنپ‌چت با حدود ۶۰۰ میلیون کاربر فعال، به ویژه در میان نسل جوان محبوب است. این پلتفرم با معرفی مفهوم محتوای محوشونده، فیلترهای واقعیت افزوده و Stories، نوآوری‌های مهمی در صنعت رسانه‌های اجتماعی ایجاد کرد. اسنپ‌چت بر ارتباطات خصوصی و خودجوش تمرکز دارد.نتیجه‌گیریشبکه‌های اجتماعی مجازی و رسانه‌های اجتماعی به بخش جدایی‌ناپذیر زندگی مدرن تبدیل شده‌اند. این پلتفرم‌ها نه تنها شیوه ارتباط انسان‌ها را تغییر داده‌اند، بلکه بر فرهنگ، سیاست، اقتصاد و حتی سلامت روان جامعه تأثیر گذاشته‌اند. درک تفاوت‌های مفهومی بین شبکه اجتماعی و رسانه اجتماعی، آگاهی از تاریخچه تحول آن‌ها، و شناخت پلتفرم‌های برتر، به ما کمک می‌کند تا از این ابزارها به شکل مؤثرتر و آگاهانه‌تر استفاده کنیم.آینده رسانه‌های اجتماعی با پیشرفت فناوری‌هایی مانند هوش مصنوعی، واقعیت مجازی، بلاک‌چین و متاورس، تحولات بیشتری را نوید می‌دهد. این تحولات در حالی رخ می‌دهند که چالش‌هایی مانند حریم خصوصی، امنیت اطلاعات، اعتیاد دیجیتال و تأثیرات روان‌شناختی این پلتفرم‌ها نیز مطرح هستند. استفاده متعادل و آگاهانه از این بسترها، کلید بهره‌مندی از مزایای آن‌ها و کاهش آسیب‌های احتمالی است.علی محمد رجبی علوم ارتباطات اجتماعی علی محمد رجبی Wed, 17 Dec 2025 06:31:43 +0330 https://virgool.io/CommunicationSciences/%D9%BE%D9%88%DB%8C%D8%B4-%D9%86%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D9%81-%D9%88-%D8%A7%D8%B5%D9%84%D8%A7%D8%AD-%D8%B1%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-vs9mb8xdoefy پویش «نه به تصادف» از اسفندماه ۱۴۰۳ با هدف کاهش تصادفات جاده‌ای آغاز به کار کرد. این پویش در برنامه‌های صداوسیما و شبکه‌های اجتماعی بازتاب یافت و محوریت آن، فرهنگ‌سازی در حوزه ایمنی رانندگی و اصلاح رفتارهای پرخطر بود. با این حال، در ششم خرداد ۱۴۰۴، صداوسیما از افزایش ۸ درصدی تصادفات جاده‌ای در سال جاری خبر داد و این موضوع را به عنوان شکست پویش «نه به تصادف» مطرح کرد. اما آیا این افزایش، واقعاً پایان کار و ناکامی پویش را نشان می‌دهد؟شماری از رانندگان بستن کمربند ایمنی، پرهیز از استفاده از تلفن همراه حین رانندگی و استراحت کافی پیش از سفر را امری ساده و گاهی غیرضروری تلقی می‌کنند و رعایت نمی‌کنند. در پاسخ، پلیس با دعوت از چهره‌های شاخص فرهنگی، هنری و ورزشی و روایت تجربه‌های آن‌ها از تصادفات، کوشید اهمیت رعایت این موارد را به رانندگان گوشزد کند تا بتوان از بروز حوادث ناگوار جلوگیری کرد.دولت و پلیس در قالب این پویش تلاش کردند فراتر از شعار، بر آموزش مؤثر به رانندگان و خانواده‌هایشان تکیه کنند و رفتارهای غلط رانندگی را تعدیل داده، زمینه بروز تصادفات را کاهش دهند. اما با وجود افزایش آمار امسال، آیا می‌توان از شکست قطعی این پویش سخن گفت؟در همین زمینه، علی‌محمد رجبی، کارشناس رسانه، در یادداشتی با عنوان «تغییر رفتار اجتماعی به صبر و استمرار نیاز دارد» آثار و پیامدهای اجتماعی این پویش را بررسی کرده است.تغییر رفتار اجتماعی به صبر و استمرار نیاز داردتغییر رفتار اجتماعی فرایندی زمان‌بر و نیازمند صبر و استمرار است؛ نباید انتظار داشت ظرف یک‌سال و تنها با اجرای یک پویش، رفتار یک ملت به‌طور بنیادی دگرگون شود. فرهنگ رانندگی در ایران بازتابی از رفتار اجتماعی عموم مردم است و وجوه مثبت و منفی آن، در زندگی روزمره ما پیداست.مقام معظم رهبری نیز در سال ۱۳۹۱ طی سفری به خراسان شمالی با اشاره به همین مسئله گفته‌اند: «چرا در زمینه‌ی فرهنگ رانندگی در خیابان، ما مردمان منضبطی به طور کامل نیستیم؟ این آسیب است. رفت‌وآمد در خیابان، یکی از مسائل ماست؛ مسئله‌ی کوچکی هم نیست، مسئله‌ی اساسی است».اگر در این ۱۳ سال پاسخ مناسبی به این پرسش پیدا کرده بودیم، شاید امروز وضعیت کشته‌شدگان و مصدومان جاده‌ای چنین نگران‌کننده نبود. فرهنگ ترافیکی بخشی از فرهنگ عمومی است و تغییر آن در گرو اصلاح مجموعه‌ای از سبک زندگی مردم است؛ امری که همواره کمتر مورد توجه مسئولان قرار می‌گیرد.در نهایت به نظر می‌رسد تمرکز بر اصلاح فرهنگ ترافیکی می‌تواند راهگشای تحول در سبک زندگی جمعی باشد؛ موضوعی که زمینه وفاق و اجماع ملی را نیز فراهم می‌کند.نقش فرهنگ عمومی و تجربه‌های موفق جهانی در کاهش تصادفات رانندگیمطالعات علمی تأکید می‌کنند که فرهنگ عمومی نقش مهمی در کاهش یا افزایش تصادفات رانندگی دارد. نگرش به قانون‌مداری، نحوه برخورد با تخلف و آموزش و آگاهی‌بخشی، از عوامل کلیدی در کاهش حوادث جاده‌ای هستند.در سطح جهانی نیز کشورهایی چون سوئد (اجرای برنامه Vision Zero)، استرالیا (برپایی کمپین‌های اجتماعی گسترده)، هلند (آموزش سیستمی رانندگی ایمن) و ژاپن (فرهنگ آموزش و احترام اجتماعی) با اصلاح فرهنگ عمومی توانسته‌اند دستاوردهای برجسته‌ای در کاهش تصادفات به دست آورند.تجربه‌های جهانی نشان داده‌اند که موفقیت پایدار، مستلزم آموزش مستمر، رسانه‌سازی، مشارکت دولت و جامعه و تثبیت هنجارهای فرهنگی مثبت است. علوم ارتباطات اجتماعی علی محمد رجبی Sun, 23 Nov 2025 14:50:50 +0330 https://virgool.io/CommunicationSciences/%D8%A8%D9%88%D8%AF%D8%AC%D9%87-%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9-%DA%A9%D9%86%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1%DB%8C-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A7%D8%AA-kqkpfefqwzsj دروس تخصصی آزمون دکتری علوم ارتباطات معمولاً شامل چهار درس اصلی است: روزنامه‌نگاری، مطالعات رسانه‌های جمعی، نظریه‌های ارتباطات و فرهنگ، و روش‌های پژوهش در علوم ارتباطات. این دروس با ضریب بالا (معمولاً ۴) ارزیابی می‌شوند و تمرکز اصلی کنکور بر آن‌هاست.مباحث پرتکرار و مهم در این دروس بر اساس بررسی منابع، آزمون‌های آزمایشی و سوالات سال‌های گذشته، اغلب شامل موضوعاتی است که پایه‌ای و کاربردی هستند، مانند مدل‌های ارتباطی، روش‌های نمونه‌گیری، خبرنویسی و نظریه‌های رسانه. با این حال، با توجه به تغییرات احتمالی در طراحی سوالات، تمرکز بر منابع رسمی و تحلیل سوالات ادوار گذشته ضروری به نظر می‌رسد.دروس تخصصی- روزنامه‌نگاری: تمرکز بر اصول خبرنویسی، مصاحبه و گزارش‌نویسی.- مطالعات رسانه‌های جمعی: بررسی وسایل ارتباطی و نقش آن‌ها در جامعه.- نظریه‌های ارتباطات و فرهنگ: بحث درباره مدل‌ها و نظریه‌های کلیدی ارتباطات.- روش‌های پژوهش در علوم ارتباطات: روش‌های تحقیق، تحلیل داده و ابزارهای پژوهشی.مباحث کلیدی و پرتکرارتحقیقات نشان می‌دهد که مباحثی مانند تحلیل محتوا در روش‌شناسی، نظریه‌های اقناعی در نظریه‌ها، و قواعد خبرنویسی در روزنامه‌نگاری اغلب تکرار می‌شوند. برای موفقیت، مطالعه منابع پیشنهادی مانند کتاب‌های معتمدنژاد و محسنیان‌راد توصیه می‌شود.بررسی جامع دروس تخصصی و مباحث مهم در کنکور دکتری علوم ارتباطاتآزمون دکتری علوم ارتباطات در ایران توسط سازمان سنجش آموزش کشور برگزار می‌شود و شاملدروس عمومی (زبان انگلیسی و استعداد تحصیلی با ضریب ۱) و دروس تخصصی (با ضریب ۴) است. بر اساس منابع معتبر آموزشی و تحلیل‌های موجود،دروس تخصصی اصلی عبارتند از: روزنامه‌نگاری (در سطح کارشناسی)، مطالعات رسانه‌های جمعی (در سطح کارشناسی)، نظریه‌های ارتباطات و فرهنگ (در سطح کارشناسی ارشد)، و روش‌های پژوهش در علوم ارتباطات (در سطح کارشناسی ارشد).این دروس بر پایه سرفصل‌های مصوب وزارت علوم طراحی می‌شوند و تمرکز بر کتاب‌های مرجع ایرانی و ترجمه‌شده است. در ادامه، هر درس به تفصیل بررسی شده، منابع پیشنهادی فهرست می‌گردد و مباحث پرتکرار بر اساس بودجه‌بندی آزمون‌های آزمایشی و سوالات سال‌های گذشته (مانند ۱۴۰۲ و قبل‌تر) برجسته می‌شود.روزنامه‌نگاریاین درس بر اصول عملی تمرکز دارد و اغلب شامل سوالات عملی و مفهومی است. مباحث پرتکرار شامل شناخت اخبار، قواعد خبرنویسی، مصاحبه و گزارش‌نویسی می‌شود که در سوالات سال‌های اخیر مانند ۱۴۰۲ تکرار شده‌اند. این موضوعات پایه‌ای هستند و معمولاً ۳۰-۴۰ درصد سوالات را تشکیل می‌دهند.منابع پیشنهادی:- کتاب روزنامه‌نگاری نوین، نعیم بدیعی و حسین قندی، انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی.- کتاب روزنامه‌نگاری تخصصی، حسین قندی، انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.- کتاب گزارش‌نویسی، مهدی فرقانی، انتشارات اطلاعات.- جزوه روزنامه‌نگاری دانشگاه تهران و علامه طباطبایی.جدول مباحث پرتکرار در روزنامه‌نگاری (بر اساس تحلیل آزمون‌های ۱۳۹۹-۱۴۰۳):مطالعات رسانه‌های جمعیاین درس به بررسی نقش رسانه‌ها در جامعه می‌پردازد و مباحث پرتکرار شامل وسایل ارتباط جمعی، نظریه رسانه و ارتباطات توسعه است. در آزمون‌های اخیر، سوالات مرتبط با تحلیل تبلیغات و فرآیند ارتباط اجتماعی اغلب دیده می‌شود.منابع پیشنهادی:- کتاب وسائل ارتباط جمعی، کاظم معتمدنژاد، انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی.- کتاب ارتباط‌شناسی، مهدی محسنیان راد، انتشارات سروش.- کتاب جامعه‌شناسی وسائل ارتباط جمعی، ژان کازنو، ترجمه باقر ساروخانی، انتشارات اطلاعات.- جزوه مطالعات رسانه‌های جمعی دانشگاه صدا و سیما.جدول مباحث پرتکرار در مطالعات رسانه‌های جمعی:نظریه‌های ارتباطات و فرهنگدرس کلیدی با تمرکز بر مدل‌های理论ی. مباحث پرتکرار شامل نظریه‌های ارتباطات، مدل‌های ارتباطی و جامعه اطلاعاتی است که در بیش از ۵۰ درصد سوالات اخیر ظاهر شده‌اند.منابع پیشنهادی:- کتاب نظریه‌های ارتباطات، سورین و تانکارد، ترجمه علیرضا دهقان، انتشارات دانشگاه تهران.- کتاب ارتباط‌شناسی، محسنیان راد، انتشارات سروش.- کتاب نظریه‌های ارتباطات جمعی، دنیس مک کوایل، ترجمه پرویز اجلالی، انتشارات دفتر مطالعات رسانه.- جزوه نظریه‌های ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی.جدول مباحث پرتکرار در نظریه‌های ارتباطات و فرهنگ:روش‌های پژوهش در علوم ارتباطاتاین درس بر ابزارهای تحقیق تمرکز دارد و مباحث پرتکرار شامل روش‌های نمونه‌گیری، تحلیل محتوا و پایایی است. سوالات اغلب کاربردی هستند و در آزمون ۱۴۰۲، سوالاتی مانند آزمون‌های پایایی (آلفا، کاپا) تکرار شده‌اند.منابع پیشنهادی:- کتاب روش تحقیق کیفی، اوه فلیک، ترجمه هادی جلیلی، انتشارات نی.- کتاب مبانی روش‌شناسی تحلیل محتوا، کریپیندوف، ترجمه هوشنگ نایبی، انتشارات نی.- کتاب روش تحقیق در علوم اجتماعی، ارل ببی، ترجمه رضا فاضل، انتشارات سمت.- جزوه روش‌های پژوهش دانشگاه تهران.جدول مباحث پرتکرار در روش‌های پژوهش:در نهایت، برای آمادگی، بررسی سوالات سال‌های گذشته (از ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۳) ضروری است، زیرا الگوهای تکراری مانند تمرکز بر نظریه‌های پایه‌ای و روش‌های کاربردی مشاهده می‌شود. تغییرات احتمالی در سرفصل‌ها را از سایت سنجش پیگیری کنید.Key Citations:- [منابع آزمون دکتری علوم ارتباطات ۱۴۰۴ - ۱۴۰۵](https://phdtest.ir/1391/06/%25D9%2585%25D9%2586%25D8%25A7%25D8%25A8%25D8%25B9-%25DA%25A9%25D9%2586%25DA%25A9%25D9%2588%25D8%25B1-%25D8%25A2%25D8%25B2%25D9%2585%25D9%2588%25D9%2586-%25D8%25AF%25DA%25A9%25D8%25AA%25D8%25B1%25DB%258C-%25D8%25B9%25D9%2584%25D9%2588%25D9%2585-%25D8%25A7%25D8%25B1%25D8%25AA%25D8%25A8%25D8%25A7%25D8%25B7%25D8%25A7%25D8%25AA/)- [منابع آزمون دکتری علوم ارتباطات ۱۴۰۵](https://www.heyvagroup.com/shownews/2194/%25D9%2585%25D9%2586%25D8%25A7%25D8%25A8%25D8%25B9-%25D8%25A2%25D8%25B2%25D9%2585%25D9%2588%25D9%2586-%25D8%25AF%25DA%25A9%25D8%25AA%25D8%25B1%25DB%258C-%25D8%25B9%25D9%2584%25D9%2588%25D9%2585-%25D8%25A7%25D8%25B1%25D8%25AA%25D8%25A8%25D8%25A7%25D8%25B7%25D8%25A7%25D8%25AA.html)- [منابع آزمون دکتری علوم ارتباطات 1404](https://sanjeshetakmili.ir/%25D9%2585%25D9%2586%25D8%25A7%25D8%25A8%25D8%25B9-%25D8%25A2%25D8%25B2%25D9%2585%25D9%2588%25D9%2586-%25D8%25AF%25DA%25A9%25D8%25AA%25D8%25B1%25DB%258C-%25D8%25B9%25D9%2584%25D9%2588%25D9%2585-%25D8%25A7%25D8%25B1%25D8%25AA%25D8%25A8%25D8%25A7%25D8%25B7%25D8%25A7%25D8%25AA/)- [پایگاه خبری آزمون دکتری](https://phdphd.org/category/phd-humanities-titles/%25D8%25B3%25D8%25B1%25D9%2581%25D8%25B5%25D9%2584-%25D9%2587%25D8%25A7%25DB%258C-%25DA%25A9%25D9%2586%25DA%25A9%25D9%2588%25D8%25B1-%25D8%25AF%25DA%25A9%25D8%25AA%25D8%25B1%25DB%258C-%25D8%25B9%25D9%2584%25D9%2588%25D9%2585-%25D8%25A7%25D8%25B1%25D8%25AA%25D8%25A8%25D8%25A7%25D8%25B7%25D8%25A7%25D8%25AA/)- [آزمون دکتری علوم ارتباطات](https://sanjeshetakmili.ir/%25D8%25A2%25D8%25B2%25D9%2585%25D9%2588%25D9%2586-%25D8%25AF%25DA%25A9%25D8%25AA%25D8%25B1%25DB%258C-%25D8%25B9%25D9%2584%25D9%2588%25D9%2585-%25D8%25A7%25D8%25B1%25D8%25AA%25D8%25A8%25D8%25A7%25D8%25B7%25D8%25A7%25D8%25AA/)- [دانلود سوالات و پاسخنامه دکتری علوم ارتباطات 1400](https://phdtest.ir/1399/07/%25D8%25AF%25D8%25A7%25D9%2586%25D9%2584%25D9%2588%25D8%25AF-%25D8%25B3%25D9%2588%25D8%25A7%25D9%2584%25D8%25A7%25D8%25AA-%25D8%25AF%25DA%25A9%25D8%25AA%25D8%25B1%25DB%258C-%25D8%25B9%25D9%2584%25D9%2588%25D9%2585-%25D8%25A7%25D8%25B1%25D8%25AA%25D8%25A8%25D8%25A7%25D8%25B7%25D8%25A7%25D8%25AA-1400/)- [سوالات و پاسخنامه دکتری علوم ارتباطات ۱۴۰۳](https://phdtest.ir/1402/10/%25D8%25B3%25D9%2588%25D8%25A7%25D9%2584%25D8%25A7%25D8%25AA-%25DA%25A9%25D9%2584%25DB%258C%25D8%25AF-%25D8%25AF%25DA%25A9%25D8%25AA%25D8%25B1%25DB%258C-%25D8%25B9%25D9%2584%25D9%2588%25D9%2585-%25D8%25A7%25D8%25B1%25D8%25AA%25D8%25A8%25D8%25A7%25D8%25B7%25D8%25A7%25D8%25AA-%25DB%25B1%25DB%25B4%25DB%25B0%25DB%25B3/)- [سوالات کنکور دکتری رشته علوم ارتباطات](https://theenglishtoday.ir/communication-sciences/)- [تحلیل سوالات درس روزنامه نگاری](https://www.aparat.com/v/e040g8w)- [سوالات دکتري 1402 علوم ارتباطات 2175](https://sanjesh3.org/%25D9%2586%25D9%2585%25D9%2588%25D9%2586%25D9%2587-%25D8%25B3%25D9%2588%25D8%25A7%25D9%2584%25D8%25A7%25D8%25AA-%25D8%25A2%25D8%25B2%25D9%2585%25D9%2588%25D9%2586/%25D8%25B3%25D9%2588%25D8%25A7%25D9%2584%25D8%25A7%25D8%25AA-%25D8%25AF%25DA%25A9%25D8%25AA%25D8%25B1%25D9%258A-1402-%25D8%25B9%25D9%2584%25D9%2588%25D9%2585-%25D8%25A7%25D8%25B1%25D8%25AA%25D8%25A8%25D8%25A7%25D8%25B7%25D8%25A7%25D8%25AA-2175-13834.html) علوم ارتباطات اجتماعی علی محمد رجبی Wed, 05 Nov 2025 12:36:07 +0330 https://virgool.io/CommunicationSciences/%D8%B3%DB%8C%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A7%D8%AA-eys1txgdzfrd پیشامدرن / کلاسیکAristotle — مدل بلاغت و سه‌گانه (حدود ۳۵۰ ق.م.) این مدل نخستین رویکرد سیستماتیک به ارتباطات متقاعدکننده است، با تمرکز بر گوینده (ethos: اعتبار)، پیام (logos: منطق) و مخاطب (pathos: احساسات). در آزمون‌ها، اغلب به‌عنوان پایهٔ تحلیل پیام و رتوریک پرسیده می‌شود؛ مثلاً تفاوت ethos با pathos چیست؟ کاربرد: در سخنرانی‌های سیاسی و تبلیغاتی برای تأثیرگذاری بر مخاطب.اوایل قرن ۲۰ / بنیان‌های نظری مدرنمدل‌های خطی اولیه (اوایل سدهٔ ۲۰) این مدل‌ها ارتباطات را به‌صورت یک‌جهتی و ساده (فرستنده → پیام → گیرنده) می‌بینند، بدون بازخورد، و الهام‌گرفته از فناوری‌های تلگراف و رادیو. در کنکورها، با مدل‌های مهندسی‌شده مقایسه می‌شود؛ نکته کلیدی: محدودیت در نادیده‌گرفتن نقش مخاطب فعال. کاربرد: تحلیل اولیهٔ رسانه‌های جمعی مانند روزنامه‌ها.دههٔ ۱۹۲۰ — ۱۹۳۰ (نظریه‌های انتقادی اولیه)Frankfurt School / نظریهٔ انتقادی (Adorno, Horkheimer, Marcuse) رسانه‌ها را ابزار ایدئولوژیک طبقهٔ حاکم برای کنترل فرهنگی و تولید "صنعت فرهنگ" می‌دانند، که خلاقیت را به کالایی توده‌ای تبدیل می‌کند. در آزمون‌ها، با هژمونی گرامشی مقایسه می‌شود؛ نکته: انتقاد از رسانه‌های سرمایه‌داری برای ایجاد "آگاهی کاذب". کاربرد: تحلیل برنامه‌های تلویزیونی و تبلیغات مصرفی.Antonio Gramsci — Hegemony (هژمونی) رسانه‌ها در بازتولید هژمونی فرهنگی نقش دارند، جایی که طبقهٔ حاکم ایدئولوژی خود را از طریق رضایت توده‌ها تحمیل می‌کند، نه فقط زور. کنکوری: تفاوت هژمونی با سلطهٔ مستقیم؛ اغلب با مطالعات فرهنگی هال مرتبط است. کاربرد: بررسی چگونگی شکل‌گیری افکار عمومی توسط رسانه‌های خبری.دههٔ ۱۹۴۰ — ۱۹۵۰ (پایه‌گذاری مدل‌های کلاسیک و مهندسی‌شده)Harold Lasswell (1948) — مدل "Who says what..." ارتباطات را به‌عنوان "چه کسی چه می‌گوید، از چه کانالی، به چه کسی، با چه اثری" تحلیل می‌کند، با تمرکز بر اثر پیام و تحلیل محتوا. در تست‌ها، به‌عنوان مدل خطی اولیه پرسیده می‌شود؛ نکته: مفید برای مطالعهٔ پروپاگاندا. کاربرد: ارزیابی کمپین‌های انتخاباتی و تبلیغات.Claude Shannon & Warren Weaver (1948/49) — مدل انتقال اطلاعات مدل ریاضیاتی با عناصر منبع → فرستنده → کانال → گیرنده → مقصد، و معرفی "نویز" به‌عنوان اختلال. کنکوری: تفاوت با مدل‌های تعاملی؛ نویز می‌تواند فیزیکی یا معنایی باشد. کاربرد: پایهٔ فناوری‌های ارتباطی مانند تلفن و اینترنت.Paul Lazarsfeld & Katz — Two-Step Flow (دههٔ ۱۹۴۰) پیام از رسانه به رهبران افکار (opinion leaders) و سپس به توده‌ها منتقل می‌شود، نه مستقیم. در آزمون‌ها، با مدل مستقیم مقایسه می‌شود؛ نکته: نقش intermediators در کاهش تأثیر مستقیم رسانه. کاربرد: تحلیل شبکه‌های اجتماعی و بازاریابی.Wilbur Schramm (1954) — مدل تعاملی بر رمزگذاری/رمزگشایی و اشتراک معنا تأکید دارد، با معرفی بازخورد برای تعامل دوجهتی. تست: اولین مدل تعاملی پس از خطی‌ها؛ میدان تجربه مشترک کلیدی است. کاربرد: مطالعهٔ ارتباطات میان‌فردی و رسانه‌ای.Westley & MacLean (1957) — مدل روزنامه‌نگاری ارتباطات را به‌صورت چرخه‌ای با تمرکز بر نقش دروازه‌بانان (gatekeepers) در انتخاب اخبار می‌بیند. کنکوری: گسترش مدل Lasswell با بازخورد محیطی. کاربرد: تحلیل فرآیند تولید خبر در رسانه‌ها.دههٔ ۱۹۶۰ — توسعهٔ مفاهیم رسانه‌ای و نمادگراییDavid Berlo (1960) — مدل SMCR منبع (Source)، پیام (Message)، کانال (Channel)، گیرنده (Receiver) را با عوامل مانند مهارت‌ها و نگرش‌ها تحلیل می‌کند. در آزمون‌ها، به‌عنوان مدل خطی اما پیشرفته پرسیده می‌شود؛ نکته: تمرکز بر عوامل انسانی. کاربرد: آموزش ارتباطات مؤثر.Marshall McLuhan (1960s) — "رسانه خود پیام است" رسانه‌ها محیطی (media ecology) ایجاد می‌کنند که ادراک ما را تغییر می‌دهند، نه فقط محتوا. کنکوری: تمایز رسانه‌های گرم (تلویزیون) و سرد (کتاب)؛ تأثیر بر فرهنگ. کاربرد: تحلیل تأثیر اینترنت بر جامعه.Everett Rogers — Diffusion of Innovations (1962) چگونگی انتشار نوآوری‌ها از طریق شبکه‌ها و دسته‌بندی adopterها (نوآوران، پذیرندگان اولیه و غیره). تست: منحنی S-shaped انتشار؛ عوامل سرعت انتشار. کاربرد: بازاریابی محصولات جدید و تغییرات اجتماعی.Dance — Helical Model (1967) ارتباطات را مارپیچ‌وار و رو به رشد می‌بیند، که با زمان پیچیده‌تر می‌شود. کنکوری: تفاوت با مدل‌های خطی؛ تأکید بر پویایی. کاربرد: روابط بلندمدت مانند خانواده.Social Learning / Social Cognitive Theory (Albert Bandura, 1960s–70s) افراد از طریق مشاهده رسانه‌ها رفتارها را یاد می‌گیرند (modeling). در آزمون‌ها، با آزمایش Bobo Doll مرتبط؛ نکته: نقش vicarious learning. کاربرد: بررسی تأثیر خشونت رسانه‌ای بر کودکان.دههٔ ۱۹۷۰ — نظریه‌های مربوط به تأثیر بلندمدت و رفتار مخاطبGeorge Gerbner — Cultivation Theory (1970s) رسانه‌ها تصاویر جهان را "کاشت" می‌کنند، منجر به "Mean World Syndrome" (دنیای خشن). تست: تفاوت heavy vs. light viewers؛ تمرکز بر تلویزیون. کاربرد: مطالعهٔ ترس اجتماعی از رسانه.McCombs & Shaw — Agenda-Setting (1972) رسانه‌ها تعیین می‌کنند چه موضوعاتی مهم باشند، نه چه فکر کنیم. کنکوری: سطوح اول (چه) و دوم (چگونه)؛ با framing مقایسه. کاربرد: تحلیل پوشش خبری انتخابات.Katz, Blumler & Gurevitch — Uses and Gratifications (1973) مخاطبان فعال نیازهای خود (اطلاعات، سرگرمی) را از رسانه برآورده می‌کنند. در آزمون‌ها، با مدل‌های منفعل مقایسه؛ نکته: مخاطب انتخابگر. کاربرد: طراحی برنامه‌های تلویزیونی.Stuart Hall — Encoding/Decoding (1973) پیام کدگذاری می‌شود و مخاطب آن را پذیرشی، مذاکره‌ای یا مقاومتی رمزگشایی می‌کند. تست: خوانش‌های متنوع بر اساس زمینه فرهنگی. کاربرد: مطالعات فرهنگی رسانه.Noelle-Neumann — Spiral of Silence (1974) افراد وقتی نظرشان اقلیت باشد، سکوت می‌کنند به‌خاطر فشار اجتماعی. کنکوری: نقش رسانه در تقویت نظر غالب. کاربرد: افکار عمومی در سیاست.Berger & Calabrese — Uncertainty Reduction Theory (1975) در ارتباطات اولیه، افراد عدم‌اطمینان را با تبادل اطلاعات کاهش می‌دهند. در آزمون‌ها، مراحل axiomها؛ تمرکز میان‌فردی. کاربرد: روابط آنلاین.Network Theory / Social Network Analysis (Granovetter, 1973) نقش روابط ضعیف در انتشار اطلاعات و ساختارهای شبکه‌ای. تست: "Strength of Weak Ties"؛ کاربرد در انتشار شایعات.دههٔ ۱۹۸۰ — ۱۹۹۰ (فرهنگ، هژمونی، اقتصاد سیاسی و انتقادی‌تر شدن مطالعات رسانه)Edward S. Herman & Noam Chomsky — Propaganda Model (1988) رسانه‌ها اخبار را از طریق فیلترهای قدرت (مالکیت، تبلیغات) تحریف می‌کنند. کنکوری: پنج فیلتر؛ اقتصاد سیاسی رسانه. کاربرد: تحلیل بایاس خبری.Framing Theory (Goffman 1974، Entman 1993) رسانه‌ها موضوعات را چارچوب‌بندی می‌کنند تا بر تفسیر مخاطب تأثیر بگذارند. تست: تفاوت با agenda-setting؛ انواع frameها. کاربرد: پوشش خبری بحران‌ها.Reception Studies / Cultural Studies (Stuart Hall, Raymond Williams) تمرکز بر خوانش‌های متنوع مخاطبان در زمینهٔ فرهنگی. در آزمون‌ها، با encoding/decoding مرتبط؛ نکته: فرهنگ به‌عنوان مبارزه. کاربرد: تحلیل مخاطبان جهانی.دههٔ ۱۹۹۰ — ۲۰۰۰ (شبکه‌ها، اینترنت، رسانه‌های جدید)Media Convergence & New Media Theories ادغام رسانه‌ها و تولید محتوای کاربرمحور (user-generated content). کنکوری: نقش اینترنت در تغییر نقش مخاطب به تولیدکننده. کاربرد: پلتفرم‌های مانند یوتیوب.Diffusion/Adoption in Digital Age (بازخوانی Rogers) انتشار نوآوری‌های دیجیتال از طریق شبکه‌های آنلاین. تست: دسته‌بندی adopterها در عصر دیجیتال؛ عوامل سرعت. کاربرد: اپ‌های موبایل.دههٔ ۲۰۰۰ تا کنون (پست‌مدرن، دیجیتال، ترکیبی و میان‌رشته‌ای)Theory of Participatory Culture (Jenkins و دیگران) کاربران فعال در خلق و توزیع معنا در دیجیتال. کنکوری: fan culture و remix؛ با convergence مرتبط. کاربرد: رسانه‌های اجتماعی.Networked Publics / Platform Studies پلتفرم‌ها و الگوریتم‌ها فضای عمومی را شکل می‌دهند. تست: نقش الگوریتم در bubbleها؛ مطالعات boyd. کاربرد: تحلیل توییتر/X.Algorithmic Mediation / Computational Propaganda الگوریتم‌ها و ربات‌ها اطلاعات را جهت‌دهی می‌کنند. در آزمون‌ها، با fake news مرتبط؛ نکته: تأثیر بر دموکراسی. کاربرد: انتخابات آنلاین.Political Economy of New Media مالکیت پلتفرم‌ها و داده‌محوری منافع اقتصادی را هدایت می‌کند. کنکوری: انتقاد از غول‌های tech مانند گوگل. کاربرد: حریم خصوصی داده.Hybrid & Multi-level Theories ترکیب نظریه‌های فرهنگی، اجتماعی و شبکه‌ای برای رسانه‌های معاصر. تست: میان‌رشته‌ای؛ مثال: ترکیب cultivation با algorithmic. کاربرد: تحلیل جامع دیجیتال.نظریه‌ها و جریان‌های تکمیلی/مهم (که در کنکورها معمولاً پرسیده می‌شوند)Semiotics / Semiologie (Saussure, Peirce) تحلیل نشانه‌ها (signifier/signified) و معانی در پیام‌ها. کنکوری: triad Peirce (icon, index, symbol)؛ کاربرد در تبلیغات.Symbolic Interactionism (Mead, Blumer) معنا در تعامل اجتماعی ساخته می‌شود، نه ذاتی. تست: نقش self در ارتباطات؛ با social learning مقایسه.Political Economy (پرولتاریا/سرمایه‌داری و رسانه) تحلیل ساختاری رسانه به‌عنوان ابزار سرمایه‌داری. در آزمون‌ها، با propaganda model مرتبط؛ نکته: تمرکز بر مالکیت.Reception Theory / Audience Studies مخاطبان معنا را بر اساس زمینه خوانش می‌کنند. کنکوری: active audience؛ با uses and gratifications.Diffusion of Innovations (Rogers) مراحل انتشار: knowledge, persuasion, decision, implementation, confirmation. تست: عوامل شکست نوآوری.Spiral of Silence (Noelle-Neumann) رسانه‌ها نظر غالب را تقویت می‌کنند، منجر به سکوت少数. کاربرد: نظرسنجی‌های عمومی.Cultivation (Gerbner) long-term exposure به رسانه جهان‌بینی را تغییر می‌دهد. کنکوری: resonance و mainstreaming.Uses & Gratifications نیازها: cognitive, affective, personal integrative, social integrative, tension release. تست: مخاطب فعال vs. passive.Two-Step Flow (Lazarsfeld & Katz) رهبران افکار فیلتر رسانه هستند. در آزمون‌ها، مطالعه Erie County.Agenda-Setting (McCombs & Shaw) salience انتقال از رسانه به عمومی. کنکوری: priming و framing به‌عنوان گسترش.Framing selection و emphasis برای ترویج تفسیر خاص. کاربرد: رسانه‌های خبری.Propaganda Model (Herman & Chomsky) فیلترها: size, ownership, advertiser, sourcing, flak, ideology. تست: manufacturing consent.Encoding/Decoding (Stuart Hall) positions: dominant, negotiated, oppositional. کنکوری: polysemy پیام.Media Ecology (McLuhan) رسانه‌ها extensions of man هستند. کاربرد: global village.Social Cognitive / Modeling (Bandura) چهار فرآیند: attention, retention, reproduction, motivation. تست: disinhibition از رسانه. علوم ارتباطات اجتماعی علی محمد رجبی Tue, 04 Nov 2025 16:09:31 +0330 https://virgool.io/CommunicationSciences/%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%DA%A9%D9%86%DA%A9%D9%88%D8%B1-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1%DB%8C-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A7%D8%AA-n4ttqqxxfgk5 🎯 هدف جلسه اولدرک مفهوم "ارتباط" و آشنایی با مدل شانون و ویور🧠 بخش ۱ – مفهوم و انواع ارتباط📌 در ساده‌ترین تعریف:ارتباط یعنی انتقال معنا از فرستنده به گیرنده از طریق پیام.ولی در تست‌ها معمولاً دنبال "تعریف دقیق‌تر" هستن.چند تعریف معروف رو مرور کنیم (با لحن تستی):شارل اوزگود و ویلف شِرِم:ارتباط فرآیندی است که در آن معنا میان دو یا چند نفر مشترک می‌شود.➤ کلیدواژه تستی: اشتراک معنا (shared meaning)دنیس مک‌کویل:ارتباط بخشی از فرآیند اجتماعی است که به تولید و تبادل معنا کمک می‌کند.➤ کلیدواژه تستی: فرآیند اجتماعی و تولید معناشانون و ویور:ارتباط = انتقال پیام از منبع به گیرنده از طریق کانال، همراه با احتمال بروز نویز.➤ کلیدواژه تستی: نویز، منبع، کانال، گیرنده📊 انواع ارتباط (در تست‌ها زیاد تکرار می‌شود)📊 انواع ارتباط (در تست‌ها زیاد تکرار می‌شود)نوع ارتباط توضیح کوتاه مثال تستیدرون‌فردی (Intrapersonal) گفتگو با خود، تفکر درونی تصمیم‌گیری در ذهنمیان‌فردی (Interpersonal) بین دو نفر گفت‌وگوی رو‌در‌روگروهی (Group Communication) بین افراد در گروه‌های کوچک جلسه‌ی کاریسازمانی (Organizational) میان سطوح سازمانی اطلاعیه در شرکتجمعی (Mass Communication) از رسانه به توده‌ی مردم پخش تلویزیونی⚙️ مدل شانون و ویور (Shannon & Weaver Model)این مدل از مهندسی مخابرات آمده ولی پایه‌ی همه‌ی مدل‌های بعدی است.اجزای مدل:منبع (Source) → تولید پیامفرستنده (Transmitter) → رمزگذاری پیامکانال (Channel) → مسیر ارسال پیامگیرنده (Receiver) → رمزگشایی پیاممقصد (Destination) → دریافت‌کننده نهایینویز (Noise) → هر چیزی که مانع درک پیام شود🧩 مثال تستی:در مدل شانون و ویور، وقتی صدای ماشین اجازه نمی‌دهد فرد پیام تلفنی را واضح بشنود، کدام مؤلفه تحت‌تأثیر قرار گرفته است؟💡 پاسخ: نویز (Noise)📚 جلسه ۲ – نظریه‌های کلاسیک ارتباطات🎯 هدف:آشنایی با نظریه‌های اولیه‌ی ارتباطات (لاسول، لازارسفلد، کاتز، برلو) و یادگیری نحوه‌ی طرح تست از آن‌ها.🧠 بخش ۱: مرور مفهومی فشرده1️⃣ مدل لاسول (Harold Lasswell, 1948)فرمول معروفش رو حتماً یادت بگیر 👇Who → Says What → In Which Channel → To Whom → With What Effect(چه کسی → چه چیزی می‌گوید → از چه مجرایی → به چه کسی → با چه تأثیری)🔹 نوع مدل: خطی و اثرمحور (Linear, Effect-Oriented)🔹 در تست‌ها با واژه‌ی “Effect” یا “Impact” همراهه.2️⃣ نظریه جریان دو مرحله‌ای (Two-Step Flow – Lazarsfeld & Katz)📌 پیام از رسانه → به رهبران فکری (Opinion Leaders) → به توده مردم منتقل می‌شود.🔹 واژه‌ی کلیدی: Opinion Leader🔹 نکته تستی: تأکید بر نقش فعال مخاطب و تأثیر گروه‌های مرجع.3️⃣ مدل برلو (David Berlo – SMCR Model)Source → Message → Channel → Receiver🔹 این مدل بر کیفیت عناصر ارتباط تمرکز دارد (نه فقط مسیر).🔹 برای تست‌ها: یادآوری کن «S» یعنی Source (منبع)، «M» یعنی Message، «C» یعنی Channel، «R» یعنی Receiver🎯 هدف جلسه سومدرک نظریه‌ی جریان دو مرحله‌ای ارتباط (Two-Step Flow) و مقایسه‌ی آن با مدل خطی لاسول🧠 بخش ۱ – ایده‌ی اصلی نظریهاین نظریه توسط لازارسفلد و کاتز در دهه‌ی ۱۹۴۰ مطرح شد (پژوهش درباره‌ی تبلیغات انتخاباتی در آمریکا).آنها فهمیدند که پیام‌های رسانه‌ای مستقیماً بر همه‌ی مردم اثر نمی‌گذارد، بلکه از مسیر افراد «تأثیرگذار» عبور می‌کند.یعنی اطلاعات از رسانه → رهبران افکار (Opinion Leaders) → مردم عادی منتقل می‌شود.📌 کلیدواژه‌های تستیمفهوم توضیح کوتاه کلیدواژه تستیرهبران افکار (Opinion Leaders) افراد مرجع که پیام را تفسیر و منتقل می‌کنند نفوذ اجتماعی – واسطه پیامارتباط دو مرحله‌ای پیام از رسانه به مردم از طریق واسطه‌ها منتقل می‌شود دو مرحله‌ای، واسطه، رهبرکاتز و لازارسفلد پژوهشگران نظریه تبلیغات سیاسی، جامعه‌شناسی ارتباطات⚖️ تفاوت با مدل لاسولمدل لاسول نظریه جریان دو مرحله‌ایارتباط یک‌طرفه و خطی ارتباط غیرمستقیم و اجتماعیتمرکز بر اثر پیام تمرکز بر واسطه‌ها و شبکه اجتماعیمخاطب منفعل مخاطب فعال‌تر از قبل🎯 هدف جلسه چهارمدرک مفهوم نظریه کاشت (Cultivation Theory) و تحلیل نقش رسانه در شکل‌دهی به ادراک واقعیت🧠 بخش ۱ – خاستگاه نظریه🔹 نظریه‌ی کاشت را جرج گربنر (George Gerbner) در دهه‌ی ۱۹۷۰ مطرح کرد.او با تحلیل محتوای تلویزیون‌های آمریکا به این نتیجه رسید که تماشای مداوم تلویزیون، برداشت مخاطبان از واقعیت اجتماعی را تغییر می‌دهد.📌 ایده‌ی اصلی نظریهرسانه‌ها به‌ویژه تلویزیون، با تکرار مداوم تصاویر و داستان‌ها، «جهان تلویزیونی» می‌سازند و باعث می‌شوند بینندگان، جهان واقعی را مشابه همان دنیای تلویزیونی درک کنند.یعنی رسانه‌ها “واقعیت اجتماعی کاشته‌شده” در ذهن مردم ایجاد می‌کنند.🌱 مفاهیم کلیدی در نظریه کاشتمفهوم توضیح کوتاه کلیدواژه تستیکاشت (Cultivation) شکل‌گیری تدریجی نگرش‌ها بر اثر تماشای مکرر رسانه اثر تدریجی، بلندمدتجهان تلویزیونی (Television World) تصویری اغراق‌آمیز از واقعیت (مثلاً دنیای پر از خشونت) ادراک غیرواقعیفرضیه‌ی جهان خشن (Mean World Syndrome) افرادی که زیاد تلویزیون می‌بینند، دنیا را خشن‌تر تصور می‌کنند نگرش منفی، ترس از جامعهمقایسه‌ی سنگین‌ بینندگان و کم‌ بینندگان گروهی که بیشتر در معرض رسانه‌اند، اثر کاشت بیشتری می‌گیرند heavy viewers vs light viewers⚙️ بخش ۲ – ویژگی‌ها و نقدها🔸 ویژگی‌ها:اثر رسانه‌ها تدریجی و انباشتی است.رسانه نه با یک پیام خاص، بلکه با تکرار الگوها تأثیر می‌گذارد.تمرکز بر ادراک واقعیت اجتماعی، نه رفتار مستقیم.🔸 نقدها:غفلت از تفاوت‌های فردی (همه را یکسان فرض می‌کند).اهمیت بیش از حد به تلویزیون در برابر رسانه‌های جدید.دشواری در اندازه‌گیری «کاشت» در دنیای چندرسانه‌ای امروز.🔍 ارتباط با سایر نظریه‌ها| نظریه | شباهت / تفاوت || -------------------------------------------------- | ---------------------------------------------------------------------- || نظریه تزریق سوزنی | هر دو بر اثر رسانه تأکید دارند، اما کاشت آن را تدریجی می‌داند نه فوری. || نظریه استفاده و خشنودی (Uses & Gratifications) | کاملاً متضاد؛ در آن مخاطب فعال است، در کاشت مخاطب منفعل‌تر. || نظریه کاشت و مارپیچ سکوت | هر دو به شکل‌دهی ادراک عمومی می‌پردازند. |📚 جلسه 5 – نظریه‌های کلاسیک ارتباطات🎯 هدف جلسه:آشنایی با مهم‌ترین نظریه‌های اولیه‌ی ارتباطات(تمرکز بر: لازارسفلد، لاسول، برلو)🧩 بخش ۱ – لازارسفلد و جریان دو مرحله‌ای ارتباط (Two-Step Flow)🧠 ایده اصلی:پیام‌ها مستقیماً بر توده مردم اثر نمی‌گذارند،بلکه از طریق رهبران فکری (Opinion Leaders) منتقل می‌شوند.📌 کلیدواژه تستی:رسانه → رهبران فکری → مردم👤 لازارسفلد و کاتز در پژوهش انتخاباتی (دهه ۴۰ میلادی) به این نتیجه رسیدند کهتأثیر رسانه‌ها غیرمستقیم است، و تعامل اجتماعی نقش مهمی دارد.📍 تست پرتکرار:کدام نظریه بر نقش "رهبران فکری" در انتقال پیام‌های رسانه‌ای تأکید دارد؟✅ پاسخ: نظریه جریان دو مرحله‌ای ارتباط (لازارسفلد و کاتز)🧩 بخش ۲ – هارولد لاسول (Harold Lasswell)📘 فرمول معروف لاسول:Who says what in which channel to whom with what effect📌 یعنی:چه کسی؟ (Who) → منبع پیامچه می‌گوید؟ (Says What) → پیاماز چه کانالی؟ (In Which Channel) → رسانهبه چه کسی؟ (To Whom) → مخاطببا چه تأثیری؟ (With What Effect) → نتیجه ارتباط📍 نکته تستی:لاسول بیشتر به تحلیل محتوا و تأثیر سیاسی پیام‌ها علاقه داشت.🧩 بخش ۳ – مدل برلو (Berlo – SMCR Model)📘 SMCR = Source, Message, Channel, Receiver🔹 تمرکز مدل بر کیفیت مهارت‌های ارتباطی است، نه فقط ساختار پیام.برلو می‌گوید:هرچه مهارت منبع و گیرنده در رمزگذاری و رمزگشایی بیشتر باشد، ارتباط مؤثرتر است.📍 تست پرتکرار:در مدل SMCR برلو، عامل اصلی مؤثر در موفقیت ارتباط چیست؟✅ پاسخ: مهارت‌های ارتباطی فرستنده و گیرنده🧠 خلاصه مرور کلیدی: علوم ارتباطات اجتماعی علی محمد رجبی Sat, 01 Nov 2025 09:43:14 +0330 https://virgool.io/CommunicationSciences/%D9%82%D8%AA%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%87%D9%87-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%86%DA%98%D8%A7%D8%AF-%D9%88-%D9%81%D8%A7%D8%AC%D8%B9%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1%D8%B3-%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%AE%D8%AA-%D9%88-%D8%A8%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%AF-cyxsl8wfuszn قتل الهه حسین نژاد و فاجعه روایتگری بحران؛ درس هایی که باید آموخت و بکار برد.وقتی فاجعه روایتگری با شوآف مسئولان کنار هم قرار بگیرند، فرآیند تولد بحران کلید می‌خورد. این یک ادعا نیست، بلکه یک الگوی تجربه شده در دنیاست که مصادیق آن از یک توهم جمعی ساده تا یک بحران امنیت روانی عمیق را در بر می‌گیرد. نمونه اول: توهمی که رسانه‌ها ساختنددر بهار سال ۱۹۵۴، ایالت واشنگتن آمریکا و به خصوص شهر سیاتل، شاهد یک اپیدمی عجیب و فراگیر بود: اپیدمی شکستگی شیشه‌های خودرو. ماجرا در اواخر ماه مارس در شهر‌های کوچکتری مانند بِلینگهام، با چند گزارش محدود از ظهور حفره‌ها و ترک‌های ریز مرموز روی شیشه جلوی اتومبیل‌ها آغاز شد. اما با رسیدن اخبار به رسانه‌های بزرگتر در اواسط آوریل، وضعیت به سرعت از کنترل خارج شد. در یک مقطع، تنها در شهر سیاتل طی یک شب، ۲۴۲ مورد شکایت به پلیس گزارش شد و در مجموع، هزاران شهروند وحشت‌زده ادعا کردند که شیشه‌های خودروشان مورد حمله‌ای نامرئی قرار گرفته است.این وحشت جمعی با پوشش گسترده رسانه‌ها به اوج خود رسید. مردم و رسانه‌ها شروع به گمانه‌زنی‌های عجیب و غریب کردند: برخی معتقد بودند این آسیب‌ها ناشی از آزمایش‌های اتمی و تشعشعات بمب هیدروژنی در اقیانوس آرام است. گروهی دیگر آن را به امواج صوتی یک فرستنده رادیویی قدرتمند جدید، یک سلاح مخفی دشمن یا حتی موجودات فضایی نسبت می‌دادند. شدت بحران به حدی رسید که شهردار سیاتل از رئیس‌جمهور وقت آمریکا، آیزنهاور، درخواست کمک کرد و تیمی از دانشمندان دانشگاه واشنگتن برای بررسی موضوع بسیج شدند.اما نتیجه تحقیقات علمی، یک ضد اوج شگفت‌آور بود: هیچ پدیده غیرعادی یا نیروی خارجی در کار نبود. دانشمندان دریافتند که این حفره‌ها و ترک‌های ریز، چیزی جز آسیب‌های عادی و فرسایش روزمره ناشی از برخورد سنگریزه‌ها و ذرات معلق در جاده‌ها نبودند. در واقع، این پوشش رسانه‌ای و هیجان عمومی بود که باعث شد مردم با دقت و وسواس به شیشه‌های خودروی خود نگاه کنند و برای اولین بار، متوجه آسیب‌هایی شوند که مدت‌ها آنجا بودند. این ماجرا به عنوان یک نمونه‌ کلاسیک از «توهم جمعی» (Collective Delusion) یا هیستری جمعی متولد شده از رسانه در تاریخ ثبت شد.نمونه دوم: بحرانی که خودمان ساختیماین الگو، با پیچیدگی‌های بسیار بیشتر و ابعاد انسانی به مراتب دردناک‌تر، در حوادث تلخ داخلی نیز قابل مشاهده است. در حادثه جانسوز قتل الهه حسین‌نژاد، جامعه با یک شوک خبری مواجه شد. اما بررسی فرآیند اطلاع‌رسانی این فاجعه توسط رسانه‌های داخلی، نشان‌دهنده یک «اپیدمی روایتگری معیوب» است که خود به بحران ناامنی روانی دامن زد. می‌توان دست‌کم ۵ خطای فاحش را در این فرآیند برشمرد:1. نقض حریم و کرامت مقتول با انتشار تصاویر شخصی:بسیاری از رسانه‌ها در مسابقه‌ای برای جلب کلیک، بدون در نظر گرفتن اخلاق حرفه‌ای و رنج خانواده داغدار، به طور گسترده اقدام به انتشار تصاویر متعدد و خصوصی از مقتول کردند. این عمل، قربانی را از یک انسان به یک "سوژه خبری" تقلیل داده و اصل "حفظ کرامت قربانی" را به کلی زیر پا گذاشت.2. ایجاد آشفتگی اطلاعاتی با انتشار مصاحبه‌های متناقض:در غیاب یک سخنگوی واحد و رسمی، رسانه‌ها با افراد مختلفی از جمله اعضای خانواده، دوستان و همسایگان مصاحبه کردند. این مصاحبه‌ها حاوی اطلاعات متناقض، گمانه‌زنی‌های شخصی و جزئیات تاییدنشده درباره انگیزه قتل (از سرقت تا اختلافات شخصی) بود که به جای شفاف‌سازی، جامعه را دچار سردرگمی و اضطراب بیشتری کرد.3. تبدیل جنایت به سرگرمی با انتشار جزئیات هولناک:برخی رسانه‌ها با تیترهایی مانند «اعترافات هولناک قاتل» و با تمرکز بر بازسازی دقیق و مشمئزکننده صحنه جنایت، عملاً مرز میان اطلاع‌رسانی و داستان‌سرایی ژانر وحشت را از بین بردند. این رویکرد که هیچ ارزش خبری یا فایده عمومی ندارد، صرفاً با هدف تحریک احساسات و افزایش بازدید انجام شد و به بازتولید خشونت و تروما در سطح جامعه کمک کرد.4. تغذیه شایعات و تئوری‌های توطئه:خلاء اطلاع‌رسانی دقیق از سوی منابع رسمی، بستر مناسبی را برای شایعه‌سازی در فضای مجازی فراهم کرد. اخباری بدون منبع و سند درباره نحوه وقوع جرم، هویت‌های احتمالی دیگر و انگیزه‌های پیچیده دست به دست می‌شد. رسانه‌ها نیز به جای مقابله با این شایعات، گاهی خود به بازنشر آن‌ها با عناوینی چون "شنیده‌ها حاکی است" دامن زدند.5. عدم ارجاع به منبع رسمی و معتبر:بسیاری از اخبار اولیه و حتی ثانویه، فاقد استناد به یک منبع مشخص قضایی یا انتظامی بودند. استفاده مکرر از عبارت کلی "یک منبع آگاه" یا انتشار خبر بدون ذکر هیچ منبعی، اعتبار فرآیند اطلاع‌رسانی را به شدت زیر سوال برد و تشخیص اطلاعات درست از نادرست را برای مخاطب غیرممکن ساخت. راه حل: فرآیند استاندارد اطلاع‌رسانی در بحراندر مقابل این ۵ خطای ویرانگر، یک فرآیند اطلاع‌رسانی حرفه‌ای و مسئولانه قرار دارد که نه تنها از بروز بحران‌های روانی جلوگیری می‌کند، بلکه به مدیریت صحیح افکار عمومی و حفظ آرامش جامعه یاری می‌رساند. این پروتکل می‌تواند به شرح زیر باشد:1. تعیین «سخنگوی واحد» و تمرکز بر منبع رسمی:بلافاصله پس از وقوع یک حادثه حساس، مرجع قضایی یا انتظامی باید یک سخنگوی واحد و مشخص را برای ارتباط با رسانه‌ها تعیین کند. تمام اطلاعات باید به صورت متمرکز و صرفاً از طریق این کانال رسمی منتشر شود. این کار به آشفتگی اطلاعاتی پایان داده و از مصاحبه‌های متناقض و آسیب‌زا جلوگیری می‌کند.2. اصل «حفظ کرامت قربانی» به مثابه یک خط قرمز:انتشار هرگونه تصویر شخصی، اطلاعات خصوصی و جزئیات زندگی قربانی که به روند پرونده قضایی کمکی نمی‌کند، مطلقاً ممنوع است. تمرکز خبری باید بر خود «جنایت» به عنوان یک ناهنجاری اجتماعی و اقدامات قانونی برای مقابله با آن باشد، نه بر «قربانی» به عنوان یک سوژه.3. اطلاع‌رسانی مبتنی بر «واقعیت‌های تاییدشده» و نه «جزئیات هیجانی»:رسانه‌ها باید از بازنشر جزئیات مشمئزکننده، روش‌های ارتکاب جرم و اعترافات هولناک پرهیز کنند. این اطلاعات فاقد ارزش عمومی بوده و تنها به عادی‌سازی خشونت و جریحه‌دار کردن روان جامعه منجر می‌شود. خبر باید به پاسخگویی به سوالات اساسی (چه اتفاقی، کجا، چه زمانی رخ داده و اقدامات قانونی چه بوده) محدود شود.4. مدیریت «خلاء اطلاعاتی» با به‌روزرسانی‌های منظم:سخنگوی رسمی باید به صورت منظم و در فواصل زمانی مشخص (حتی اگر اطلاعات جدیدی وجود نداشته باشد) با رسانه‌ها و مردم ارتباط برقرار کند. اعلام اینکه "تحقیقات با جدیت ادامه دارد و اطلاعات تکمیلی در ساعت X اعلام خواهد شد" به مراتب بهتر از سکوتی است که فضا را برای رشد شایعات و تئوری‌های توطئه باز می‌گذارد.5. هدف‌گذاری برای «فایده عمومی» و نه «جذب کلیک»:هدف نهایی از پوشش خبری یک جنایت، باید افزایش آگاهی عمومی، پیشگیری از وقوع جرایم مشابه، تبیین فرآیندهای قانونی و در نهایت، ایجاد احساس امنیت مبتنی بر حاکمیت قانون باشد. هر تیتر و هر خبری باید با این پرسش سنجیده شود: آیا این محتوا به جامعه کمکی می‌کند یا صرفاً به دنبال تحریک احساسات برای کسب بازدید بیشتر است؟نتیجه‌گیری: رسانه، سازنده بحران یا مدیر آرامش؟امروز که دسترسی به رسانه آسان‌تر و فراگیرتر شده است، این خطاهای فاحش نشان می‌دهد که لزوم بهره‌مندی مسئولان و اهالی رسانه از #سواد_رسانه‌ای و هوش رسانه‌ای برای مدیریت احساسات اجتماعی و افکار عمومی بیش از هر زمان دیگری احساس می‌شود. یک اطلاع‌رسانی معیوب و غیرحرفه‌ای، می‌تواند یک جنایت را به یک بحران اجتماعی تبدیل کند، همانطور که توجه بیش از حد رسانه‌ای، ترک‌های عادی روی شیشه را به یک هجوم فضایی بدل کرده بود. در مقابل، یک روایتگری دقیق، انسانی و مسئولانه می‌تواند ضمن اطلاع‌رسانی شفاف، به التیام زخم‌های جامعه و تقویت اعتماد عمومی به حاکمیت قانون کمک کند. انتخاب میان این دو رویکرد، آزمون بزرگ حرفه‌ای‌گری و مسئولیت‌پذیری رسانه‌ها در عصر حاضر است.و من الله التوفیقعلی محمد رجبی علوم ارتباطات اجتماعی علی محمد رجبی Fri, 12 Sep 2025 10:20:59 +0330 https://virgool.io/CommunicationSciences/%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D8%A8%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D9%86%D8%B8%DB%8C%D9%85-%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%AA%D9%87%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B6%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%DB%8C-s7vxhehifmsv جامعه بی‌مهارت در تنظیم‌گری اجتماعی؛ تهدیدی برای حاکمیت ملی در فضای مجازیدر شرایطی که جنگ رسانه‌ای جهانی به اوج خود رسیده، ضعف در تنظیم‌گری اجتماعی محتوا به معضلی استراتژیک برای امنیت فرهنگی تبدیل شده است. در این یادداشت تحلیلی با تشریح ۴ سازوکار مغفول‌مانده تنظیم‌گری اجتماعی، نسبت به عواقب ادامه این روند شامل تضعیف مشروعیت نهادها، سوءاستفاده بازیگران فراملی و تقویت گفتمان “حاکمیت ضد مردم” هشدار جدی می‌دهد. این تحلیلگر فضای مجازی با اشاره به نمونه‌های عینی مانند رفتار Netflix و سکوهای VOD داخلی، راهکارهای عملیاتی مبتنی بر الگوهای بین‌المللی و ظرفیت‌های بومی پیشنهاد می‌دهد. یادداشتی که می‌توان آن را سند مهمی در آسیب‌شناسی حکمرانی دیجیتال ایران دانست.تنظیم‌گری (رگولاتوری) به فرآیند نظارت و کنترل فعالیت‌های اقتصادی، اجتماعی یا فناوری توسط نهادهای دولتی یا مستقل اشاره دارد و انواع مختلفی دارد که عبارتند از تنظیم گری اقتصادی، اجتماعی، حقوقی، فناوری و خودتنظیم گری.مهارت و قدرت جامعه در تنظیم‌گری اجتماعی رابطه مستقیم و قدرتمندی با سلامت نظام حکمرانی دارد.تنظیم‌گری اجتماعی قوی، تضمین می‌کند که دولت و نهادها در قبال ایمنی، سلامت و حقوق مردم پاسخگو باشند و شفافیت، حاکمیت قانون، مشارکت مردمی و اجرای مؤثر مقررات ممکن شود.هرچه نظام حکمرانی کارآمدتر و کمتر فاسد باشد، تنظیم‌گری اجتماعی بهتر عمل می‌کند و بالعکس.۱.گزارش تخلفات۲٫نظارت مردمی۳٫فشار افکار عمومی۴٫مشارکت در تصمیم‌گیری‌هاسازوکارهای مرسوم تنظیم گری اجتماعی هستند که متأسفانه هیچکدام از این روش ها برای تنظیم گری صوت و تصویر در ایران استفاده نمی شوند و به همین دلیل است که سکوهای وی او دی این جسارت را پیدا کرده اند که جلوی نهاد حاکمیتی تنظیم‌گر بایستند، چراکه آنها گمان می کنند حاکمیت در اعمال اراده خود تنهاست و از سوی جامعه حمایت نمی شود.تنظیم‌گری اجتماعی مصداق بارزی از کُلُهم راع و کلهم مسئول در جامعه اسلامی است ولی چه سود که نهادهای حاکمیتی تنظیم‌گر نخواسته اند تا نقش مردم در تنظیم‌گری جایگاه واقعی خود را پيدا کند و این مسئله نظام حکمرانی را در برابر سودجویان و گردنکشان قانون دان در نقطه ضعف قرار داده است.پیامدهای فقدان مشارکت مردمی در تنظیم‌گری محتواتضعیف مشروعیت نهادهای تنظیم‌گروقتی جامعه برای خود نقشی در نظارت بر مقررات غائل نباشد صاحبان قدرت و ثروت رسانه ای بجای «رعایت حقوق عمومی»، به دنبال منافع خود خواهند رفت.فرصت‌سازی برای بازیگران فراملی: سکوهای خارجی با اتکا به این ضعف، خود را «نماینده خواست مردم» جلوه می‌دهند و حاکمیت را در موضع انفعال قرار می‌دهند. مانند استناد Netflix به «ترجیحات کاربران» برای توجیه محتوای مغایر با هنجارهای محلی.تقابل کاذب حاکمیت با مردمنادیده گرفتن نقش تنظیم‌گری اجتماعی، این تصویر مخرب را تقویت می‌کند که گویی مقررات گذاری، امری ضدمردمی است و یا اینکه تنظیم‌گر قانونی از حمایت جامعه برخوردار نیست.راهکارهای احیای تنظیم‌گری اجتماعی در حوزه محتواایجاد اتحادیه‌های تولیدکنندگان محتوا با اختیار نظارت بر استانداردهای اخلاقی (الگوی خودتنظیم‌گری). فراهم کردن امکان گزارش محتوای نامناسب توسط کاربران و پیگیری شفاف نتایج (مانند مدل Ofcom در انگلیس). حضور نمایندگان اقشار مختلف و سازمان های مردم نهاد در طراحی خط‌مشی‌های محتوایی و نظارت بر محتوا مانند مرکز ملی فضای مجازی و ساتراجمع‌بندیموفقیت در تنظیم‌گری در حوزه صوت و تصویر فراگیر، نه فقط به اصلاح قوانین، بلکه به تقویت سرمایه اجتماعی نهادهای تنظیم‌گر وابسته است و تا زمانی که حاکمیت علاوه بر تعیین تکلیف حقوقی مسئولیت ها، به فکر جلب «سرمایه‌‌ی اعتماد عمومی» نباشد، سکوهای ملی از قانون تبعیت نمی کنند و سکوهای فراملی هم خود را «تنها گزینه پاسخگو به مطالبات مردم» خواهند خواند!و این همان نقطه آسیب‌پذیری نظام حکمرانی در کشور است.و من الله التوفیقعلی محمد رجبی علوم ارتباطات اجتماعی علی محمد رجبی Fri, 12 Sep 2025 10:08:27 +0330 https://virgool.io/CommunicationSciences/%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B6%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%88-%D8%B1%D8%A7%D9%87%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D9%81%D8%B8-%D8%A2%D9%86-ycrilbktpxkb چالش‌های امنیت روانی در فضای مجازی و راهکارهای حفظ آنزندگی بشر از ابتدا تا به امروز همواره با مفهومی به عنوان “امنیت” در هم آمیخته شده است، برخی کارشناسان بر این باورند که امنیت یکی از اصلی ترین مفاهیم در سنجش کیفیت زندگی بشر است. به طوری که بشر زیست خود را بر پایه امنیت بنا نهاده و همواره تلاش هایی برای احیای ژرفای این مفهوم نموده است. آنچه در ذیل می خوانید مداقه ای است بر اهمیت این موضوع، که به طور خاص تاکید بر امنیت روانی در فضای مجازی دارد.دانلود .. «« پاورپوینت امنیت روانی در فضای مجازی »»امنیت روانی چیست؟امنیت از ریشه «اَمن»، معنایی ضد ترس دارد. برخی لغت‌شناسان واژه «اَمن» را هم‌معنای «سلیم» دانسته و کاربردهای آن را در سکون و آرامش قلب دانسته‌اند. امنیت روانی اما به معنای احساس اطمینان، آرامش و اعتماد به خود، دیگران و محیط است که از رابطه مثبت بین فرد و جامعه ناشی می شود. امنیت روانی در ایران تحت تاثیر عوامل مختلفی از جمله تحولات سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و مذهبی قرار گرفته است که برخی از آن ها منجر به تزلزل، تهدید و خشونت روانی شده اند.امنیت روانی در بیانات مقام معظم رهبریامنیت روانی جامعه و اهمیت این موضوع بارها مورد توجه مقام معظم رهبری قرار گرفته و ایشان نکاتی را در این رابطه مطرح نموده اند. از جمله اخیرا ایشان در دیدار خود با خانواده شهدای امنیت فرمودند: «مسئولان کشور همانگونه که درباره امنیت مرزها و کوچه و خیابان و زندگی مردم وظایف مهمی دارند، در زمینه حفظ امنیت روانی مردم نیز کاملاً مسئولند.» ایشان با اشاره به استفاده بدخواهان کشورها و ملتها از ابزار جنگ نرم در کنار جنگ سخت، ناایمن کردن فضای روانی جامعه را یکی از اجزاء جنگ نرم دانستند به نقش فضای مجازی برای پیشبرد اهدافشان دشمنان اشاره داشتند. ایشان با توجه دادن به مسئولین در خصوص ایجاد ترس و تردید توسط یک خبر یا مطلب غلط با انتقاد از میزان توجه به امنیت روانی جامعه، دچار تردید و ترس نکردن مردم را امنیت روانی دانسته و انتشار تفاسیر و اخبار به قصد ایجاد ترس در عموم را از منظر قرآن و خداوند مردود اعلام نموده اند.چالش‌های امنیت روانی در فضای مجازی و راهکارهای حفظ آندانلود .. «« پاورپوینت امنیت روانی در فضای مجازی »»درختواره بیانات رهبر معظم انقلاب در خصوص امنیت روانی و فضای مجازی در دیدار با خانواده شهدای امنیت:💠درباره امنیت روانی جامعه🗣بعضی‌ها با خبری که میدهند🗣با تحلیلی که میکنند🗣با تفسیری که از وقایع میکنند💢در مردم تردید ایجاد میکنند💢ترس ایجاد میکنند👆«مرجفون» یعنی همینها✨خدای متعال به پیغمبر میفرماید📌تو را مأمور میکنیم که به سراغ اینها بروی و مجازاتشان کنی📲هر چه به ذهن انسان میرسد در فضای مجازی نبایستی منتشر کرد🔺بینید روی فکر و روحیه‌ مردم چه تأثیری میگذارد✍️کسانی هم که درباره‌ فضای مجازی میخواهند تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری کنند📌توجّه کنند که چطور ممکن است در فضای مجازی،💢یک تحلیل غلط، یک خبر غلط، یک برداشت غلط از یک مسئله🚨مردم را دچار اضطراب، تردید و دچار ترس کند🚸مسئولان کشور همچنان که امنیت اجتماعی را موظفند حفظ کنند،💎امنیت روانی مردم را هم موظفند حفظ کنند⚠️دشمنان هم از این استفاده میکنند⛔️یکی از بخشهای جنگ نرم، همین ناایمن‌سازی روانی جامعه استعوامل تهدید کننده امنیت روانی جامعهعوامل متعددی می‌توانند امنیت روانی یک جامعه را تهدید کنند و باعث ایجاد احساس ناامنی، استرس، اضطراب و ناراحتی در افراد شوند. برخی از این عوامل عبارتند از:ارتکاب جرایم: افزایش ارتکاب جرم و جنایت در جامعه، چه جرایمی چون سرقت، حملات فیزیکی و تهدیدهای مختلف و حتی جرایم مرتبط با فضای مجازی مانند عملیات های مجازی علیه محرمانگی داده ها، انواع فیشینگ، هک و نفوذ و… می‌تواند باعث ایجاد ترس و اضطراب در مردم و یا کاربران فضای مجازی گردد و امنیت روانی آن‌ها را تحت تأثیر قرار دهد.انتشار اخبار منفی: انتشار اخبار منفی و شایعات، که امروزه در شبکه های اجتماعی به وفور یافت می شود،  همانطور که مقام معظم رهبری فرمودند می‌تواند باعث نگرانی و تشویش و در نهایت هراس در جامعه شود و احساس ناامنی روانی را افزایش دهد. به تعبیر مقام معظم رهبری فاعل شایعه ساز رد است و باید با او برخورد قضایی کند.تبعیض و بی‌عدالتی: برخوردهای ناعادلانه با افراد که در آموزه های دینی نیز نکوهیده شده باعث بروز احساس سرخوردگی و ناامنی روانی در گروه‌های مختلف جامعه می شود.مزاحمت در فضای مجازی: با گسترش استفاده از شبکه‌های اجتماعی، مزاحمت های مجازی، رفتار غیر سیستماتیک آنلاین و انتشار اطلاعات خصوصی افراد بیش از پیش اتفاق افتاد. رفتاری که می‌تواند امنیت روانی کاربران را به مخاطره اندازد.نبود حمایت قانونی: عدم وجود قوانین و مقررات حمایتی در مقابله با آسیب‌های نوظهور، مانند خشونت های خانگی ناشی از تحریکات مجازی، می‌تواند باعث ایجاد ناامنی روانی شود؛ زیرا افراد احساس می‌کنند در برابر این تهدیدات محافظتی ندارند.فقر و بیکاری: مشکلات اقتصادی، مانند فقر، بیکاری و نداشتن ثبات مالی، می‌تواند باعث ایجاد استرس و اضطراب شدید در افراد و خانواده‌ها شود که در نهایت امنیت روانی جامعه را تهدید می‌کند.فشارهای فرهنگی و اجتماعی: محدودیت‌ها و فشارهای فرهنگی و اجتماعی، از جمله انتظارات سخت‌گیرانه و معیارهای ناعادلانه، می‌تواند به احساس ناکافی بودن و کاهش اعتماد به نفس منجر شود و بر سلامت روانی افراد اثر منفی بگذارد.نبود آگاهی و فرهنگ‌سازی: عدم آموزش و آگاهی کافی در استفاده از پدیده های نو ظهور مانند شبکه های اجتماعی می تواند تا حدود زیادی امنیت روانی را دچار مخاطره کند. از طرفی دیگر عدم آگاهی در مورد اهمیت سلامت روان و نحوه حمایت از آن نیز می تواند موجب چالش‌های روانی خطرناکی گردد در نهایت به کاهش امنیت روانی در جامعه منجر شود.نبود آزادی‌های فردی: محدودیت‌های شدید و نبود آزادی‌های فردی، مانند آزادی بیان، می‌تواند باعث ایجاد احساس ترس و عدم اطمینان در افراد شود.راهکارهای جامع ارتقاء امنیت روانی جامعهفضای مجازی امروز از مهمترین ارکان تهدید کننده امنیت روانی در جامعه است از این رو سازمان های موثر در ارتقاء امنیت روانی جامعه می توانند با پیاده سازی راهکارهایی در ارتقاء امنیت روانی جامعه موثر باشند:افزایش توان عملیاتی مقابله کننده : رصد، شناسایی و برخورد به موقع و اثربخش با بر هم زنندگان امنیت روانی جامعه در فضای مجازی از مهترین اقداماتی که می بایست در این خصوص انجام گیرد.حذف اطلاعات نادرست و شایعات: ایجاد سیستم‌هایی برای مقابله با شایعات و اخبار نادرست در فضای مجازی می‌تواند به کاهش اضطراب و نگرانی در جامعه منجر شود. این سیستم‌ها می‌توانند از طریق شناسایی و حذف محتوای نامناسب به ایجاد فضایی امن‌تر برای تبادل اطلاعات کمک کنند.پیگیری تصویب قوانین محکم برای مقابله با مزاحمت های مجازی: تنظیم و اجرای قوانین سختگیرانه برای مقابله با آزار و اذیت و مزاحمت اینترنتی لازم و ضروری است. وجود قوانین مؤثر به کاربران این اطمینان را می‌دهد که از حمایت قانونی برخوردارند و با خیال آسوده‌تری در فضای مجازی فعالیت کنند.آگاهی‌بخشی و آموزش کاربران: آموزش به کاربران، به‌ویژه جوانان و نوجوانان، درباره نحوه استفاده ایمن از اینترنت و شبکه های اجتماعی در جهت تشخیص اخبار نادرست و روش‌های مقابله با حمله های مجازی، می‌تواند امنیت روانی آن‌ها را افزایش دهد.تلاش برای افزایش حریم خصوصی کاربران : پلتفرم‌های مجازی باید حریم خصوصی کاربران را به صورت جدی رعایت کنند. کاربران باید توانایی کنترل اطلاعات شخصی خود را داشته باشند و پلتفرم‌ها باید از ابزارهایی برای محافظت از داده‌ها و اطلاعات حساس کاربران استفاده کنند.کنترل محتوای خشونت‌آمیز و حساس در فضای مجازی: به‌کارگیری الگوریتم‌ها و سیستم‌های نظارتی برای شناسایی و حذف محتوای خشونت‌آمیز، توهین‌آمیز یا تفرقه‌انگیز می‌تواند به کاهش تنش‌های روانی و استرس‌های ناشی از چنین محتواهایی کمک کند و فضایی امن‌تر ایجاد کند. موضوعی که با مدیریت منطقه محور می توان شکل گیرد.حمایت از ترویج فرهنگ احترام در فضای مجازی: مقام معظم رهبری در یکی از دیدارهای خود اشاراتی به ترویج فرهنگ اسلامی در فضای مجازی داشته اند. لذا ترویج فرهنگ احترام و رفتار مناسب در فضای مجازی می تواند به افزایش امنیت روانی کاربران بیانجامد.توسعه پشتیبانی‌های روانی آنلاین: بهبود خدمات مشاوره و حمایت روانی آنلاین به افرادی که در فضای مجازی دچار استرس، اضطراب یا آزارهای روانی شده‌اند با هم افزایی و اتصال دستگاه های متولی مانند بهزیستی و اورژانس اجتماعی.سهل سازی خدمات ارتباطی با دستگاه های مسئول : ارتقاء عملکرد الکترونیکی و از راه دور دستگاه های مسئول و ارائه خدمات مشاوره و پشتیبانی در سکوهای داخلی با هدف افزایش امنیت روانی کاربرانترویج مسئولیت‌پذیری در استفاده از فضای مجازی: تشویق افراد به استفاده مسئولانه از اینترنت، از جمله رعایت اصول اخلاقی و حقوق دیگران، می‌تواند به کاهش رفتارهای آسیب‌زننده و تهدیدکننده در فضای مجازی کمک کند و به تقویت احساس امنیت در کاربران منجر شود.با انجام این اقدامات، می‌توان فضایی مجازی ساخت که افراد بتوانند با اعتماد بیشتری از آن استفاده کنند و از نظر روانی در این محیط احساس امنیت بیشتری داشته باشند.پاورپوینت امنیت روانی در فضای مجازیبرنامه های پیشگیرانه قابل اجرا برای افزایش امنیت روانی جامعهدر سال های اخیر برنامه های پیشگیرانه موثری برای افزایش امنیت روانی جامعه اجرا شده است، این برنامه های پیشگیرانه قابل اجرا از سوی دستگاه های متولی را می توان با راهکارهایی به شرح زیر توسعه داد:اجرای برنامه‌های حمایت از سلامت روان در مدارس: در برخی کشورها برنامه‌های آموزشی مرتبط با سلامت روان از سنین پایین در مدارس اجرا می‌شود. این برنامه‌ها شامل آموزش مهارت‌های مدیریت استرس، حل تعارضات، و تشویق به ارتباطات مثبت است. این رویکرد به کودکان و نوجوانان کمک می‌کند که بهتر با چالش‌های روانی و اجتماعی کنار بیایند و از سلامت روانی بهتری برخوردار شوند. اکنون در کشور نیز جلسات مشابهی در مدارس شکل می گیرد و تلاش می شود کودکان و نوجوانان کشور با شیوه استفاده صحیح و امن از شبکه های مجازی آگاه شوند، از طرفی توسعه اقدامات سازمان امور اجتماعی وزارت کشور، مرکز ملی فضای مجازی و دستگاه های مشابه در این مسیر می تواند اقدامی موثر باشد.حمایت و معرفی خدمات برخط پشتیبانی روانی دارای صلاحیت: در کشورهای مختلف، خدمات مشاوره و حمایت روانی برخط مانند “Headspace” و “BetterHelp” ارائه می شوند. این سکوها به افراد امکان می‌دهند که به کمک مشاوران و روانشناسان دسترسی پیدا کنند و بدون احساس خجالت یا ترس از قضاوت، مسائل روانی خود را مطرح کنند. در ایران نیز سازوکارهای مختلفی برای این منظور وجود دارد که  همکاری، حمایت و معرفی این خدمات به جامعه از سوی دستگاه های متولی می تواند به افزایش بهره مندی کاربران از این خدمات کمک کند.اجرای پویش های آگاهی‌بخش عمومی: توسعه دامنه پوشش پویش های رسانه ای و سایبری اطلاع رسانی کشور به موضوعات مرتبط با ارتقاء امنیت روانی جامعه مانند تشخیص اخبار جعلی و مقابله با شایعات.ایجاد مراکز فرهنگی و اجتماعی حمایتی: دستگاه های متولی این ظرفیت را دارند تا با همکاری و حمایت بخش خصوصی مراکز فرهنگی و اجتماعی را با هدف تقویت ارتباطات بین‌فردی و حمایت از افراد بزه دیده یا بزه کاران سایبری ایجاد کنند. این مراکز به افراد امکان می‌دهند تا دریافت خدمات مشاوره ای تخصصی در موضوعات مرتبط با امنیت روانی سایبری از حمایت روانی و اجتماعی برخوردار شوند.برنامه‌های حمایتی در محیط‌های کاری: توسعه برنامه های آموزشی و مشاوره ای با همکاری سازمان ها و نهادهای دولتی به منظور ارتقاء چتر حمایتی از سلامت روان کارکنان در محیط کار که می تواند به افزایش امنیت روانی کارکنان کمک می‌کنند. این برنامه‌ها شامل دوره‌های آموزشی، مشاوره روانی رایگان، و پیاده سازی سیاست‌های منع آزار و اذیت در محیط کار است که باعث کاهش استرس و افزایش حس امنیت و تعلق در کارکنان می‌شود.پیگیری ارتقاء قوانین حمایتی از امنیت روانی کاربران : قوانین مورد نیاز برای صیانت از حریم خصوصی و امنیت داده‌های کاربران در کشور به شدت نیازمند به روزرسانی و تطبیق با رشد فناوری هستند. پیگیری ارتقاء قوانین حمایتی از امنیت روانی کاربران می تواند از سوءاستفاده و افشای اطلاعات شخصی جلوگیری کرده و به افراد احساس امنیت بیشتری در فضای مجازی می‌دهد.علی محمد رجبی علوم ارتباطات اجتماعی علی محمد رجبی Fri, 15 Nov 2024 23:04:32 +0330 https://virgool.io/CommunicationSciences/%D9%87%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%87%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%A8-%D9%88%D8%A7%D9%82%D8%B9%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B6%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%DB%8C-dyvizl0e8jm7 هیات پایگاهی برای اهتمام به تخاطب واقعی در فضای مجازی؟علی محمد رجبی - شهریور 1402برخی معتقدند #جهاد_تبین و اقناع افکار عمومی و مقابله با جنگ ترکیبی دشمن که بخش زیادی از آن رسانه محور است را می توان با هشتگ سازی در توئیتر به نتیجه رساند و با پست و لایک و کامنت مجاهدت می کنند. نمی توان مفید بودن این اقدامات را نادیده گرفت ولی آیا اثربخشی لازم را هم دارند؟آیا از نگاه هزینه فایده قابل توجیه هستند؟آیا به فرآیند مکمل و تثبیت کننده نیاز دارند؟پاسخ به این سوالات بدیهی به نظر می رسد ولی متاسفانه باور به این پاسخ ها موجب تغییر جدی در برنامه‌های فرهنگی و رسانه ای مرتبط با جهاد تبیین و تبلیغ در مجموعه های مسئول در این حوزه به خصوص مساجد نشده است.رهبر معظم انقلاب در دیدار رمضانی با دانشجویان در سال ۹۶ فرمودند: «فضای مجازی چیز خوبی است، فرصتی است امّا کافی نیست. بعضی‌ها چسبیده‌اند به فضای مجازی -توئیتر و مانند اینها- برای اینکه پیامهایشان را برسانند، این فایده ندارد؛ تخاطب واقعی لازم است، میزگرد لازم است، سخنرانی لازم است، نشریّه لازم است، بحثهای دونفره و سه‌نفره لازم است، جلسات تحلیل لازم است؛ این‌جور با مخاطبینتان بنشینید؛ و مانند این کارها»همزمان با افزایش استفاده کاربران از فضای مجازی برنامه‌های ارتقاء #سواد_رسانه‌ای هم در بسیاری از کشورها من جمله ایران گسترش یافته است، وجه مشترک این برنامه توسعه مفهوم تفکر انتقادی در مخاطب است و به نظر می رسد تا حدودی هم این مهم در کاربران به وجود آمده است، چراکه باورپذیری عمومی کاربران در فضای مجازی به نسبت گذشته کمتر شده و اعتماد به مطالبی در فضای مجازی به دست افراد میرسد با تردید مواجهه شده است.این امر دارای حسن و عیوبی برای تبلیغ صرفا متکی به فضای مجازی است، زیرا همانطور که ما به اصول و باورهای پوچ دشمنان اسلام و ایران حمله می کنیم و سعی داریم با کاهش اعتبار منبع اخبار، باورپذیری آنها را کاهش دهیم و اخبار و مطالب دروغ منتشر شده از سوی رسانه های معاند را حقیقتا بی اعتبار کنیم و مخاطب را آگاه نماییم. رسانه های معاند نیز بیکار ننشسته اند و مدام با شبه سازی و استفاده از اشتباهات رسانه ای ما سعی دارند که به اعتبار رسانه ها و انسان رسانه های داخلی با وارد کردن انواع شبه خدشه وارد کنند.در این درگیری رسانه ای مخاطب ممکن است اعتماد خود را به هر دو طرف از دست بدهد یا حداقل این اعتماد آسیب ببیند. اینجاست که لایه بعدی از تخاطب که همان تخاطب واقعی است می تواند برگ برنده کسانی باشد که مخاطب به صورت مستمر با آنها ارتباط رو دررو دارد و می تواند با تمام حواس خود او را لمس کند و با آن ارتباط بگیرد و در فرآیند تعامل و مشارکت جذب شود، این اعتمادسازی موجب افزایش مقاومت مخاطب در برابر هجمه رسانه ای دشمن خواهد شد.جلسات و هیات های برپا شده برای تعظیم عزای اباعبدالحسین علیه السلام بهترین فرصت برای شکل دهی شبکه های انسانی مبتنی بر تخاطب واقعی برای مبلغین است و چنانچه مبلغین بتوانند با استفاده از روش های موثر تبلیغ در فضای مجازی و حفظ مخاطب، فعالیت تبلیغی را ادامه دهند این امر تاثیر بسزایی در افزایش سطح عملکرد و کارایی تبلیغی فعالیت آنها در فضای مجازی خواهد داشت و مبلغین می توانند به انسان رسانه هایی با قدرت اثرگذاری و اقناع بیشتر بر مخاطب تبدیل شوند و در برابر برنامه ترکیبی و پیجیده نرم و هوشمند دشمن در جنگ شناختی فعلی تاثیرگذار تر باشند. علوم ارتباطات اجتماعی علی محمد رجبی Sun, 23 Jul 2023 19:35:34 +0330 https://virgool.io/CommunicationSciences/%D8%AA%D9%86%D8%B8%DB%8C%D9%85-%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%B5%D9%88%D8%AA-%D9%88-%D8%AA%D8%B5%D9%88%DB%8C%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D8%A7%DA%AF%DB%8C%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-a9pzxvszho8k تنظیم گری صوت و تصویر فراگیر برای مدیران رسانهقانون گذاری چیست؟قانون گذاری به معنای تدوین و تصویب قوانین توسط نمایندگان مجلس است که به منظور تنظیم امور و ارائه راهکارهای قانونی برای حل مسائل و مشکلات جامعه انجام می‌شود. در واقع، قانون گذاری به عنوان فرآیندی است که برای تصویب قوانین در قالب نظام حقوقی یک کشور انجام می‌شود.تنظیم مقررات چیست؟تنظیم مقررات یا رگولاتوری به معنای تدوین و اجرای قوانین، مقررات و دستورالعمل‌ها است که به منظور تنظیم عملکرد و فعالیت‌های یک صنعت یا بخش خاص از اقتصاد، بهبود عملکرد و کاهش ریسک‌ها، حفاظت از حقوق مصرف کنندگان و حفظ استانداردهای کیفیت انجام می‌شود. در واقع، رگولاتوری به عنوان فرآیندی است که برای تنظیم و کنترل فعالیت‌های یک بخش خاص از اقتصاد یا صنعت انجام می‌شود.نهادهای تنظیم گر مرتبط با رسانه در ایران کدامند؟1- سازمان تنظیم صوت و تصویر فراگیر در فضای مجازی یا ساترا2- سازمان سینمایی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی3- سازمان تنظیم مقررات ارتباط رادیویی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات4- کمیسیون عالی تنظیم مقررات مرکز ملی فضای مجازیتفاوت قانون گذاری با تنظیم مقررات چیست؟تفاوت اصلی بین قانون گذاری و تنظیم مقررات یا رگولاتوری در این است که قانون گذاری به منظور تصویب قوانین در قالب نظام حقوقی یک کشور انجام می‌شود، در حالی که تنظیم مقررات یا رگولاتوری به منظور تنظیم و کنترل فعالیت‌های یک بخش خاص از اقتصاد یا صنعت انجام می‌شود.ارتباط تنظیم گری با مدیریت رسانهمدیر رسانه می بایست متناسب با چهارچوب های قانونی و مقرراتی کشور رسانه را مدیریت کند چرا که عدم توجه به این ابعاد آثار قانونی متعددی اعم از انواع جریمه، مجازات و حتی محدودیت در فعالیت را می تواند برای رسانه به دنبال داشته باشد.اهمیت VOD برای مدیریت رسانه• جذب مخاطب• سرعت انتشار محتوا• اعتبار بخشی به رسانه• درآمدزایی• و...مزایای VOD چیست؟VOD مختصر شده عبارت Video On Demand و ترجمه تحت‌الفظی آن «ویدئو به درخواست» است. سرویس‌هایVOD به هر سرویس ویدئویی اشاره دارد که ویدئو، فیلم و برنامه‌های تلویزیونی را برای کاربران فراهم می‌کند. دارای سه ویژگی اصلی زیر هستند:· دسترسی در هر زمان: کاربران می‌توانند در هر زمان که می‌خواهند محتوای موردنظر خود را پخش کنند. بر خلاف سرویس‌های سنتی پخش تلویزیونی که در آن، برنامه‌ها در زمان مشخصی پخش می‌شوند برای محتوای VODها ساعت مشخصی تعیین نمی‌شود.· کنترل کردن محتوا توسط کاربر: کاربران می‌توانند محتوای موردنظر خود را پخش کنند، آن را متوقف کنند، جلو یا عقب بزنند و به هر شکلی که می‌خواهند آن را کنترل کنند؛ به این ترتیب آنها هیچ‌گاه هیچ محتوای مهمی را از دست نمی‌دهند.· باز بودن دست کاربر: در مقایسه با سرویس‌های سنتی تلویزیونی، مخاطبان VODها فرصت‌های بیشتری برای انتخاب و مقایسه برنامه‌ها در اختیار دارند.انواع VOD· سرویس های‌ اشتراکی SOVD: در این نوع VODها، کاربران با پرداخت مبلغی به شکل دوره‌ای (ماهانه، سه‌ماهه، سالانه و …) می‌توانند به تمامی ویدئوهای سرویسی که در آن ثبت‌نام می‌کنند دسترسی داشته باشند. برای مخاطبان این سرویس در ازای پرداخت مبلغ اشتراک، نه تبلیغی نشان داده‌ می‌شود نه پاپ‌آپی ظاهر می‌شود.· سرویس‌های تبلیغاتی AVOD: های تبلیغاتی سرویس‌هایی هستند که به شکل رایگان محتوا را به کاربر ارائه می‌کنند و برای کسب درآمد از پخش تبلیغات استفاده می‌کنند. در این گروه از VOD، مخاطبان پولی پرداخت نمی‌کنند اما مجبورند تبلیغات را تماشا کنند.· سرویس‌ های تراکنشی TVOD : در این نوع از VODها، کاربران برای هر محتوای منحصر به‌فردی که می‌خواهند تماشا کنند مبلغی را پرداخت می‌کنند یا به شکل دیجیتالی آن را کرایه می‌کنند. البته TVODها نیز به دو دسته تقسیم می‌شوند:o دسته اول EST (Electronic SellThrough) که در آنها به کاربران با یک بار خرید، اجازه دسترسی دائمی به محتوا داده می‌شود.o دسته دوم DTR (Download To Rent) که در ازای پرداخت مبلغی معمولا پایین‌تر، برای مدت مشخصی، دسترسی محتوا کاربر داده می‌شود.مزایای استفاده از VOD· راحتی استفاده: VOD به مشتریان اجازه می‌دهد محتوا را به هرطور که می‌خواهند مصرف کنند. هیچگونه محدودیتی در زمان یا مکان وجود ندارد و مخاطبان می‌توانند هر چقدر که می‌خواهند ویدئو تماشا کنند.· رهایی از تبلیغات: شاید کمتر چیزی هنگام تماشای یک فیلم یا سریال، کاربران را به‌اندازه تبلیغات آزار دهد. سرویس‌های VOD اشتراکی، با حذف این تبلیغات روان کاربر را از شر تبلیغات مزاحم و اعصاب‌خردکن دور نگه می‌دارند. البته که در ایران هنوز پلتفرم‌های VOD این مسأله را رعایت نمی‌کنند.· درآمدزایی از محتواهای رایگان پیشین: اگر شخصی در یکی از شبکه‌های اجتماعی در حال تولید محتوایی تولید باشد که تعداد قابل توجهی از مخاطبان را به خود جلب کرده باشد، می‌تواند با انتشار محتوای خود در یکی از پلتفرم‌های VOD، مثلا یک AVOD مانند یوتیوب، از جامعه مخاطبان خود استفاده کرده و به درآمد برسد· دسترسی نامحدود برای کاربران: درست کردن یک پلتفرم متحد که در دستگاه‌های مختلف برای کاربران در دسترس باشد بسیار بهتر از این است که از دستگاه‌های مختلف استفاده کنیم. مخاطبان می‌توانند از هر دستگاهی مانند کامپیوتر شخصی‌، لپتاپ، گوشی‌های هوشمند و تلویزیون منزل‌شان وارد حساب کاربری خود شوند و هر ویدئویی را که می‌خواهند استریم کنند.مدیریت VOD در رسانهیک مدیر رسانه ای برای استفاده و بکارگیری vod در رسانه خود می بایست به ابعاد مختلفی توجه کند، در ادامه برخی از این موضوعات بیان شده اند:· کیفیت نرم افزار· میزان التزام با قوانین· میزان التزام به مقررات· سلامت محتوا· مسئولیت اجتماعیکیفیت نرم افزار· کیفیت محصول· کیفیت در استفادهکیفیت نرم افزار در بهبود فعالیت VOD ها بسیار مهم است. با ارائه یک نرم افزار با کیفیت، کاربران به راحتی می توانند به محتوای VOD دسترسی پیدا کنند و از آن لذت ببرند. برای بهبود کیفیت نرم افزار، باید به موارد زیر توجه کرد:1- طراحی رابط کاربری2- سرعت عملکرد3- کیفیت تصویر و صدا:4- پشتیبانی از چندین پلتفرم:5- به روزرسانی مداوم:میزان التزام به قوانین· حقوقی· تجاری· محتوابه عنوان یک سرویس VOD، التزام به قوانین بسیار مهم است. این شامل قوانین حفاظت از حقوق مالکیت فکری، حفاظت از حریم خصوصی کاربران و رعایت قوانین مربوط به محتوا و محدودیت های سنی است. به همین دلیل، باید به موارد زیر توجه کرد:1- حفاظت از حقوق مالکیت فکری:2- حفاظت از حریم خصوصی کاربران:3- رعایت قوانین محتوا:4- پشتیبانی از شکایات:5- همکاری با نهادهای قانونی:میزان التزام به مقررات باعث می شود که سرویس VOD قابل اعتماد تر و مورد اعتماد کاربران باشد و برای جذب مخاطبان بیشتر و رشد سریع تر، این الزامات باید به دقت رعایت شوند. همچنین، عدم رعایت قوانین می تواند باعث مشکلات حقوقی و مالی برای سرویس VOD شود که می تواند به خطر افتادن فعالیت و حتی بسته شدن آن منجر شود.سلامت محتوا· الزام به سبک زندگی ایران اسلامی· رعایت اصول فقهی و شرعی· طبقه بندی سنی· طبقه بندی محتواییمسئولیت اجتماعی· مشارکت در پویش های اجتماعی· مشارکت توسعه سواد رسانه کاربران· مشارکت توسعه محتوای فاخر· مشارکت توسعه کسب و کار فعال درون پلتفرمتعامل با ذی نفعانخدمات VOD ذی نفعان مختلفی دارد که یک مدیر رسانه می بایست با شناخت مناسب از این ذی نفعان به تعامل سازنده بپردازد، این ذی نفعان با رسانه دارای نقاط مشترک درآمدی و مقرراتی و قانونی هستند که یک مدیر رسانه باید بتواند برای آنها برنامه داشته باشد. مدیر رسانه باید در تعامل با هریک ذی نفعان ابعاد مختلفی از قوانین و مقررات را رعایت کند.• بازدید کنندگان : رضایت بازدید کنندگان از محتوا موجب افزایش بازدید کسب درآمد رسانه از تبلیغات می شود.• تولید کننده محتوا : تسهیم درآمد رسانه با تولیدکنندگان محتوا به رسانه این امکان را می دهد تا بتواند تولیدات متنوع تر و پربازدیدتری را در اختیار بگیرد. بخش از این تولیدکنندگان شهروند خبرنگاران هستند که تعامل صحیح رسانه با آنها در پویایی رسانه بسیار موثر است.• تبلیغ دهنده : کسب وکارهایی که برای تبلیغ محصولات خود به رسانه مراجعه می کنند و رسانه می تواند با تعامل با آنها درآمدزایی کند.• ارائه دهندگان خدمات دسترسی به اینترنت : بخش قابل توجهی از هزینه های بهره برداری از یک رسانه استفاده کننده از vod به هزینه های دسترسی به اینترنت اختصاص داده می شود. در صورتیکه رسانه ای بتواند ترافیک قابل قبولی تولید کند این جریان هزینه می تواند برعکس شده و تبدیل به درآمدزایی از تسهیم درآمد ترافیک شود.• ارائه دهندگان خدمات میزبانی : ارائه دهندگان خدمات دسترسی نقش مهمی در کیفیت خدمات vod یک رسانه دارند، انتخاب دقیق این رائه دهندگان، مدل های درآمدزایی، هزینه و بسیاری موضوعات دیگر مواردی هستند که مدیر رسانه می بایست به آنها توجه کند.تعامل با ذی ربطانفعالیت vodها در ایران ذی ربطان متعددی دارد، هریک از این ذی برطان قوانین و مقررات مختلفی برای فعالیت وضع کرده اند که مدیر رسانه برای مدیریت مجموعه خود می بایست از این مقررات شناخت پیدا کند و با تعامل با آنها مسیر درست فعالیت را طی کند.• مرکز توسعه تجارت الکترونیک وزارت صمت• بیمه• سایر VOD• سازمان مالیات• معاونت علمی و پژوهشی ریاست جمهوری• اداره کل نظارت بر اماکن فراجا• اداره کار• اتحادیه کسب و کارهای اینترنتی• کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه• تولید کنندگان محتوا• اداره برق• پلیس فتاجمع بندیمدیران رسانه ها از نوع خبرگزاری متناسب با تغییرات فناوری و ذائقه مخاطب مجبورند به استفاده از فناوری های نوین رسانه ای از جمله VOD روی بیاورند. در این مسیر مدیر رسانه می بایست مقررات حاکم بر این عرصه و ذی ربطان و ذی نفعان را بشناسد و با تعامل سازننده با آنها بتواند از منافع این حوزه بهره مند شود.نویسنده علی محمد رجبی۲۳ اردیبهشت ۱۴۰۲ علوم ارتباطات اجتماعی علی محمد رجبی Sat, 13 May 2023 19:16:41 +0330 https://virgool.io/CommunicationSciences/%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%D8%B1%D9%81%D8%AA-%D9%88-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87-sciqaogpj4rm تفاوت پیشرفت و توسعه با تکیه بر شاخص های پیشرفت در الگوی ایرانی اسلامی پیشرفتعلی محمد رجبی - آبان 1401این سند، اهمّ مبانی و آرمانهای پیشرفت را تدوین کرده و افق مطلوب کشور را در پنج دهه‌ی آینده ترسیم و تدابیر مؤثّر برای نیل به آن را طرّاحی کرده است که با تحقّق آن، که کاری عظیم و دشوار امّا ممکن و شیرین است، کشور راه پیشرفت را خواهد پیمود و طلیعه‌ی مبارک تمدّن نوین اسلامی ایرانی در زیست‌بوم ایران رخ خواهد نمود. ان‌شاءالله.معنی پیشرفتواژگان مترادفارتقا، ترفیع، ترقی، تعالی، توسعهفرهنگ فارسی معین1 - پیش رفتن ، جلوتر رفتن . 2 - ترقی ، رشد.لغت‌نامه دهخداپیش رفتن، ترقیفرهنگ فارسی عمید۱. پیشروی.۲. جلو رفتن؛ پیش رفتن.۳. پیروزی.۴. ترقی.تعریف پیشرفتفرهنگ کمبریجحرکت به سوی وضعیتی بهبودیافته تر یا توسعه یافته تر یا موقعیتی جلوترفرهنگ آکسفوردتوسعه به سو ی شرایطی بهبود یافته تر و بالاترجانسون (2008) پیشرفت را فرایندی تجمعی تعریف می کند که در آن مرحله ی متأخر، همواره مرجح تر، بهتر و دارای کیفیتی بالاتر تلقی میشود.مفهوم پیشرفتپیشرفت به مفهوم ترقی و رشد هم جانبه ی کیفی جهت رسیدن به جامعه ی مطلوب و موردنظر است که توأم با معنویت و متکی بر فرهنگ، توسعه یافته است. (علایی، 1390)معنی توسعهواژگان مترادفگسترش، افزایش، پیشرفتفرهنگ فارسی معین1- گشاد کردن ، فراخ کردن ، وسعت دادن . 2 - گشادی ، فراخی . 3 - ترقی ، پیشرفتلغت‌نامه دهخدافراخی و فراخ کردنفرهنگ فارسی عمیدفراخی؛ گشادگیتعریف توسعهتا قبل از دهه هفتاد میلادی، در ادبیات رایج توسعه، فرهنگ و ارزشهای فرهنگی، جایگاهی درخور نداشت و عوامل اقتصادی، محور مباحث توسعه را تشکیل میداد؛در دهه هفتاد به بعد، بسیاری از نظریه پردازان چنین نگرشی را برنتافته و به ارزشی بودن توسعه در ابعاد اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی گرویدند.توسعه که پیش از این، امری صرفاً اقتصادی و مساوی با رشد تولید ملی تلقی میشد، پس از آن با عوامل دیگری مانند عوامل فرهنگی درآمیخت و در کانون توجه قرار گرفت.(نظرپور، 1173 :11–11؛ فنی، 1132 :19)توسعه در لغت به معناي رشد تدريجي در جهت پيشرفته تر شدن، قدرتمند‌تر شدن و حتي بزرگ شدن است.(فرهنگ لغات آكسفورد،2001)مفهوم توسعهسازمان ملل متحد توسعه را این گونه تعریف نموده است: توسعه فرایندی است که کوشش‌های مردم و دولت را برای بهبود اوضاع اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی هر منطقه متحد ساخته ... آن ها را بطور کامل برای مشارکت در پیشرفت ملی توانا می‌سازد.ابعاد توسعه پایدار•ابعاد اجتماعی و اقتصادی•تسریع توسعه پایدار در کشورهای در حال توسعه، فقرزدایی، تغییرالگوی مصرف، تحولات جمعیتی، تامین سلامت ، تامین مسکن مناسب و ...•منابع•حفاظت اتمسفر، استفاده مناسب از زمین، حفاظت جنگلها، کویرزدایی، توسعه کوهستانها، کشاورزی و توسعه پایدار، تنوع زیستی، بیوتکنولوژی پایدار، حفاظت اقیانوسها، ...•مشارکت مردمی•مشارکت همه اقشار در فرایند توسعه، توجه به زنان و جوانان و کودکان، مشارکت مردم بومی، سازمانهای غیردولتی، نقش مسئولان محلی، کارگران و کارکنان در حوزه های مختلف•روشهای اجرایی•منابع مالی و نحوه تامین آنها، انتقال تکنولوژی، علوم در خدمت توسعه، آموزش عمومی، ظرفیت سازی نهادهای مورد نیاز، قوانین و مقررات و اطلاعات مورد نیازالگوی اسلامی ایرانی پیشرفتپیشینه الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت•الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت سندی بالادستی است که از سوی آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر معظم انقلاب اسلامی ایران، با هدف تبدیل ایران به خاستگاه «تمدن نوین اسلامی-ایرانی» در مهر ۱۳۹۷ به نهادها و دستگاه‌های این کشور ابلاغ شده‌است.•از اهداف این الگو این است که ایران تا سال ۱۴۴۴ خورشیدی باید «در میان پنج کشور پیشرفته جهان در تولید اندیشه، علم و فناوری» جای بگیرد.•از سال ۱۳۸۴، رهبر جمهوری اسلامی در سخنرانی‌های خود شروع به بحث درباره ی الگوی پیشرفت کرد و کلمه پیشرفت را به جای کلمه توسعه که در دولت‌های پنجم تا هشتم بیشتر کاربرد داشتند به کار برد.•در آذر ۸۹ و اردیبهشت ۹۰ دو نشست برای الگوی ایرانی-اسلامی پیشرفت برگزار شد. در خرداد ۹۰، آیت‌الله خامنه‌ای انتصاب رئیس و اعضای شورای عالی مرکز الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت را زیر نظر خود منصوب و این مرکز را تأسیس کرد.•نسخه اولیه این الگو طی هفت سال و با کار «چند هزار تن از صاحب‌نظران و استادان دانشگاهی و حوزوی و فرزانگان جوان» تدوین شد. در هنگام ابلاغ، قرار بود اجرای این سند از سال ۱۴۰۰ شمسی آغاز شود و به ترسیم «اهم مبانی و آرمان‌های پیشرفت و افق مطلوب کشور در پنج دهه ی آینده» بپردازد•این الگو بخشی از مرحله‌های پنج‌گانه «انقلاب اسلامی، حکومت اسلامی، دولت اسلامی، جامعه اسلامی و تمدن اسلامی» و «تحقق آرمان مهدویت» است. «تمدن نوین اسلامی-ایرانی» مرحله آخر از این مراحل استچارچوب الگوی اسلامی ایرانی پیشرفتالگوی پایه، چارچوب الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت و معرف سیر کلی تحولات مطلوب ایران در عرصه‌ فکر، علم، معنویت و زندگی بسوی تمدن نوین اسلامی ایرانی در نیم‌قرن آینده است. (سند الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، 1397)اسلامى بودن:غايات، اهداف، ارزشها و شيوه‌هاى كار، همه از اسلام مايه خواهد گرفت؛ يعنى تكيه‌ى ما به مفاهيم اسلامى و معارف اسلامى است. ما يك جامعه‌ى اسلامى هستيم، يك حكومت اسلامى هستيم. (برگرفته از بیانات رهبر انقلاب، 1390)ایرانی بودن: شرائط تاريخى، شرائط جغرافيائى، شرائط فرهنگى، شرائط اقليمى، شرائط جغرافياى سياسى ایران و حاصل فکر طراحان و متفكران ايرانى (برگرفته از بیانات رهبر انقلاب، 1390)مبانی مورد تاکید در الگوی اسلامی ایرانی پیشرفتمبانی خداشناختیمبانی جهان‌شناختیمبانی انسان‌شناختیمبانی جامعه‌شناختیمبانی ارزش‌شناختیمبانی دین‌شناختیآرمان های الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت:آرمان‌های الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، ارزش‌های بنیادین فرازمانی و فرامکانی جهت‌دهنده پیشرفت است. مبنایی‌‌ترین این ارزش‌ها، نیل به خلافت الهی و حیات طیبه است.ابعاد حیات طیبه در الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت.1معرفت به حقایق.2 ایمان به غیب.3 سلامت جسمی و روانی.4 مدارا و همزیستی با هم‌نوعان.5 رحمت و اخوت با مسلمانان.6 مقابله مقتدرانه با دشمنان.7 بهره‌برداری کارآمد و عادلانه از طبیعت.8 تفکر و عقلانیت.9 آزادی مسئولانه.10 انضباط اجتماعی و قانون‌مداری.11 عدالت همه‌جانبه.12 تعاون.13 مسئولیت‌پذیری.14 صداقت.15 نیل به کفاف.16 استقلال.17 امنیت.18 فراوانیحوزه های پیشرفت در الگوی اسلامی ایرانی پیشرفتمعنویتعلمعدالت اجتماعیفرهنگاجتماعسیاستاقتصادمقایسه منظرهای مختلف توسعه با پیشرفت از آنجاییکه مفهوم مورد انتظار از واژگان در الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت با ادبیات رایج توسعه تفاوت هایی دارد و همچنین برخی موضوعات از نظر اولویت دهی متفاوت هستند، تعیین وجوه اشتراک و افتراق این دو دقیق نخواهد بود.13 شاخص کلان توسعه•شاخص کامیابی لگاتوم•شاخص پیشرفت اجتماعی•شاخص توسعه انسانی•گزارش جهانی شادی•شاخص سهولت کسب‌و‌کار•شاخص رقابت‌پذیری•شاخص جهانی حقوق مالکیت•شاخص جهانی نوآوری•نماگرهای جهانی حکمرانی•شاخص جهانی صلح•شاخص دولت شکننده•شاخص عملکرد زیست‌محیطی•شاخص بهره‌وری انرژیمعرفی 13 شاخص کلان توسعه.1شاخص کامیابی لگاتوم: نگاهی چند‌بعدی به توسعه دارد و ابعاد سیاسی، اجتماعی و اقتصادی رفاه را می‌سنجد..2شاخص پیشرفت اجتماعی: عامداً نقش اقتصاد در توسعه را کنار می‌گذارد و ابعاد اجتماعی، زیست‌محیطی و انسانی توسعه را مد‌نظر قرار می‌دهد..3شاخص توسعه انسانی: در کنار رشد اقتصای به افراد و ظرفیت‌های شکوفایی آنها نیز توجه می‌کند..4گزارش جهانی شادی: احساس شاد‌بودن و به عبارتی اینکه افراد چقدر خود را شاد می‌دانند را می‌سنجد..5شاخص سهولت کسب‌و‌کار: مقررات کسب‌و‌کار در کشورها را ارزیابی می‌کند..6شاخص رقابت‌پذیری: آن ویژگی‌ها و کیفیت‌های اقتصادی کشورها را می سنجد که استفادهٔ بهینه از عوامل تولید را امکان‌پذیر می‌کند و بهره‌وری را افزایش می‌دهد..7شاخص جهانی حقوق مالکیت نهادهای نظام حقوق مالکیت را ارزیابی می‌کند..8شاخص جهانی نوآوری میزان توانمندی و ظرفیت نوآوری در کشورها را می‌سنجد..9نماگرهای جهانی حکمرانی درک افراد از میزان حقوق شهروندی، فساد، ثبات و خشونت سیاسی، کارآمدی و توانایی دولت و اعتماد به نهادهای سیاسی و حقوقی را می‌سنجد..10شاخص جهانی صلح، مفهوم صلح، خشونت را با توسعه در ارتباط می‌داند..11شاخص دولت شکننده تنش‌های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی که دولت‌ها تحمل می‌کنند را اندازه می‌گیرد..12شاخص عملکرد زیست‌محیطی سلامت زیست‌محیطی و سرزندگی زیست بوم را اندازه می‌گیرد و پیامدهای زیست‌محیطی سیاست‌های دولت‌ها را محاسبه‌پذیر می‌کند.13شاخص بهره‌وری انرژی میزان انرژی مصرف‌شده توسط کشورها در بخش‌های صنعت و تولید، خدمات، حمل‌و‌نقل و مسکونی را نسبت به تولید ناخالص داخلی‌شان می‌سنجد.‌شاخص های پیشرفت تا کنون برای پایش و ارزیابی الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت شاخص های استانداری تعریف نشده است از این رو سیاست های کلی برنامه های 5 ساله توسعه نقش شاخص های پایش و ارزیابی را ایفا می کنند.این سیاست ها برای برنامه پنج ساله هفتم توسعه در 7 محور و 26 عنوان ابلاغ شده اند.•سیاست های کلی برنامه هفتم•اقتصادی•امور زیربنایی•فرهنگی اجتماعی•علمی، فناوری و آموزشی•سیاسی و سیاست خارجی•دفاعی و امنیتی•اداری، حقوقی و قضاییشاخص های پیشرفت در برنامه های هفتم توسعه:تک رقمی شدن تورم طی 5 سالجهت دهی به نقدینگی به سمت تولیدحفظ و ارتقای ذخایر ژنتیک و منابع آبیتحکیم نهاد خانواده و رفع موانع رشد بانوانتبدیل مالیات به منبع اصلی تامین بودجه جاریاصلاح الگوی کشت با توجه به مزیت های منطقه ایتولید 90 درصد کالای اساسی در کشورتقویت رویکرد اقتصاد محور در سیاست خارجیشفاف سازی بدهی های عمومی دولتاستقرار نظام جامع تامین اجتماعیجمع بندی و نتیجه گیریمفاهیم توسعه و پیشرفت نقاط اشتراک زیادی دارند و در یک نگاه کلی اهداف بسیار مشترکی در بهبود سطح کیفیت انسان در ابعاد اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، فردی و زیست محیطی دارند.تفاوت عمده مفهوم پیشرفت از نگاه الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت با مفهوم توسعه از نگاه سازمان ملل در پایه ها و مبانی فکری و در نهایت آرمان و نقطه مطلوب این دو است.از منظر الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت خداباوری و معنویت در تمام ارکان پیشرفت جای دارد و هدف غایی حیات طیبه است ولی از منظر توسعه هدف نهایی بهبود اوضاع اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی است.خانواده و فضای مجازی علوم ارتباطات اجتماعی علی محمد رجبی Sat, 28 Jan 2023 14:29:21 +0330 https://virgool.io/CommunicationSciences/%D9%86%DA%A9%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D9%87%D9%85-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-qxdjb5gep0sk نکات مهم مبانی پژوهش در علوم انسانی و اجتماعی· مسئله شناسی:o فکر خام: تشریح ایده خام برای تبدیل کردن به موضوعo بیان موضوع: تشریح مفهوم مرکزی تحقیق – تشریح ابعاد و زوایاo عنوان: عنوان اصلی پژوهش که باید به آن پرداختo بیان مسئله: توصیفی در مورد ابعاد مسئله که به چرایی مسئله منجر می شود و تولید سوال و پرسش می کند.· سطوح شناخت:o بر پایه معرفت عامیانه: علم مشترک، آن چیزی که عموم مردم به واسطه زندگی اجتماعی از آن آگاهند.o پیش فرض ها: فرضیات اولیه قبل از فرض اصلیo فرضیه: کامل‌ترین و جامع‌ترین پاسخ نظری به سوال تحقیق – فرضیه باید آزمون پذیر، واضح، عینی و صریح باشد در تحقیقات کمیo نظریه: مجموعه‌ای از گذاره‌های منطقی به هم پیوسته که بخشی از واقعیت را تبیین می کند. منطقی و علمی باشد. نظریه باید بتواند همه واقعیت و نه بخشی از آن را تبیین کند – تحقیقات کیفیo قانون علمی: یافته یا پاسخی که دیگر رد نمی شود. در علوم انسانی قانون نداریم چون احتمال رد وجود دارد.· شیوه نگارش فرضیه:o بین X و Y همبستگی معنادار وجود دارد – یعنی دو متغیر برهم تاثیر دو سویه دارند. میزان تحصیلات و مشاهده TV هم بستگی دارند.پیرسون، اسپیرنس، کندالo بین X و Y وابستگی وجود دارد – متغیرها یک سویه بررسی می شوند. تحصیلات بر میزان تماشای TV تاثیر می گذارد. تحصیلات متغیر مستقل و تماشای TV متغیر وابسته – ضرایب وابستگی تحلیل مسیر، گودمنo بین X و Y رابطه(تفاوت) معناداری وجود دارد. رابطه بین تحصیلات و میزان مشاهده TV· انواع اعتبار (Validity): آیا سوالات پرسشنامه دقیقا همان متغیر را می سنجد یا نه؟ «صحت ابزار» - امر کیفیo اعتبار صوری یا ظاهری: استفاده از نظر متخصصان و نخبگانo اعتبار تجربی: اندازه‌گیری اینکه آیا بین ابزار پرسشنامه و نتایج به دست آمده هم وابستگی وجود دارد یا نه.1- اعتبار همزمان: همزمان به فرد یا افرادی که آن صفت مورد مطالعه را به طور کامل دارند مراجعه می کنیم. نه کسانی که دانش آن صفت را دارند.2- اعتبار غیر همزمان: پس از سنجش، اعتبار پرسشنامه را بررسی می کنیم یا اعتبار «پیش بینی کننده»o اعتبار سازه: استفاده از مطالعات پیشینه خوب – استفاده از بنیان‌های نظری موضوع· روایی (Relibility): دقت ابزار سنجش – امر کمّیo آزمون مجدد – Test Reseto دو نیمه کردن – Half splito اشکال موازی – Parallel Formso ضریب ثابت – Stability Coefficient· روش های تحقیق:o پیمایشی یا زمینه‌ای (اعتبار کم - روایی بالا) که به دو دسته طولی و مقطعی تقسیم می شوند – مبتنی بر نظرسنجی، تجزیه و تحلیل آماریo روش میدانی1- مشاهده مستقیم2- مشاهده مشارکتی (اعتبار زیاد – روایی کم)3- قوم نگاری4- مطالعه موردی5- مصاحبه کیفی· روش‌های نمونه‌گیریo احتمالی – ممکن است همه انتخاب شوند (دقیق ترین روش علمی)1- تصادفی ساده: استفاده از جدول اعداد تصادفی2- سیستماتیک3- طبقه‌ای: گروه‌های تشکیل دهنده جامعه آماری با هم متفاوت باشند.4- خوشه‌ای: گروه‌ها از نظر متغیر شبیه هم باشند.o غیر احتمالی – احتمال همه وجود ندارد ( غیر علمی)1- قضاوتی: انتخاب منون آماری توسط محقق یا قضاوت افراد متخصص2- اتفاقی: نمونه‌های در دسترس3- سهمیه‌ای: انتخاب نمونه‌ها بر اساس سهم آنها در جامعه آماری4- گلوله برقی: با پرسش از یک نفر به بقیه نمونه‌ها مورد نظر می‌رسیم – موضوعات حساس که مردم در مورد آنها صحبت نمی‌کنند.· چهارچوب نظری تحقیق:o همان فصل دوم تحقیق است – نظریه‌ها و پیشینه تحقیق بررسی می شودo آشنایی از دیدگاه فکری دانشمندان – نظریه‌ها باید کاربست علمی داشته باشد.o مطالعه نظریات در سه قالب:1- مکاتب علوم انسانی2- نظریه‌های جامعه شناسی و روانشناسی3- دیدگاه‌های نظریه پردازان§ نکته اول: از نظریه‌های کمتر استفاده کنیم – دیدگاه‌های کمتری را بیان کنیم – نظریه‌ها ممکن است متناقص باشند§ نکته دوم: بهتر است نظریه‌ها را محک بزنیم – بیازماییم و مناسب‌ترین را انتخاب کنیم§ نکته سوم: مفاهیم غالب در درون نظریه را انتخاب کنیم – مشخص و استخراج کنیم§ نکته چهارم: فرضیه متاثر از چهارچوب نظری است. علوم ارتباطات اجتماعی علی محمد رجبی Thu, 26 Jan 2023 14:56:24 +0330 https://virgool.io/CommunicationSciences/%DA%86%DA%A9%DB%8C%D8%AF%D9%87-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B5%D9%88%D9%84-%D9%88-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-fkn3fl0nelsp چکیده کتاب اصول و مبانی حقوق بین‌الملل ارتباطات دکتر بیابانیتعریف حقوق و منابع آن:o حقوق جمع حق، سلطه و امتیازی که فرد نسبت به کاری یا چیزی دارد. مبنای سلطه، قانون، عرف، شریعت، امتیاز یا توانایی خاصی که قانون قائل شده است.o مجموعه قواعد و مقررات لازم الاجراo دانش تحلیل قواعد حقوق و سیر تحول آن· روابط بین الملل:o مجموعه اقدامات و کنش‎های متقابل بازیگران در عرصه جهانی برگرفته از سیاست خارجیo مطالعه روابط بین کشورها، نقش کشورهای مستقل، سازمان‌های بین دولتی، سازمان‌های غیر دولتی بین‌المللی، مردم نهاد، شرکت‌های چند ملیتی· حقوق بین المللo شاخه‌ای از علم حقوق شامل روابط سازمان‌ها،افراد، دولت‌ها که یک عنصر خارجی دارد.o 1- روابط دولت‌ها -2- روابط با سازمان‌های بین‌المللی -3- رابطه سازمان‌های بین المللی با یکدیگر -4- روابط با افراد· حقوق ارتباطات:o قواعد و صنعت ارتباطاتo معاهدات بین المللی و منطقه‌ای، آزادی بیان بخشی از حقوق بشرo حق دسترسی به رسانه، اطلاعات و فناوریo نبود رسانه‌های آزاد و بدون سانسور· حقوق ارتباطی:o 1-آزادی اندیشه و بیان -2- حکومت دموکراتیک بر رسانه -3- کنترل و مالکیت دموکراتیک بر رسانه -4- مشارکت در فرهنگ خود -5- حقوق زبانی، آموزشی و امنیت -6- حق تعیین سرنوشت· حق برقراری ارتباط:o بحث نظام ارتباطی و دنیای جدید ارتباطo حقوق ارتباطی: مقررات مربوط به رسانه ( رادیو، تلویزیون، تلفن و خدمات ارتباط راه دور و اینترنت)· محدودیت بر رسانه:o 1- اقدام به حقوق یا شهرت دیگران -2- حفظ امنیت ملی -3- نظم عمومی -4- سلامت عمومی -5- اخلاق عمومی· سه شکل ارتباط در طول تاریخ:o ابزار برقراری ارتباط میان انسان‌هاo ارتباطات در خدمت توسعهo ارتباطات بنیان و معنای جامعه اطلاعاتی· سه جریان عمده بین‌ المللی موثر بر ارتباطات:o وابستگی کشورها به یکدیگر به ویژه اقتصادo ظهور هنجارها و قواعد جدید و نهادهای بین‌ المللی متاثر از وابستگی اقتصادیo جریان دموکراسی شدن بین المللی· حقوق بین الملل ارتباطات:o رشته تحصیلی و شاخه ای از علوم ارتباطاتo حق انجام و برقراری ارتباط در آن سوی مرزهای بین المللیo حق داشتن ارتباطات بین المللیo حق برقراری و ایجاد ارتباط داخلی و بین المللی· ارکان حقوق ارتباطی:o برقراری ارتباطات در حوزه عمومیo نقش ارتباطات و رسانه در مشارکت سیاسیo دانش ارتباطیo شرایط و ابزار تولید دانش· حقوق جهانی ارتباطات:o قواعد جهان شمول عرصه ارتباطات و فعالیت‌های رسانه‌ای حاکمo حق ارتباط: فرصت برابر همه مردم برای مشارکت فعال در وسایل ارتباطی – حق دسترسی به منابع اطلاعاتیo حقوق اطلاعات: آزادی اطلاعات – حقوق نظام‌های رایانه‌ای – اطلاع رسانی و جریان فرامرزی اطلاعاتo شکل سنتی: آزادی اطلاعات - جریان آزاد اطلاعاتo رویکرد جدید: توسعه ارتباطات و نظام نوین ارتباطات· روابط بین الملل با بین الملل ارتباطات:o ارتباطات ماهواره‌ایo مناسبات فرهنگی، سینما، کتابo فرستندهo حقوق مولف و اجرا کنندهo امور پستی و مخابراتیo امور مرتبط با خبرگزاری‌هاo امپریالیسم فرهنگی خبریo امور سازمان‌های بین المللی در عرصه ارتباطات· ITU : اتحادیه بین المللی ارتباطات با همکاری دولت‌ها و سازمان‌های خصوصی، شبکه‌ها و خدمات ارتباط جهانی را هماهنگ می کنند.اهداف:1- ICT ارزان به همگان برسد.2- کاهش فاصله بین کشورها در حوزه ارتباطات3- ایجاد تاسیسات زیربنایی4- حمایت از ظرفیت سازی5- ارتقاء امنیت آنلاین· فعالیت‌ها:1- تدوین ظوابط زیرساختی2- حمایت از کشورها در پیاده سازی طرح‌های ارتباطی3- مدیریت عادلانه طیف فرکانس رادیویی و مدار ماهواره4- تقویت ارتباطات اضطراری در بحران‌ها· نقش رسانه‌ها در ارتباطات بین المللی:نوام چامسکی:نوام چامسکی:o دریافت پیام‌های ارتباطی از سوی مردم موجب درک می شودo دروازه‌بانی خبر و فیلترینگ در تاثیرگزاری بر افکار عمومیo در ارتباطات بین المللی آموزش فرهنگی نقش اصلی آنهاست· سازمان ملل و ارتباطات:o استفاده از رسانه برای حفظ صلح و جلوگیری از جنگo از طرفی رسانه‌ها می توانند موجب تهدید امنیت سایر ملت‌ها شوند.o استفاده از ابزار اطلاع رسانی به نحوی که موجب بروز بحران بین کشورها شوند و بقای صلح را در معرض خطر قرار دهد ذیل ماده 7 منشور سازمان ملل می رود.· اصول منشور ارتباطات انسان‌ها:1- رعایت احترام -2- آزادی -3- دسترسی -4- استقلال -5- سواد – 6- حمایت از روزنامه نگاران -7- حق پاسخگویی -8- هویت فرهنگی -9- تنوع زبان -10- مشارکت در سیاست گذاری -11- حقوق کودکان -12- فضای سایبر -13- حریم خصوصی -14- آسیب و ضرر -15- دادخواهی -16- مصرف -17- مسئولیت پذیری· حقوق بشر بند3 ماده 1 منشور ملل:o تقویت احترام به حقوق بشرo آزادی‌های اساسیo دوری از تبعیض جنس، زبان و دین- تعاریف حقوق بشر فعلی ارزش‌های اساسی حقوق بشر که در ادیان توجه شده است را نادیده گرفته مانند:1- حق حیات2- حق کرامت3- حق تساوی عادلانه مسئولانه4- حق مساوات5- توجه به خدایی بودن· حقوق بشر اسلامی(اعلامیه قاهره):o تبلیغات ضد ارزش‌ها و مقدسات ممنوعo بیان نظر در قالب غیر مغایر با اصول شرعo برانگیختن احساسات قومی و مذهبی ممنوعo دعوت به خیر و نهی از منکر طبق شرعیت اسلام· حقوق اخلاقی و حقوق قانونی بشرo اخلاقی: آموزه‌های مذهبی یا عرفی دارای ضمانت اجرای غیر رسمی ولی الزام قانونی نداردo قانونی: حقوقی که از نظر قانون به رسمیت شناخته شده است.· اعلامیه حقوق بشرo بی توجهی به تمایزات نژادی، قومی، فرهنگی، دیمی، جنسی و همه انسان‌ها از حیث حقوق برابرند.o حقوق ناظر بر آزادی گزینش – حقوق ناظر بر بهزیستی و تمتع و برخورداری عادلانه· اعلامیه جهانی حقوق بشر:o ماده18: حق آزادی فکر،وجدان و مذهبo ماده19: حق آزادی عقیده و بیان· محدودیت‌ها:o ضرورت تابعیت از قانون و محدودیت‌های قانونیo حقوق و آزادی نباید بر خلاف مقاصد و اصول ملل متحد باشد.o محدودیت‌ها قانونی جهت مقتضیات اخلاقیo محدودیت‌ها قانونی جهت مقتضیات نظم عمومیo محدودیت‌ها قانونی جهت مقتضیات رفاه همگانی· دیدگاه حقوق بشر اسلامی:o سازگاری به معنای عدم تعارضo سازگاری تلفیقیo سازگاری و ناسازگاری نسبیo ناسازگاری حقوق بشر با دین: 1- رد حقوق بشر جهانی -2- رد حقوق بشر دینی· جایگاه آزادی بیان در حقوق بشر:o منشور حقوق بشرo اعلامیه جهانی حقوق بشرo سند کنوانسیون حقوق بشر اروپا - حمایت مشخص از آزادی بیان و دسترسی به رسانه‌های قانونیo سند کنوانسیون آمریکایی حقوق بشر – توجه به نظارت قانونی· اسناد حقوق بشری:o منشور سازمانo اعلامیه جهانی حقوق بشرo کنوانسیون منع و مجازات جرم نسل کشیo کنوانسیون اروپایی حمایت از حقوق بشر و حمایت از آزادی های بنیادینo کنوانسیون آمریکایی حقوق بشر· ارتباطات و حقوق بشر:o امکان تعارض بین آزادی بیان با دیگر حقوق انسانیo بند بیست میثاق بین المللی حقوق سیاسی و مدنی: 1- پروپاگاندا به نفع جنگ ممنوع -2- حمایت از نفرت مذهبی، قومی و ملیo ممانعت از انتقال پیام‌های نژاد پرستانه از طریق سیستم های رایانه‌ای- اعمال محدودیت بر آزادی بیان در جنگ‌های داخلی آمریکا، جنگ جهانی اول و دوم، 11 سپتامبر نمونه‌هایی از محدودیت آزادی بیان هستند بر اساس امنیت ملی· رسانه‌های نوین جهانی – زیرساخت‌های سپهر رسانه‌ای:o زیرساخت انتشار در دسترس زمینی – امواج رادیویی شکل دهنده سیگنال‌ها در محدوده و فرکانس های قابل انتشار در زمینo زیرساخت انتشار ماهواره‌ایo زیرساخت شبکه دسترسی کابلی· رسانه‌های سنتی:o هدف دارندo تحریریه دارندo روزنامه نگار و آفریننده محتوا دارندo دوره‌ای و منظم منتشر می‌شوندo ارتباطات جمعی و عمومی را شکل می‌دهندo رعایت هنجارهای اخلاقی، حرفه‌ای و حقوقی· رسانه‌های جدید:o رسانه‌های اجتماعیo وبلاگ‌هاo ویکی‌هاo شبکه‌های اجتماعی: 1- میکروبلاگ· اخبار جعلی:o آلمان: شرکت‌های شبکه های اجتماعی 24 ساعت فرصت دارند محتواهای غیر قانونی را حذف کنند.o ایتالیا: ارسال یا اشتراک اخبار جانب دارانه، جعلی یا اغراق شده را جرم انگاری کرده است.o فرانسه: شفاف کردن محتواهای اینترنتی و افزایش قدرت دادگاه‌ها برای برخورد· راه‌های مقابله با اخبار جعلیo نظارت دستگاه‌های دولتی بر اخبار جعلی – آمریکا و اروپا با راه انداری اداراتی، جریان خبر را نظارت می کنند.o احاطه یک روایت با مطالب مختلف و خنثی سازی آنعلی محمد رجبی علوم ارتباطات اجتماعی علی محمد رجبی Thu, 26 Jan 2023 14:46:49 +0330 https://virgool.io/CommunicationSciences/%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B9-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87-jpcjrygvnlus تفاوت توسعه درون زا با برون زا :توسعه درون زا یعنی جهت گیری داخلی دارد و بر اساس امکاناتی که در داخل داریم و براساس شرایط تاریخی یک جامعه اتفاق می افتد.توسعه برون زا: منشأ و جهت گیری آن خارجی است و معلوم نیست که به نفع ما باشد. در خارج از کشور الگوهایی که در آن جا برنامه ریزی شده و همان گونه برای ما نسخه پیچی می شود.توسعه موزون و ناموزون :توسعه موزون: یعنی توسعه اگر در یک جامعه اتفاق می افتد باید همه حلقه های زنجیر باهم اتفاق بیفتد. از جنبه های فرهنگی، اقتصادی با هم اتفاق بیفتد.توسعه ناموزون: یعنی از جنبه های دیگر توسعه اتفاق بیفتد.ولی بقیه جنبه ها اتفاق نیافتد. مثلا ما از نظر جنبه های نظامی پیشرفت کرده ایم ولی از جنبه های اقتصادی پیشرفتی نکرده ایم.توسعه از بالا از پایین: از بالا یعنی اینکه تغییرات ساختاری ایجاد شود، به وسیله نخبگان اقتصادی، سیاسی، حکومتی و ...توسعه از پایین: تحول بنیادی است که ساختارهای جامعه را در بر می گیرد.مثل انقلاب ها که مردم در آن مشارکت دارند که توسعه باید هم کمی باشد و هم کیفی. علوم ارتباطات اجتماعی علی محمد رجبی Mon, 23 Jan 2023 07:10:30 +0330 https://virgool.io/CommunicationSciences/%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D9%81-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87-mldudjlry31a ارتباطات و توسعه:توسعه: آبادانی، پیشرفت، بهبود و ارتقاء.رشد کمًی و توسعه کیفی است و بهبود در پیشرفت. مثل قطر و عمان از جنبه اقتصادی رتبه 1 و 2 هستند ولی از نظر فرهنگی خیر.توسعه: بار ارزشی مثبت دارد. چندبعدی و پیچیده است. با مفهوم بهبود و پیشرفت نزدیک است و با رشد تفاوت دارد.کلمه مدرنیزاسیون: به معنای نوسازی است که به جای توسعه می شود به کار برد.توسعه یک فرآیند چند بعدی است و قابلیت تغییر دارد و تمام ابعاد آن به هم مربوط است.?ابعاد توسعه: (اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی)اولین مکتب، مکتب نوسازی بود. بهره وری اقتصادی مهمترین مسأله این مکتب بود. مخالفان این مکتب که آمریکایی ها آن را پایه گذاری کردند، مکتب وابستگی را پایه گذاری کردند که کشورهای جهان سوم این مکتب را پایه گذاری کردند. زمانی که آمریکا خود را توسعه یافته می دانست و اروپا را در حال توسعه و کمونیست ها را سرکوب کرد و کشورهای آسیا و کشورهای جهان سوم را مفلوک.نظریه های فرانک : مکتب نظام جهانی (والرشتاین)توسعه پایدار: ابتدا در محیط زیست بود. پایدار یعنی ثبات داشته باشد. از منابعی که در کره زمین وجود دارد به نحوی استفاده کنیم که برای آیندگان هم باقی بماند.دیدگاه هافستده (هلندی Hofstede)معتقد است که با پول و ثروت می شود اطلاعات و دانش خرید و به دانشگاه رفت. مثل آن سال هایی که در دانشگاه تهارن پول داده و صندلی می خریدند.تعریف توسعه از نظر مایکل تودارو :توسعه یک جریان چند بعدی است که ما باید تلاش کنیم در جهت نابرابری و نهایتا رشد اقتصادی پررنگ می شود.مسأله را کمی بررسی می کند.نظریه کره-اسلحه: weapon-butter· نان و پنیر : منظور اقتصاد داخلی ما است. آن چیزی که سر سفره است و مردم در اختیار دارند.· کره: منظور اقتصاد داخلی است.· اسلحه: توسعه نظامی است.(سیاست خارجی)?1توسعه یافته?2جهان سوم· بعد فضا: شرایطی که در آن اختلال و ناهماهنگی به وجود می آید که بعضی از کشورها پیشرفت می کنند و بعضی عقب می مانند.· بعد شتاب: سرعت بخشیدن به توسعه.· بعد تخریب: به این معنی است که در یک سیستمی میزان تغییر و بی نظمی هایی که به وجود می آید در واقع باعث تخریب موارد توسعه می شود.· بعد توازن: دستاوردهایی که داریم و از توسعه بدست می آوریم آن ثروت ها باید به صورت عادلانه و متوازن توزیع شود.شاخص توسعه اقتصادی:· افزایش درآمد سرانه· برابری قدرت خرید· درآمد پایدار: یعنی اینکه چقدر میتوانید پس انداز کنید چقدر تولید کنیدتوسعه انسانیحضور فعال زنان در حوزه اجتماعی: زنان باید در حوزه های اجتماعی تأثیرگذار و فعال باشند.استقلال ملی: یعنی باید درآمد پایداری داشته باشید و وابسته به منابع بیگانه نباشید.توسعه اجتماعی: مثل فراهم کردن بهداشت، مسکن، اشتغالشاخص های توسعه اجتماعی:· امید به زندگی: آینده ای را متصور هستیم که بهتر از امروز است.· داشتن جمعیتی که درآمد مکفی داشته باشند.· دسترسی به آب آشامیدنی سالم.· داشتن جمعیت باسواد جوان، 15 سال به بالا.· مسکن، اشتغال، آموزش، اوقات فراغت، امکانات رفاهی، داشتن جامعه مدنی، دموکراسی اجتماعی، عدالت اجتماعی· بالا بودن سطح زندگی عمومیتوسعه فرهنگی:باید عقاید و باورهایمان را تغییر دهیم.در حوزه ادراک و شناخت و گرایش های فکری آدم است.فرهنگ یک گنجینه از دستاوردهای مادی و معنوی فرداست.به هر چیز آموختنی فرهنگ می گویند. (مارگریت)فرهنگ عاملی است که خیلی چیزها در آن تأثیر دارد مثلا جغرافیا در فرهنگ تأثیر دارد.فرهنگ می تواند برگرفته از تاریخ باشد. به مذهب، طبقه اجتماعی، شهرنشینی، آب و هوا و... برمی گردد و تأثیرگذار در مباحث فرهنگی است.توسعه سیاسی:یک سری شرایط سیاسی و حکومت سیاسی برای تحقق استقلال اتفاق بیفتد.اهداف توسعه سیاسی:پیشرفت، صنعتی شدن، رفع فقر، رفع وابستگی، ایجاد تحولات ساختاری در تمام ابعاد جامعه.توسعه انسانی:وقتی ما یک محیط مناسب برای عموم مردم فراهم کردیم و به واسطه آن سلامت و خلاق باشیم توسعه انسانی می گویند.شاخص های توسعه انسانی:· برخورداری از زندگی طولانی همراه با تندرستی· دستیابی به دانش و اطلاعات· توانایی دستیابی به منابع یک زندگی سطح مناسبی از زندگی لازم است که باید بر اساس جوامع مختلف سنجیده شود.· الف-داشتن زندگی اجتماعی، سیاسی، اقتصادی· ب- داشتن فرصت و موقعیت برای دستیابی به نقش فعال و سازنده· ج- برخورداری از حیثیت و منزلت شخصی و حقوق انسانی تفویذ شده· در توسعه سیاسی نقش زنان در جامعه بسیار پررنگ می باشد. توانمند سازی زنانتئوری موفقیت:داشتن احساس موفقیت : دیدگاه مک کلیلند mc callelandاگر انسان ها حس موفقیت داشته باشند. احساس موفقیت و نیاز به پیشرفت راه رسیدن به توسعه است.بین احساس نیاز به موفقیت و راه رسیدن به توسعه رابطه معناداری وجود دارد.اگر افسرده و سرخورده باشیم جامعه را نادیده گرفته و حس نیاز به موفقیت را از دست می دهیم. علوم ارتباطات اجتماعی علی محمد رجبی Mon, 23 Jan 2023 07:03:46 +0330 https://virgool.io/CommunicationSciences/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A2%D9%85%D8%AF%DB%8C-%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-ww5jdsr8paxp بررسی کارآمدی نظریه کارکرد گراییخبرگزاری فارس: اندیشه و آرای افلاطون نسبت به جامعه و انسان مهم‌ترین بنیان‌های تاریخی کارکردگرایی مدرن نسبت به جامعه و انسان محسوب می‌شود. از آمیزش این زیربنا با ساخت تکنیکی علمی و فرهنگ جدید، جامعه‌شناسی نوین متولد شد.چکیدهاین مقاله تلاشی است برای احراز ناکارآمدی نظریة کارکردگرایی به مثابه یکی از نظریات رایج در جامعه‌شناسی. راز ناکارآمدی نظریة کارکردگرایی به ریشه‌های فرهنگی آن بر می‌گردد. کارکردگرایی محصول علم مدرن بوده و متناسب با فرهنگ سودمندگرایی طبقة بورژوا در آمریکا شکل گرفته و در ابتدا تأمین کننده منافع آن طبقه بوده است.این رویکرد نظری دارای پیش‌فرض‌های هستی‌شناسی، معرفت‌شناسی، انسان‌شناسی و روش‌شناسی مختص به خود است. به دلیل تغایر این پیش‌فرض‌ها با فرهنگ جامعه اسلامی، کارکردگرایی معهود نمی‌تواند مسایل این سنخ جوامع را به خوبی تبیین نماید، مگر اینکه بنیان‌های فرهنگی آن جوامع را با خود همسو نماید و آن را بومی سازد.کلید واژه‌ها: کارکرد، ساخت، نظام، کار آمدی، تبیین، نظریه، سودمندی.پیش درآمدکارکردگرایی از جمله نظریات عمدة جامعه‌شناسی است، به‌گونه‌ای که از اواخر دهه 1930 تا اوایل دهه1960 جامعه‌شناسی در آمریکا از طریق کارکردگرایی معرفی می‌شد. این نظریه در حوزه‌های گوناگون جامعه‌شناسی به وسیله کاربران مختلف به کار بسته می‌شود و در پس‌زمینة تئوریک غالب نظریات جامعه‌شناختی، نشانه‌هایی از آن را می‌توان مشاهده نمود.کارکردگرایی از جهات متعدد قابل نقد و بررسی است، ولی مسئله این نوشتار توجه به تعارض عمیق بستر شکل‌گیری کارکردگرایی با زمینه کاربَرِیی آن در تبیین مسایل اجتماعی متفاوت با آن بستر است؛ یعنی کارکردگرایی در متن شرایط تاریخی، اجتماعی و فرهنگی غرب متولد شد، ولی مراکز علمی و پژوهشی ما نیز از این نظریه به مثابة نظریة عام در تحلیل مسایل اجتماعی بهره می‌جویند و به دانش‌پژوهان جامعه‌شناسی آموزش داده می‌شود. بنابراین، پرسش این است که آیا کارکردگرایی با توجه به زمینه‌های شکل‌گیری آن، از کارآمدی لازم در تبیین مسایل اجتماعی جوامع ما برخوردار است یا نه؟ به بیان دیگر، آیا بستر شکل‌گیری کارکردگرایی با عمومیت و فرافرهنگی بودن آن در تعارض است یا نه؟علی‌رغم تعدد استعمال کارکرد، عام‌ترین معنای آن در جامعه‌شناسی نتیجه و اثر است که انطباق یا سازگاری یک ساختار معین یا اجزای آن را با شرایط لازم محیط، فراهم می‌نماید.بنابراین، معنای کارکرد در منطق کارکردگرایی، اثر یا پیامدی است که یک پدیده در ‌ثبات، بقاء و انسجام نظام اجتماعی دارد. این معنا از همان دو معنای ریاضی و زیستی مشتق گردیده و حاوی مفاهیم کل، جزء و رابطه است.این مقاله، در عین پذیرش اصل تحلیل کارکردی، مدعی است کارکردگرایی رایج، حامل شرایط فرهنگی و اجتماعی زادگاه خاص خودش است که کارآمدی آن را در جوامع، که از حیث فرهنگی و اجتماعی با آن متفاوت‌اند، با اشکال جدی مواجه نموده و این نظریه نیازمند بازسازی است. برای اثبات این مدعا نظام مفهومی، زیرساخت و انتقادات کارکردگرایی بررسی می‌شود.1. معرفی کارکردگراییدستگاه مفهومی کارکردگراییالف. کارکرد: محوری‌ترین مفهوم در کارکردگرایی واژه «کارکرد» است. کارکرد، معادل واژه (Function) دارای استعمالات گوناگون است، به گونه‌ای که دست‌یابی به معنای دقیق کارکرد تنها از طریق قرار دادن آن در نظام معنایی سخن میسور می‌گردد. چنانچه این اصطلاح در ریاضی به معنی «تابع»، در زیست‌شناسی به معنی «فعالیت» یا «منشأ چیزی بودن»، در نظام اداری به معنی خدمت، وظیفه، کار، مجموعه تکالیف، پایگاه، مقام، شغل و حرفه، و در تبیین علِّی امور به معنی اثر و نقش به‌کار می‌رود.در ادبیات علوم اجتماعی کارکرد به معانی مختلف استعمال شده است: اثر و نقش،1  وظیفه، معلول، عمل، فایده، انگیزه، غایت، نیت، نیاز، نتیجه و حاصل از جملة این کاربردهاست. اگرچه در اکثر موارد، این معانی مکمل یکدیگرند، اما در زمینه‌های مختلف معانی آنها متفاوتند.2  علی‌رغم تعدد استعمال کارکرد، عام‌ترین معنای آن در جامعه‌شناسی نتیجه و اثر است که انطباق یا سازگاری یک ساختار معین یا اجزای آن را با شرایط لازم محیط، فراهم می‌نماید.3  بنابراین، معنای کارکرد در منطق کارکردگرایی، اثر یا پیامدی است که یک پدیده در ‌ثبات، بقاء و انسجام نظام اجتماعی دارد. این معنا از همان دو معنای ریاضی و زیستی مشتق گردیده و حاوی مفاهیم کل، جزء و رابطه است.پیش از مرتن، کارکرد فقط به کارکردهایی مثبت و آشکار اطلاق می‌شد. اما وی این تلقی را تغییر داد و کارکرد را به کارکردهای مثبت، منفی و خنثی و نیز آشکار و پنهان تقسیم نمود. از نظر مرتن، کارکرد مثبت آن کارکردهایی هستند که یک نهاد به نفع نهاد‌های دیگر انجام می‌دهد. کارکرد منفی به پیامدهای سوء‌ یک نهاد نسبت به نهادهای دیگر اطلاق می‌شود. کارکردهای خنثی بیانگر آن دسته پیامدهای است که ایجاباً و سلباً نسبت به نهادهای دیگر فاقد اثر و خاصیت‌اند.4مقصود از کارکردهای آشکار آنهایی است که با قصد قبلی انجام می‌گیرند. در حالی‌که، کارکردهای پنهان یا غیرمقصود، آن دسته از کارکردهایی است که جزء لوازم علّی و معلولی یک نهاد و از مقتضیات ذاتی آن محسوب می‌شود. قطع نظر از اینکه بانیان نهاد به آن واقف باشند یا نباشند و یا مطلوب آنها نباشند.5  اگرچه اصطلاحات جدید مرتن در حل برخی مشکلات کارکردگرایی بی‌اثر نبوده، ولی به نظر گولدنر و برخی دیگر، مفاهیم مرتن با زیر بنای کارکردگرایی مرتبط نیست؛ زیرا مدت‌ها پس از شکل‌گیری این نظریه مطرح و به آن تحمیل شده است.6ب. ساخت: واژه «ساخت» مرادف «structure» از ریشه لاتین «struere» یعنی ساختن، از قرن پانزدهم وارد زبان انگلیسی شد. در فرهنگ علوم اجتماعی معنی اصلی واژه «ساخت» الگویی است که در میان اجزاء و عناصر آن وجود دارد. ساخت اجتماعی نیز به معنی الگوی اجزای جامعه است.7  به همین دلیل، همراه با واژه‌هایی مانند «الگو»، «نظام»، «مجموعه»، «نهاد»، «سازمان» و غیره به کار می‌رود.نظام در نظریه کارکردگرایی یک مفهوم انتزاعی است که از لحاظ ارتباط چندین واحد دارای کارکرد متقابل انتزاع می‌شود.از نظر کارکردگرایی برخورداری از نظم و وابستگی متقابل کارکردی اجزاء، گرایش به حفظ خود به‌خودی نظم و توازن، برخورداری از بعد ایستایی و پویایی، تفکیک میان خود و محیط و تمایز و انسجام و گرایش به حفظ خود از طریق حفظ مرزهای روابط اجزاء با کل، مهم‌ترین ویژگی‌های نظامند.وجه مشترک همة این معانی برخورداری از «نظم»، «عقلانیت»، «قانون»، «هدف‌مندی» و «کارکرد» است.8  «ساخت اجتماعی» به مثابه راهی برای توصیف سازمان زندگی اجتماعی و در ادبیات عالمان علوم اجتماعی، ساخت به سه معنای «نهادی»، «تجسدی» و «رابطه‌ای» به کار رفته که هر سه ابعاد یک واقعیت را بازنمایی می‌کنند.9ج. نظام: در ادبیات کارکردگرایی تمایز دقیق میان نظام و ساخت بیان نشده و تفکیک میان این دو با ابهام همراه است. نظام در نظریه کارکردگرایی یک مفهوم انتزاعی است که از لحاظ ارتباط چندین واحد دارای کارکرد متقابل انتزاع می‌شود.10  از نظر کارکردگرایی برخورداری از نظم و وابستگی متقابل کارکردی اجزاء، گرایش به حفظ خود به‌خودی نظم و توازن، برخورداری از بعد ایستایی و پویایی، تفکیک میان خود و محیط و تمایز و انسجام و گرایش به حفظ خود از طریق حفظ مرزهای روابط اجزاء با کل، مهم‌ترین ویژگی‌های نظامند.11زمینه‌های شکل‌گیری کارکردگراییتوجه به بنیان‌های کهن کارکردگرایی در شناخت پیامد عرفی کننده‌ای آن نقش مهمی ایفا می‌کند. از این‌رو، ریشه‌های «اجتماعی» و «تاریخی» شکل‌گیری کارکردگرایی به اختصار بررسی می‌شود. مهم‌ترین زمینه اجتماعی مؤثر بر کارکردگرایی رشد فرهنگ سودمندی مبتنی بر مکتب اصالت لذت بتنامی12  در میان طبقه متوسط بورژوازی در فرانسه است. تأکید بر سودمندی یک پدیده و عمل انسانی، نسبیت‌گرایی، نفی معیارهای ماورایی در ارزشیابی اشیا، تضعیف ارزش‌های دینی و اخلاقی و تفکیک میان اخلاق و قدرت، مهم‌ترین ویژگی‌های فرهنگ اصالت سودمندی است.آنچه در فرهنگ اصالت سودمندی ارزشمند قلمداد می‌گردد، سود مادی و اقتصادی اشیا و حتی انسان است و هیچ امر مقدسی وجود ندارد.13  فرهنگ اصالت سودمندی، بر مکتب اصالت لذت بتنام ریشه دارد. در مکتب مذکور، به دلیل محوریت فایده‌مندی و تلاش در جهت نیل به حد اکثر سود، فایده تنها معیار عینی برای تشخیص حق از باطل شمرده می‌شود.14اندیشه و آرای افلاطون نسبت به جامعه و انسان مهم‌ترین بنیان‌های تاریخی کارکردگرایی مدرن نسبت به جامعه و انسان محسوب می‌شود. از آمیزش این زیربنا با ساخت تکنیکی علمی و فرهنگ جدید، جامعه‌شناسی نوین متولد شد. ولی افکار افرادی مانند آگوست کنت، هربرت اسپنسر و امیل دورکیم به صورت مستقیم‌تر به شکل‌گیری این الگوی نظری نقش داشته است.15  سپس این نظریه به‌صورت نظام‌مند توسط مالینوفسکی و رادکلیف برون در مردم‌شناسی و تالکوت پارسونز در جامعه‌شناسی مطرح گردید. افرادی مانند مرتن و ام. ج. لوی بسط داده و جرح و تعدیل نمودند.مفروضات اصلی کارکرد گراییکارکردگرایی مانند سایر نظریه‌ها، از زیرساخت‌های برخوردار است که او را از نظریه‌های رقیب متمایز می‌کند. توجه به این زیرساخت‌ها در اثبات مدعیات این نوشتار نقش مهمی را ایفا می‌کند. مقصود از مفروضات اصلی یک نظریه، فرضیات کلی، جهانی و زمینه‌ای و برخی از گرایش‌ها و تمایلات نظریه‌پردازان و تجربیات آنها از هستی، انسان، معرفت و روش است که شالودة فهم و درک آنها را از واقعیت اجتماعی شکل می‌دهند و آن را از سایر نظریه‌ها متمایز می‌سازند.16کارکردگرایی مدعی است انسان ذاتاً ارضا شدنی نیست. از این‌رو، ثبات اجتماعی را مرهون اعمال محدودیت‌های اخلاقی می‌داند، نه افزایش رضامندی انسان.تصور کارکردگرایان از انسان به عنوان موجودی استوار، کامل و صبور، سبب شده تا در مسئلة کجروی بر پذیرش یا عدم پذیرش راه‌های رسیدن به اهداف و ابزار تجویز شدة فرهنگی تأکید نمایند.فرضیات مذکور، به مثابه همکاران خاموش یک نظریه، در سرنوشت اجتماعی یک نظریه و در پاسخ به افرادی که با این نظریه برخورد می‌کنند، تأثیر می‌گذارند؛ زیرا نظریه تا حد زیادی به دلیل فرضیات فوق قبول یا ردّ می‌شود. یک نظریه از سوی کسانی‌که به فرضیات کلی، جهانی و زمینه‌ای آن معتقدند، بیشتر مورد قبول واقع می‌گردد تا کسانی‌که به آنها عقیده ندارند.17  با توجه به مطالب فوق، اینک پیش‌فرض‌های چهارگانه مذکور در کارکردگرایی بررسی می‌شود.هستی‌شناسیپیش‌فرض‌های هستی‌شناسی به بررسی جوهر پدیده‌هایی می‌پردازند که محقق در صدد تحقیق در باره آنهاست. تصویری که کارکردگرایان از هستی ارائه می‌دهند، واقع گرایند. یعنی کارکردگرایان معتقدند: جهان اجتماعی خارج از ما و بدون ارتباط با شناخت ما به منزلۀ موجودات تجربی وجود دارند که همسان با جهان طبیعی از ساختارهای خشک، ملموس و نسبتاً تغییر ناپذیر تشکیل شده است و فرد در آن به دنیا می‌آید و زندگی می‌کند بدون اینکه هیچ تأثیری بر آن داشته باشد.18انسان‌شناسیپیش‌فرض‌های اساسی کارکردگرایان نسبت به انسان عبارتند از:الف. جبر انگاری: کارکردگرایی با برتر تلقی نمودن جامعه نسبت به انسان، انسانیت بدون جامعه را منتفی دانسته و مدعی است انسان تابع و مقهور محیط و ساختارهای اجتماعی و محصول توأمان اجتماعی شدن و همکاری است.19  در نتیجه، انسان خوب، انسانی است که وظایف محول جامعه را به خوبی انجام دهد. کارکردگرایان مانند افلاطون همواره از استقلال انسان و فردگرایی ناخوشنود بوده است؛ زیرا آن را دشمن وفاق جمعی و نظم اجتماعی می‌دانسته‌اند.20ب. ارضاناپذیری انسان: کارکردگرایی مدعی است انسان ذاتاً ارضا شدنی نیست. از این‌رو، ثبات اجتماعی را مرهون اعمال محدودیت‌های اخلاقی می‌داند، نه افزایش رضامندی انسان.21  تصور کارکردگرایان از انسان به عنوان موجودی استوار، کامل و صبور، سبب شده تا در مسئلة کجروی بر پذیرش یا عدم پذیرش راه‌های رسیدن به اهداف و ابزار تجویز شدة فرهنگی تأکید نمایند.22ج. بدبینی نسبت به شرایط انسان: چنانکه افلاطون نسبت به شرایط انسان و امور مادی بدبین است، کارکردگرای‌ها به جهت پیدا نکردن بنیان محکم برای حل مسئله فنا و مرگ انسان، نسبت به شرایط انسان بدبین است. از این‌رو، به منظور رهایی از این محدودیت نظام اجتماعی را طرح‌ریزی می‌کند که نیروی دفاعی و متعادل کنندۀ آن هرگز از میان نمی‌رود. پارسونز، برای جبران فناپذیری انسان، نظام اجتماعی ثابت و بادوامی را ترسیم می‌کند که از ساخت‌ها، نقش‌ها و پایگاه‌های اجتماعی فراتر از انسان تشکیل شده است.23معرفت‌شناسیپیش فرض‌های معرفت‌شناسی در برگیرندة ایده‌های بنیادی ما دربارة ماهیت شناخت، نحوۀ دست‌یابی به دانش و شیوة انتقال آن به دیگران می‌باشد. کارکردگرایی از جهت معرفت‌شناسی، اثبات گرا و به معرفت شناسی‌هایی باور دارد که معتقدند جهان اجتماعی مانند جهان طبیعی دارای اجزا و عناصری‌اند که روابط تأثیر و تأثری میان آنها حاکم است.بنابراین، دانشمند باید تلاش کند تا آن را کشف نموده و از این مسیر به توصیف، تبیین و پیش‌بینی بپردازد.24  کارکردگرایی با تأثیر پذیری کامل از جریان اثباتی در باب معرفت و پذیرش آن به مثابه تنها معرفت راستین، در آغاز تلاش داشت تا معرفت اثباتی را به عنوان عامل ثبات و استحکام جامعه مطرح نماید تا بتواند به امور متافیزیکی مانند دین پایان بخشد.25اغلب جامعه شناسان کارکردگرا، با استفاده از منطق اثباتی، آنگونه که جامعه را جایگزین خداوند نموده، علم را نیز دین و مقدس معرفی نموده‌اند و فعالیت علمی را متمایز از فعالیت دنیوی صرف تلقی می‌نمایند. کار عالمان به عنوان روحانیون جدید نیز ایجاد پیوند میان انسان و نیروهای برتر جامعه به مثابه مقدسات می‌باشد.اغلب جامعه شناسان کارکردگرا، با استفاده از منطق اثباتی، آنگونه که جامعه را جایگزین خداوند نموده، علم را نیز دین و مقدس معرفی نموده‌اند و فعالیت علمی را متمایز از فعالیت دنیوی صرف تلقی می‌نمایند. کار عالمان به عنوان روحانیون جدید نیز ایجاد پیوند میان انسان و نیروهای برتر جامعه به مثابه مقدسات می‌باشد.26روش‌شناسیروش تحقیق نیز از فرضیات زمینه‌ای در مورد جامعه، انسان و معرفت برخوردار است و سنخ مورد قبول پیش فرض‌های گذشته، موجب می‌شود، نظریات علوم اجتماعی در بحث روش‌شناسی، پیش فرض‌هایی مشخصی را در مورد چگونگی کسب اطلاعات از مردم اتخاذ نمایند.از حیث روش، کارکردگرایی معتقد است، انسان مانند شی و پدیده‌های اجتماعی مثل پدیده‌های طبیعی دارای وجود مستقل و قانون‌مندند. کار دانشمند اجتماعی، کشف قوانین حاکم بر آن است. به همین دلیل، از آن به رهیافت قانون بنیاد تعبیر می‌شود که بر تحقیق روش‌مند، نظام‌مند و براساس اصول دقیق علمی در علوم طبیعی تأکید می‌ورزد.27نظریه کارکردگراییبا توجه به مطالب فوق، اینک نظریه کارکردگرایی بررسی می‌شود، کارکردگرایی دارای مدعیات مهمی دربارة ماهیت جامعه است که آن را از سایر نظریات اجتماعی متمایز می‌سازند. مهم‌ترین گزاره‌های کارکردگرایی نسبت به ماهیت جامعه عبارتند از:توجیه نظممهم‌ترین گزارة کارکردگرایی نسبت به ماهیت جامعه، تلاش در جهت حفظ و توجیه نظم در مقابل ایجاد تغییر و دگرگونی در جامعه است. تلاش برای دست‌یابی به نظم، به معنی کشف‌ساز و کارهایی است که رفتار را از حالت اتفاقی بیرون می‌آورد و زمینه را برای قابل پیش بینی ساختن رفتارهایی که در اثر تضاد اجتماعی یا به علت خلاقیت‌های فردی پدید می‌آیند، فراهم می‌کند.این کار، از طریق یافتن «ساخت‌های اجتماعی» یا راه حل‌هایی میسور است که در مسیر رفتارهای اجتماعی کنترل نشده مانع ایجاد می‌نمایند و آنها را به اطاعت از الگوهای نهادینه ملزم می‌دارند. برای انجام این امر لازم است که بعضی از ابعاد رفتار ثابت در نظر گرفته شود و جهان اجتماعی نیز باید از اجزای مستحکمی ساخته شده باشد که هر یک دارای حدودی مشخص بوده و حدود دیگری را نیز تعیین می‌کند.28این یکی از مشابهت‌های کارکردگرایی و نظریه افلاطون است؛ زیرا هر دو نظم اجتماعی را به مثابه ارزش اخلاقی تلقی نموده و در تلاش‌اند تا نظم اجتماعی را حفظ و برای آن پشتوانه ارزشی پیدا نمایند. این دو دیدگاه، به جای توجه به مسئله آزادی، برابری و یا خوشبختی انسان، به برقراری نظم توجه نموده که این امر به عقیدۀ هر دو از طریق همنوایی با ارزش‌های اجتماعی مشترک حاصل می‌گردد؛ زیرا ارزش‌های مشترک اخلاقی در ایجاد نظم نقش دارند.از این‌رو، جامعه‌پذیری و آموزش یکسان اهمیت می‌یابد؛ زیرا هر دو دیدگاه بر این باورند که ارزش‌ها واجد خصلت انتقالی‌اند تا تکوینی. لذا از طریق روش‌های بیرونی مناسب باید درونی گردد. از نظر کارکردگرایان این منشأ بیرونی جامعه، فرهنگ و از نظر افلاطون همان صورت مثالی است. این دو دیدگاه، ارزش‌ها را خارجی و فراتر از جهانی می‌بینند که بر آن نقش می‌افکنند.در نتیجه، هیچ وقت به منشأ ارزش‌ها، نحوة توسعه و تغییر آن توجه ندارند. به عقیدۀ هر دو دیدگاه ارزش‌ها فرا بشری‌اند و با منشأ خارجی افراد را کنترل می‌کنند. در نتیجه، هر دو نظریه مدعی هستند که انسان ذاتاً نمی‌تواند خود را کنترل نماید و به وجود کنترل کننده‌های خارجی و برتر از خود به منظور حفظ نظم اجتماعی نیازمند است.در هیچ یک از دو دیدگاه، انسان مبنای سنجش نیست، بلکه در دیدگاه افلاطون خداوند و در کارکردگرایی جامعه مبنای سنجش است؛ چون خالق ارزش‌ها هستند.29  در نتیجه، کجروی در هر دو دیدگاه به معنی عدم همسویی با ارزش‌های اخلاقی مشترک می‌باشد.30  از نظر کارکردگرایان معاصر، «عدم تعادل نظام» به مثابه مهم‌ترین مصداق کجروی هنگامی فعلیت می‌یابد که افراد در انجام وظایف‌شان کوتاهی نمایند و انتظارات دیگران را بر اساس ارزش‌های فرهنگ‌شان برآورده نسازند.31مخالفت با انتقاد بنیادی و تغییرات اساسیگزاره دیگر نظریه کارکردگرایی پرهیز از هرگونه انتقاد جدی از وضعیت موجود و تلاش در جهت تغییرات بنیانی در جامعه است. راز این امر در این است که کارکردگرایان معتقدند نظام‌های اجتماعی دارای نیازها و ضرورت‌های کارکردی هستند که همه آنها مانند مُثُل افلاطون کلی و جاودانه‌اند. نیازها و ضرورت‌های جهان شمول از یک‌سو، می‌تواند معیاری برای انتقاد فراهم نماید؛ زیرا فرض بر این است که جوامع در صورتی که قدرت تأمین آنها را نداشته باشند، دچار بحران خواهند شد.کارکردگرایان معتقدند: جهان اجتماعی خارج از ما و بدون ارتباط با شناخت ما به منزلۀ موجودات تجربی وجود دارند که همسان با جهان طبیعی از ساختارهای خشک، ملموس و نسبتاً تغییر ناپذیر تشکیل شده است و فرد در آن به دنیا می‌آید و زندگی می‌کند بدون اینکه هیچ تأثیری بر آن داشته باشد.از سوی دیگر، چون ضرورت‌های کارکردی جهانی و دایمی هستند، همیشه وجود آنها برای حفظ ثبات در جوامع ضروری و توجیه‌گر سلسله مراتب وضعیت موجود و مانع در راه تحول محسوب می‌شوند. با در نظر گرفتن مجموعه‌ای از ضرورت‌های جهان شمول برای هر جامعه، فرض اولیه کارکردگرایی این است که حتی در صورت احتیاج جوامع به اصلاح، ابعاد بسیار مهم و تغییرناپذیری وجود دارند که پذیرش آنها از سوی افراد الزامی است.در حالی‌که، نظریه کارکردگرایی دارای ابعاد انتقادی و توجیهی وضع موجود است. اما این ابعاد، در عین حال بازدارندة یکدیگرند. این خصلت کارکردگرایی با این نظریه مُثُل افلاطون مشابهت دارد که به عقیده وی به موازات صورت‌های مثالی همواره نهادهای اجتماعی وجود دارد. ولی در صورتی که نهادهای اجتماعی به صورت کامل با صورت‌های مثالی تطابق نیابند، صورت‌های فاسدِ آن تحقق می‌یابند که در این صورت، با پذیرش ذات و جوهر نهادهای اجتماعی زمینه برای نقد از اشکال خاص آن فراهم می‌شود.از این طریق است که نظریه افلاطون با اینکه خود را نظریه بی‌طرف و عام در نظم اجتماعی معرفی می‌کند، نوع خاصی نابرابری اجتماعی را مفروض می‌انگارد.32  به این شیوه، نظریة افلاطون و کارکردگرایی، زمینة مشابهی را برای تعهدات ایدئولوژیک فراهم می‌سازند. یکی از آنها این است که نظریه پرداز باید خصوصیات مشخص یا از نظر صورت‌های کامل مطلوب و یا از نظر ضرورت‌های جهان شمول ارائه دهد.دیگر اینکه این دو مدل، بر حفظ ثبات، نظم اجتماعی و بر نیازها و فنون حفظ نظم اجتماعی تأکید دارند و به پایداری نظام بیش از رشد و تحول آن توجه نموده‌اند؛ زیرا در نظریة افلاطون مُثُل ابدی و غیرقابل تغییر می‌باشد و در کارکردگرایی مفهوم کارکرد و ضرورت‌های کارکردی به ضرورت‌های ثبات اجتماعی و نه ضرورت‌های تحول تأکید دارند.33تشبیه جامعه به انداماندیشه افلاطون و مدل کارکردی، مدلی مبتنی بر تمثیل ارگانیسم است.34  این تمثیل، مستلزم پیش فرض‌های زیر است که بنیان و اساس کارکردگرایی را نسبت به ماهیت جامعه شکل می‌دهند:الف. تلقی جامعه به مثابه نظام: مدل کارکردی در پی یافتن منطق عمومی در جامعه انسانی است. مطابق این دیدگاه، جامعه به عنوان نظام و یا کل مرکب از اجزاء تلقی می‌شود که در اکثر موارد این گونه نظام‌ها دارای نیازها و ضرورت‌هایی تلقی می‌شوند که می‌بایست برآورده شوند تا بقا را تضمین نمایند و اجزای تشکیل دهنده آن در این مسیر عمل می‌نمایند.35  تلقی نظام‌مند و کل گرایانه‌ای جامعه است که در حقیقت ما را به سوی نوعی ساختارگرایی هدایت می‌کند.ب. وابستگی متقابل اجزای نظام: پیوستگی و وابستگی متقابل اجزاء نظام، یکی از فرضیه‌های زمینه‌ای در الگوی کارکردگرایی است. مفهوم پیوستگی به نوعی پیوند مستقیم و محسوس میان اجزا و عناصر مختلف نظام به مثابه یک کل اشاره دارد؛ پیوندی که در محیط‌های بیولوژیک کاملاً آشکار است. مفهوم وابستگی در این گزاره به معنای تابعیت متقابل است؛ یعنی هر جزء به جزء دیگر وابسته است و از تغییر آن تأثیر می‌پذیرد.اما تأثیرپذیری به یک گونه و به یک شدت انجام نمی‌گیرد.36  مفهوم «وابستگی متقابل» با اندیشه جبرگرایی، که از طریق پذیرش تفوق بعضی عوامل اجتماعی مطرح می‌شود، مغایرت دارد؛ زیرا فرض بر این است که تغییرات در هر جزء نظام، بر سایر اجزاء آن نیز اثر می‌گذارند.37  علاوه بر این، حقیقتاً مفهوم «وابستگی متقابل» با «استقلال کارکردی» اجزاء نیز در تعارض است؛ زیرا مفهوم وابستگی متقابل به وجود اجزاء برای کل و استقلال کارکردی به وجود آنها برای خودش به طور استقلالی دلالت دارند.38محصول دو خصلت پیشین، یکپارچگی نظام به معنی میزان سازگاری متقابل اجزاء نظام با یکدیگر است؛ زیرا کل یکپارچه، کلی است که تمام واحدهای ساختی در آن دست کم با حداقلی از سازگاری متقابل با یکدیگر هماهنگ باشند که این حالت از طریق اثرهای یک جز بر اجزاء دیگر حاصل می‌شود. به طور کلی، اجزاء بادوام در نظام‌های اجتماعی آثاری دارند که به عمل کردن اجزای دیگر کمک می‌نمایند و در بقاء کل سهیم‌اند.39  یکپارچگی به مثابه فرضیه‌ای متافیزیکی، مهم‌ترین خصلت زنده جهان است؛ زیرا در آن اجزاء تنها از طریق ارتباط با کل معنا و اهمیت خود را به دست می‌آورند.40ج. سلطه رابطة کارکردی میان اجزاء: تمثیل جامعه به ارگانیسم، بیانگر این مطلب است که رابطة عناصر تشکیل دهندة ساختار اجتماعی با همدیگر و با کل جامعه از نوع رابطه کارکردی است که در تحلیل این اجزاء، کارکرد آنها در تأمین نیازهای نظام در کانون توجه قرار می‌گیرد.41  نتیجه این سخن، این است که تمام موجودیت یا حرکت اجزاء و کل، منطقی است و به غایتی مشخص می‌رسند.42د. وحدت کارکردی: کارکردگرایی براین باور است که پدیده‌های اجتماعی طبق بیان کارکردگرایی جدید، همه رویه‌ها و باورداشت‌های فرهنگی و اجتماعی الگومند و یا معیارین دارای کارکرد بوده و برای بهترین منظور به وجود آمده‌اند و می‌بایست از طریق کارکرد‌های آنها بررسی شوند. به همین دلیل، کارکردگرایان علت وجود بعضی از الگوهای اجتماعی به ظاهر بی‌کارکرد را از طریق کارکردهای مخفی و پنهان آنها توجیه می‌کنند.43این پیش فرض، شبیه این اندیشه افلاطون است که وی با حکیم دانستن خداوند، معتقد است تمام موجودات حتی کوچک‌ترین اشیا در کل جهان از جمله جهان اجتماعی به خاطر کارکرد‌های خاص شان نسبت به نظام ارگانیسم جهان خلق شده‌اند. گرچه افلاطون با طرح نظریه مُثُل، کارکردگرایی غایت شناسانه اولیه خود را تعدیل نمود، ولی به اصل آن پایبند ماند.44چنانکه از نظر افلاطون بعضی چیزها در جهان به بهترین شکل ممکن وجود ندارند، کارکردگرایان نیز معتقدند الگوهای اجتماعی را نمی‌توان تنها بر مبنای کارکردهای مثبت آن بررسی کرد، بلکه باید به کارکردهای منفی آن توجه نمود که در نتیجه از بعد فاسد برخوردار است.45  البته این اصل، نوعی وابستگی ارگانیک میان کارکرد‌ها را نیز نشان می‌دهد که از طریق مکانیسم‌های عمومی پیوند به وجود می‌آیند؛ یعنی هر کارکردی در یک اندام متمرکز نیست، بلکه به نوعی در اندام‌های دیگر نیز جریان دارد و هر یک از کارکردها به نوعی کارکردهای دیگر همان کل را نیز در خود درونی کرده و آنها را در حرکت خود دخالت می‌دهند.46ه‍ . عمومیت کارکردی: مطابق این اصل همه صورت‌های فرهنگی و اجتماعی معیارین و ساختارها دارای کارکرد مثبت‌اند.47  شبیه این اصل در اندیشه افلاطون نیز وجود دارد.چنانکه افلاطون هستی واقعی را از اشیا منفی و پست سلب می‌نماید. از نظر کارکردگرایان نیز پدیده‌های فاقد کارکرد یا کارکرد منفی به مثابه پلیدی‌های اجتماعی وجودشان قابلیت بقاء ندارند؛ زیرا در تأمین نیازها یا همنوایی با ضرورت‌های نظام موفق نیستند.48  در نتیجه، تمام پدیده‌های اجتماعی تا زمانی وجود دارند که دارای کارکرد مثبت باشند و در صورت از دست دادن آن از بین می‌روند و کسوت وجود از تن آنها خلع می‌گردد.ز. ضرورت کارکردی: مطابق این اصل، هر امر اجتماعی دارای کارکرد منحصر به فرد است که هیچ امر غیر هم سنخ نمی‌تواند بدیل آن واقع شود. به دیگر بیان، این گزاره گویای آن است که موجودیت کارکرد‌ها گویای وجود یک غایت و وجود این غایت گویای ضرورت وجود آن کارکرد‌ها و در نهایت آن عناصر است.49  البته این اصل مورد اعتراض شدید قرار گرفته است.پی نوشت:1 . امیل دورکیم، دربارۀ تقسیم کار اجتماعی، ترجمه باقر پرهام، ص 51؛ ر.ک: گی روشه، سازمان اجتماعی، ترجمه هما زنجانی‌زاده، ص 127 و 131.2 . غلام عباس توسلی، نظریه‌های جامعه شناسی، ص 217؛ برو نیسلا و مالینوفسکی، نظریه علمی درباره فرهنگ، ترجمه عبدالحمید زرین قلم، ص 195.3. جولیس گولد، و ویلیام ل. کولب، فرهنگ علوم اجتماعی، ترجمه جمعی از مترجمین، ص 679؛ ویلیام اسکیدمور، تفکر نظری در جامعه شناسی، ترجمه جمعی از مترجمین، ص 141.4 . جورج ریترز، نظریه جامعه شناسی در دوران معاصر، ترجمه محسن ثلاثی، ص 145-146.5 . همان، 147؛ اسکیدمور، همان، ص 147؛.6 . آلوین گولدنر، بحران جامعه شناسی غرب، ترجمه فریده ممتاز، ص 371.7 . خوزه لوپز و جان اسکات، ساخت اجتماعی، ترجمه حسین قاضیان، ص10.8 . ناصر فکوهی، تاریخ اندیشه و نظریه های انسان شناسی، ص 174.9 . لوپز، خوزه و جان اسکات، ساخت اجتماعی، ترجمه حسین قاضیان، ص 13.10 . ویلیام اسکیدمور، تفکر نظری در جامعه شناسی، ص 143.11 . جورج ریتزر، نظریه جامعه شناسی در دوران معاصر، ص 135.12 . فردریک کاپلستون، تاریخ فلسفه، ترجمه بهاءالدین خرمشاهی، ج 8، ص 25-26.13 . آلوین گولدنر، بحران جامعه شناسی غرب، ترجمه فریده ممتاز، ص 81-85.14 . برای آشنایی با مکتب اصالت لذت ر.ک: به فردریک کاپلستون، تاریخ فلسفه، ج8، فردریک کاپلستون.15 . ر.ک: جورج ریتزر، نظریه‌های جامعه‌شناسی در دوران معاصر، ترجمه محسن ثلاثی، ص 121-122؛ لوئیس کوزر، زندگی و اندیشه جامعه شناسی، ترجمه محسن ثلاثی، ص 202؛ امیل دورکیم، قواعد روش در جامعه شناسی، ص 124.16 . برای آشنایی با انواع پیش فرض‌ها ر.ک: گولدنر، بحران جامعه شناسی غرب، ص 47-73؛ ر. ک: بوریل و مورگان، نظریه¬های کلان جامعه شناسی و تجزیه و تحلیل سازمان، فصل اول و دوم.17 . آلوین گولدنر، بحران جامعه‌شناسی غرب، ص 47-48.18 . همان، ص 10 و 14 و 44.19 . آلوین گولدنر، بحران جامعه‌شناسی غرب، ص 461.20. همان، ص 469.21 . همان، ص 471.22 . همان، ص 447.23 . همان، ص 475.24 . بوریل و مورگان، نظریه‌های کلان جامعه شناسی و تجزیه و تحلیل سازمان، ص 10، 15 و 44.25 . آلوین گولدنر، بحران جامعه شناسی غرب، ص 137-138.26 . همان، ص 294.27 . همان، ص 11و 17 و 44.28 . همان، ص 279-281.29 . همان، ص 463-465.https://www.farsnews.ir/news/13910614001262 علوم ارتباطات اجتماعی علی محمد رجبی Mon, 23 Jan 2023 06:45:56 +0330 https://virgool.io/CommunicationSciences/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%B1%D8%AF%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%88-%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87-loyotbgmpire نظریات توسعه مبتنی بر کارکردگرایی و تکامل گرایینظریه تکامل گرایی محصول دو حادثه مهم در قرن 19 میلادی انقلاب صنعتی و انقلاب فرانسه است.در انقلاب صنعتی، کاربرد علم و تکنولوژی مطرح شد که این کاربرد علم و تکنولوژی به سه مساله و تغییر کمک کرد:1. افزایش بهره وری2. در تولیدات کارخانه ای تغییر و تحول به وجود آمد3. بازار جهانی به عنوان اولویت جوامع برای صادرات و کنترل و تجارت مورد توجه قرار گرفت.انقلاب فرانسه یک نظم سیاسی را در جهان به وجود آورد.این نظم از چند موضوع نشأت گرفت:1. برابری وعدالت2. آزادی3. لیبرالیسم4. دموکراسی پارلمانیاین انقلاب ها باعث شد که جوامع از هم متفاوت باشند و یک سری جوامع جدید به وجود آمد.به کشورهایی که تکامل پیدا کردند، توسعه یافته گفتند و به کشورهای دیگر توسعه نیافته گفتند.در بحث تکامل گرایی نظریاتی وجود دارد:1. دیدگاه تونیس: تونیس دو نظریه را مورد توجه قرار داد:2. الف- گمن شافت(اجتماع)3. ب-گزل شافت(جامعه)تونیس عنوان می کند که در جوامع توسعه یافته اجتماع مطرح است و در جوامع کهن و توسعه نیافته، جامعه مطرح است.نظریه تکامل گرایی و کارکردگرایی چه ویژگی هایی دارند؟نظریه کلاسیک تکامل گرایی فرآیند تغییر کلاسیک را یک سویه می داند و کشورها ناگزیر به طی کردن این مرحله هستند. از مرحله صفر شروع می شود و در نهایت به سمت و سوی پیشرفته شدن می روند.پس از مرحله صفر و بدون پیشرفت می روند و تا جایی که پیشرفت می کنند. یک جریان یک سویه است.این نظریه معتقد است که سرنوشت تکامل انسان از قبل تعیین شده است.? پیشرفته شدن بدوی یا مرحله صفرویژگی های نظریه تکامل گرایی و کارکردگرایی:1. به طور اجتناب ناپذیر جوامع باید این مسیر را طی کنند و برگشتی هم وجود ندارد. در واقع در این دیدگاه سرنوشت تکامل انسان از پیش تعیین و مقدر شده است.2. وقتی از صفر شروع می کنیم به مرحله پیشرفت می رسیم.? (پیشرفت مثبت) بدوی(قضاوت از شما)در واقع قضاوت ارزشی می کنیم و پیشرفت مثبت در این مرحله داریم.3. کشورهایی که نظریه تکامل گرایی در آن ها عنوان شده،روند تغییرات اجتماعی و تکامل در آن کشورها آهنگ آرام و تدریجی و انباشته دارد.براساس این دیدگاه پیشرفت یک شبه اتفاق نمی افتد و باید در طول زمان و به تدریج و حتی قرن‌ها طول کشیده تا به وجود بیاید.پس از اینکه ما از یک جامعه ساده به مدرن تبدیل شویم، نیاز به زمان داریم. علوم ارتباطات اجتماعی علی محمد رجبی Mon, 23 Jan 2023 06:22:21 +0330 https://virgool.io/CommunicationSciences/%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%87-%D8%AA%D8%A7%D9%84%DA%A9%D9%88%D8%AA-%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%86%D8%B2-dsxitz9etcac نظریه تالکوت پارسونزجامعه انسانی را خیلی شبیه اندام زیست شناسی انسان می بیند، البته انتقاداتی به نظریه پارسونز وارد شد، اما پاسخ داد:1. همان طور که بخش های مختلف سازنده یک اندام زنده متقابلا به هم وابسته هستند، نهادهای جامعه هم به هم وابسته اند. بعضی از نهادها روابط خیلی نزدیکی به هم دارند مثل اقتصاد و دولت. (مفهوم سیستم)مثال: در کشور ما اقتصاد و دولت به یکدیگر گره خورده اند و برای انجام فعالیت های اقتصادی نهادها وابسته به دولت هستند و تمام امکانات به سازمان های دولتی وابسته هستند و شرکت‌های خصوصی برای فعالیت هایشان به ناچار وابسته به این نهادها هستند. این ارتباط بین نهادهای مختلف شبیه اندام زیست شناختی است که باهم روابط نزدیکی دارند.2. دومین دلیل، می گوید هرکدام از اندام های زیست شناختی در بدن انسان یک وظیفه خاصی را برعهده دارند، لذا از این جهت خیلی شبیه اندام های متفاوت در جامعه هستند. به نظر پارسونز، برای اینکه ثبات و رشد پایداری در جامعه باشد، نهادها هرکدام وظیفه خاصی برعهده دارند. در اینجا وقتی پارسونز عنوان می کند هرکدام از نهادها وظیفه خاصی برعهده دارند از عنوان «ضرورت کارکردی» صحبت می کند. به این معنا که هر اندام و نهاد برای زنده ماندن، باید یک سری کارها را انجام دهد.3. پارسونز مفهومی را به نام «تعادل خود محور» مطرح کرد. به این معنا یک اندام زنده همیشه دنبال این است که در یک وضعیت متعادل و یکنواخت به سر ببرد. اگر در هر کدام از اندام های ما تغییری به وجود بیاید، برای حفظ تعادل اندام های دیگر هم مثل این اندام، تغییر پیدا می‌کنند. در جامعه هم همین طور است، به طوری که اگر در یک نهادی تغییری ایجاد شود، در نهادهای دیگر نیز شاهد تغییر خواهیم بود. لذا نهادها باید کنش‌های متقابل ثابتی داشته باشند تا تعادل خود محوری به وجود بیاید.نکته: بر این اساس سیستم اجتماعی پارسونز در واقع یک موجود ایستا، ثابت و بدون تغییر نیست و مرتباً بر اساس شرایط باید تغییر یابد.نقد به نظریه پارسونز:در رابطه با محافظه کارانه بودن این نظریه پارسونز نقدهایی به او وارد شد. اما پارسونز این گونه به این نقدها پاسخ داد. پاسخ پارسونز به نقدهای مطرح شده درباره نظریه اش:نهادهای اجتماعی مثل بدن می مانند و هیچ وقت دست چپ مثل دست راست نمی جنگد، بنابراین نهادهای جامعه هم باید در جهت ثبات و تعادل جامعه حرکت کنند.ضرورت کارکردی از نظر پارسونز (talkot parsons):هر جامعه برای زنده ماندن (اگر بخواهد زنده بماند) باید 4 کار ویژه مهم را مد نظر قرار دهد: 4ویژگی ضرورت کارکردی (طرح آجیل)1. تطابق و سازگاری نهادها با محیط (Adaptation):مثال پارسونز: به عنوان مثال نهادی که خیلی دست اندرکار این قضیه است، اقتصاد است که معمولا با شرایط خودش را سازگار می کند و با نهادهای دیگر یک تعادل و تطابقی را به وجود می آورد.2. دستیابی به هدف (Goal attainment):نهاد دولت هدف را تعیین می کند و مهم ترین نهاد دولت است.3. یکپارچگی و پیوند بین نهادهای مختلف (Integration):در واقع بین نهادهای مختلف در جامعه باید یکپارچگی وجود داشته باشد و در جهت رسیدن به هدف حرکت کنند. نهادهای مختلف در جامعه چه ارتباطی دارند و در واقع پیوند نهادهای مختلف در جامعه را مد نظر دارد.مثلا باید بین نهادهای حقوقی و مذهبی پیوند وجود داشته باشد. مثلا وقتی دولت مشخص می کند مردم باید بر اساس درآمدشان به دولت مالیات بدهند باید بر اساس شرع و قوانین مذهبی این کار انجام شود. اما در واقعیت این طور نیست و هیچ پیوندی وجود ندارد. (بحث مالیات)4. حفظ و نگهداری از مشروعیت برای انتقال به نسل دیگر (Latency/Legitimacy):نهادهای خاصی باید در جامعه باشند که در جهت حفظ الگوهای ارزشی و فرهنگی و مشروعیت دادن به آن ها برای انتقال به نسل های آینده پیوند ایجاد کنند. مثل نهاد خانواده و آموزش و پرورش.طرح آجیل (AGIL): (اول حروف ویژگی های ضرورت کارکردی)1. A2. G3. I4. Lطرح ضرورت کارکردی را مطرح می کند و اعتقاد دارد که اگر جامعه ای می خواهد زنده بماند باید این 4 ویژگی را داشته باشد. علوم ارتباطات اجتماعی علی محمد رجبی Sun, 22 Jan 2023 21:43:42 +0330 https://virgool.io/CommunicationSciences/%D9%85%DA%A9%D8%AA%D8%A8-%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D9%86%DB%8C%D8%B3-daeco92kjqlr مکتب تکامل گرایی تونیس ( فردیناند تونیس )تونیس جامعه را به دو بخش گماینشافت (اجتماع) و گزل شافت (جامعه) تقسیم کرده است. ویژگی های گماینشافت و گزل شافت:الف- گماینشافت (اجتماع)1. اراده طبیعی2. همبستگی عمیق و احساسی مثل خانواده3. ارتباطات به صورت محدود در اجتماع موجود4. تحرک افراد به سمت منافع جمعی است نه فردی5. شکل گیری ارتباطات بر پایه سلائق و سنت های مشترک موجود در آن جامعه6. قانون بین فردی و سنتی بر اساس دیدگاه رهبران فکری و فرهنگ و ایدئولوژی حاکم7. روابط ارگانیکی استب- گزل شافت (جامعه)1. اراده عقلانی و سنجیده2. جامعه منظم و قانونمند3. تقسیم کار و مسئولیت4. روابط افراد مکانیکی است5. مالکیت خصوصی جایگاه اول است6. روابط بر اساس منافع فردی و ارتباطات منطقی علوم ارتباطات اجتماعی علی محمد رجبی Sun, 22 Jan 2023 19:27:50 +0330 https://virgool.io/CommunicationSciences/%D8%B4%D8%A7%D8%AE%D8%B5-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87-%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA%D9%87-%D9%88-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA%D9%87-t5dm9adfjsyy شاخص های کشورهای توسعه یافته و توسعه نیافتهالف- شاخص های کشورهای توسعه یافته:1- دسترسی به آموزش(سطح سواد):شاخص دسترسی به آموزش، یکی از مهم ترین مسائل است.(اینکه چند درصد از مردم باسواد هستند، مهم است).انواع سواد از نگاه یونسکو:· سواد رسانه ای· سواد بوم شناختی· سواد اطلاعاتی· سواد انرژی· سواد عاطفی· سواد مالی· سواد ارتباطی· سواد تربیتی· سواد سلامتی· سواد نژادی و قومی· سواد دیجیتالینکته: همه سوادها به رسانه ها و ارتباطات مرتبط هستند. یعنی یک شاخص مهم برای دسترسی به سواد، رسانه ها هستند.2- دسترسی به غذای مناسب یا تغذیه مناسب:یعنی یک حداقل کالری ۱۸۰۰ کالری وجود دارد. جوامعی که غذای مناسبی نداشته باشند یعنی کمتر از ۱۸۰۰ کالری باشد،کشوری فقیر و توسعه نیافته محسوب می شوند.3- توسعه انسانی(شاخص توسعه انسانی):اینجا موضوع امید به زندگی مطرح می‌شود، یعنی کشورهایی که امید به زندگی درآن ها بالاست، جزء کشورهای توسعه یافته هستند.(از طریق تحقیقات میدانی و پرسشنامه)4- شاخص دسترسی به شبکه های اجتماعی و رسانه ها(آزادی بیان و اطلاعت):به دلیل اینکه کنترل دولت ها بر روی شبکه های اجتماعی نیست،پس آزادی بیان و دسترسی اطلاعات در شبکه های اجتماعی می باشد.5- میزان آبگرفت به دریاها:میزان توانایی و استعدادی که جوامع برای جمع آوری نزولات آسمانی دارند. جوامعی که از طریق روش ها و برنامه های مختلف از این نزولات استفاده بهینه می کنند، جزء جوامع توسعه یافته هستند.ب- شاخص های کشورهای توسعه نیافته یا در حال توسعه:1- میزان درآمد سرانه: با بحث رفاه اجتماعی رابطه مستقیم دارد.2- سطح رفاه اجتماعی: در کشورهای کمتر توسعه یافته اغلب کارگرها و کارمندان در حوزه صنعت و اقتصاد کار نمی کنند .(اشتغال در صنایع و استفاده از تکنولوژی ها.3- وجود بیکاری مزمن: بیکاری پنهان _ بیکاری فصلی4- کشورهایی که سرمایه و سرمایه گذار برای بهبود کارها در اختیار دارند: در واقع بحث میزان سرمایه وامنیت سرمایه گذاری مهم است.5- هزینه ها نسبت به درآمدها بسیار بالاست: یعنی همه چیز به یکدیگر ربط دارد.6- رشد بیش از حد جمعیت نسبت به زاد و ولد7- شاخص تغذیه8- تمایل تظاهری به مصرف:این مورد با مصرف گرایی فرق دارد.(تجمل گرایی)9- شفاف نبودن قوانین:در بسیاری از کشورها، قوانین شفاف نیست. در واقع می توان دو نتیجه مختلف از یک داده کلی داشته باشیم.10- مرگ و میر کودکان ر۶ ماهه تا ۶ ساله11- پایین بودن شاخص تولیدات صنعتی12- پایین بودن سطح کارآیی کارکنان13- استفاده از تکنولوژی های روز.14- صادرات مواد خام و محصولات کشاورزی15- گرایش به سفته بازی و واسطه بازی16- استقراض وام های بین المللی علوم ارتباطات اجتماعی علی محمد رجبی Sun, 22 Jan 2023 17:54:31 +0330