برنامه نویسی چیست؟‌ – همه چیز هایی که باید بدانید + کاربردها

برنامه‌نویسی یعنی نوشتن دستور‌العمل‌های منظم برای کامپیوتر تا بتواند کار مشخصی را انجام دهد. برای مثال، وقتی می‌خواهیم کامپیوتر جمع دو عدد را حساب کند، با برنامه‌نویسی به آن می‌گوییم که «عدد اول را بگیر، عدد دوم را بگیر، بعد آن‌ها را با هم جمع کن و نتیجه را نشان بده.» تمام این دستورات باید از سینتکس ثابتی پیروی کنند. با توجه به درآمد و حقوق بالای برنامه نویسی و جذابیت‌های متعدد آن، افراد بسیاری تصمیم می‌گیرند که وارد دنیای برنامه نویسی شوند. در این راستا، اولین سوالی که به وجود می‌آید این است که اصلاً برنامه نویسی چیست و چه کاربردی دارد؟ علاوه بر آن، سوال‌های دیگری هم پیرامون مفهوم برنامه نویسی برای بسیاری از افراد به وجود می‌آیند. مثلاً این سوال که الگوریتم برنامه نویسی چیست ، انواع برنامه نویسی چیست ، هدف از برنامه نویسی چیست ، شرکت برنامه نویسی چیست و بسیاری از سوالات دیگر در خصوص برنامه نویسی وجود دارند.

برنامه نویسی چیست و چه کاربردی دارد ؟

در فرهنگ لغت، واژه برنامه نویسی اینگونه تعریف شده است:

• «برنامه نویسی به فرآیند آماده‌سازی یک برنامه برای یک دستگاه گفته می‌شود. این برنامه از تعدادی دستورالعمل تشکیل شده است.»

به احتمال زیاد این تعریف بسیار پیچیده و گیج کننده است. بنابراین در ادامه سعی شده است به بیان ساده و با ذکر مثال، پاسخ دقیق‌تر و شفاف‌تری به این سوال داده شود که برنامه نویسی چیست؟

مفهوم برنامه نویسی به زبان ساده

به بیان ساده، اساساً برنامه نویسی اقدامی برای به‌کارگیری کامپیوتر جهت انجام یک وظیفه مشخص است که این وظیفه باید بدون خطا و به‌درستی انجام شود. برای درک بهتر مفهوم برنامه نویسی بهتر است در ادامه مثالی ساده ارائه شود.

مثالی برای درک بهتر برنامه نویسی

در اینجا به سراغ یک مثال ساده می‌رویم که درک بهتری از اینکه برنامه‌نویسی چیست فراهم می‌کند. برای مثال فرض می‌شود که شخصی با سطح هوشمندی کم‌تر از باهوش می‌خواهد یک اسباب‌بازی لِگو (Lego) را بسازد. این شخص دفترچه راهنمای ساخت لگو را در اختیار ندارد و تنها می‌تواند بر اساس دستورات شما ساخت لگو را انجام دهد. باید به یاد داشت که این شخص فاقد هوشمندی است و در صورتی که دستورالعمل‌های دقیق و مشخصی را در خصوص نحوه ساخت لگو دریافت نکند، به احتمال زیاد اشتباهات بسیاری را مرتکب خواهد شد.

اگر نحوه تفکر این شخص مثل یک کامپیوتر باشد، آنوقت حتی اگر دستورالعمل مربوط به تنها یک قطعه لگو و نحوه قرار دادن آن در محل صحیح به طور مشخص تعیین نشود، کل فرآیند ساخت اسباب‌بازی لگو با مشکل مواجه خواهد شد. در واقع،‌ دستور دادن به این شخص فاقد هوشمندی بسیار شبیه به نحوه انجام برنامه نویسی است. با این تفاوت که در واقعیت به جای یک شخص فاقد هوشمندی، با یک کامپیوتر فاقد هوشمندی سرو کار داریم.

همچنین در برنامه نویسی، به جای دستورالعمل‌های مربوط به نحوه ساخت یک اسباب‌بازی لگو، اطلاعات و دستوراتی در خصوص نحوه تکمیل یک برنامه کامپیوتری مثل یک بازی کامپیوتری یا یک کاربرد تحت وب (وب‌اپلیکیشن) برای کامپیوتر فراهم می‌شوند. نکته مهمی که وجود دارد این است که کامپیوترها فاقد هوشمندی هستند؛ یعنی کامپیوترها به عنوان یک فناوری بسیار پیچیده ساخته شده‌اند، اما در واقعیت، عملکرد اصلی یک کامپیوتر به نحوه مدیریت و فرمان دادن به آن مربوط می‌شود.

البته برنامه نویسی به سادگی دستور دادن به یک شخص فاقد هوشمندی نیست. دلیلش این است که در برنامه نویسی، نمی‌توان به زبان انسان با کامپیوتر ارتباط برقرار کرد. بلکه، کامپیوتر از زبان ماشین استفاده می‌کند. کدهای ماشین یک نوع زبان عددی به حساب می‌آیند که به آن زبان دودویی یا باینری (Binary) گفته می‌شود.

کدهای باینری به گونه‌ای طراحی شده‌اند که کامپیوتر می‌تواند به سرعت آن‌ها را بخواند و دستورالعمل‌های تعیین شده توسط آن‌ها را اجرا کند. هر دستورالعمل ارجاع شده به رشته‌ای متشکل از اعداد صفر و یک تبدیل و این رشته سپس برای اجرای وظیفه مربوطه توسط کامپیوتر تفسیر می‌شود.

برای درک بهتر، به مثال لِگو باز می‌گردیم. در مثال ساخت بازی لگو، اگر شخص مربوطه علاوه بر عدم هوشمندی، زبان ما را هم متوجه نشود و مثلاً به زبان چینی صحبت کند، آنگاه شرایط سخت‌تر خواهد شد.

در چنین شرایطی برای اینکه بتوانیم با این شخص ارتباط برقرار کنیم، باید دستورالعمل‌ها را از زبان خودمان به زبانی تبدیل کنیم که این شخص متوجه می‌شود.

این فرآیند لزوماً همان کاری است که باید برای کامپیوترها هم انجام شود تا آن‌ها بتوانند دستورالعمل‌ها را متوجه شوند. اگرچه، تفاوت اصلی بین مثال بازی لگو با کامپیوترها این است که درک و فهم کدهای ماشین به صورت دودویی برای انسان‌ها بسیار دشوار و تقریباً غیرممکن است. حتی اگر این کار امکان‌پذیر باشد، فرآیندی بسیار زمان‌بر و طولانی خواهد بود.

هر برنامه حاوی میلیون‌ها کد صفر و یک است، پس دقیقاً چگونه باید دستورالعمل‌ها را به زبان ماشین ترجمه کرد؟ اینجاست که کاربرد و اهمیت «زبان‌های برنامه نویسی» مشخص می‌شود. بنابرین در راستای پاسخ به این سوال که برنامه نویسی چیست باید به این سوال هم پاسخ داده شود که زبان برنامه نویسی چیست ؟

زبان برنامه نویسی چیست ؟

زبان‌های برنامه نویسی اساساً برای ترجمه یک برنامه به کدهای ماشین به مانند یک واسط عمل می‌کنند. یادگیری زبان‌های برنامه نویسی نسبت به یادگیری کدهای صفر و یک ماشین بسیار ساده‌ترند و بنابراین برای برنامه نویسان بسیار مفید و کاربردی هستند.

در مثال لگو، یک زبان برنامه نویسی به نوعی شبیه به یک مترجم عمل می‌کند؛ این مترجم می‌تواند دستورالعمل‌های دریافتی به زبان انسان را به دستورالعمل‌های قابل تشخیص برای شخصی تبدیل کند که به زبان دیگری صحبت می‌کند. می‌توان زبان‌های برنامه نویسی را چیزی بین زبان ماشین و زبان محاوره انسان‌ها تصور کرد.

انواع زبان‌های برنامه نویسی بسیاری وجود دارند که هر کدام دارای کاربرد مخصوص به خود هستند. زبان‌های برنامه نویسی مثل پایتون و جاوا زبان‌هایی همه‌منظوره هستند که می‌توان به وسیله آن‌ها وظایف محاسباتی گوناگونی را اجرا کرد. همچنین، زبان‌هایی مثل HTML ،Robot C یا CSS زبان‌هایی هستند که برای مقاصد خاصی مثل راهبری ربات‌های هوشمند یا ساخت وب سایت‌ها طراحی شده‌اند. علاوه بر این، زبان‌های برنامه نویسی معمولاً در خصوص میزان قدرتمندی هم با یکدیگر متفاوت هستند.

برای مثال، جاوا اسکریپت یک زبان اسکریپتی به حساب می‌آید که برای انجام وظایف کوچک‌تر طراحی شده است. اما جاوا و پایتون می‌توانند به لحاظ محاسباتی پردازش‌های بسیار پیچیده‌تری را اجرا کنند. می‌توان میزان قدرتمندی و «سطح» یک زبان برنامه نویسی را به وسیله سنجش میزان شباهت آن زبان به کدهای ماشین اندازه‌گیری کرد. زبان‌های سطح پایین مثل زبان اسمبلی یا C، نسبت به یک زبان سطح بالا مثل جاوا یا پایتون به کدهای باینری بسیار نزدیک‌ترند. جالب است بدانید زبان‌های برنامه نویسی نیز داریم که به نوعی بهترین زبان برنامه نویسی برای کودکان هستند و با هدف آموزش این مهارت به قشر کودک و نوجوان طراحی شده‌اند.

ایده اساسی این است که هر چه سطح یک زبان برنامه نویسی پایین‌تر باشد، کدهای آن زبان شباهت بیش‌تری به زبان ماشین دارند.

جدا از اهدافی که هر زبان برنامه نویسی برآورده می‌کند، معمولاً تمایلات و سلیقه شخصی هم در انتخاب یک زبان برنامه نویسی دخیل هستند. در واقع، برای برآورده کردن یک هدف خاص و پیاده‌سازی یک قابلیت عملکردی مشخص، قدرت انتخاب وجود دارد و می‌توان از بین چند زبان برنامه نویسی یکی را برگزید. می‌توانید چند زبان برنامه نویسی را امتحان کنید و به این وسیله مشخص می‌شود که کدام یک از آن‌ها برای شما مناسب‌تر هستند. و البته یک نکته کلیدی را هرگز از یاد نبرید که چیزی به عنوان بهترین زبان برنامه نویسی وجود ندارد.

مفهوم مهارت برنامه نویسی به زبان ساده

سوال بعدی و مهم که مطرح می‌شود، این است که مهارت برنامه نویسی چیست؟ در پاسخ باید بگوئیم مهارت برنامه نویسی که با عنوان مهارت کدنویسی (Coding Skill) هم شناخته می‌شود به هنر استفاده از زبان‌های برنامه نویسی مختلف برای نوشتن دستورات با هدف هدایت یک کامپیوتر، برنامه کاربردی (اپلیکیشن) یا برنامه نرم افزاری گفته می‌شود. در مهارت برنامه نویسی کارها و وظایف مورد نظر برای کامپیوتر تعیین می‌شوند. مهارت‌های برنامه نویسی امکان ایجاد نرم افزارهای کامپیوتری، بازی‌ها، اپلیکیشن‌ها، وب‌سایت و بسیاری از موارد دیگر را فراهم می‌سازند.

مهارت کدنویسی یا همان مهارت برنامه نویسی به دانش و درک زبان‌ها، چارچوب‌ها و معماری‌هایی گفته می‌شود که یک برنامه نویس را قادر می‌سازند تا هر نوع محصول نرم افزاری را ایجاد کند.

در دنیایی که تماماً به صورت دیجیتالی متصل است، مهارت‌های کدنویسی تقریباً در تمام جنبه‌های زندگی انسان دخیل هستند. از این رو، پرورش مهارت‌های برنامه نویسی برای موفقیت در هر حوزه‌ای بسیار ضروری به نظر می‌رسد. برنامه نویسان کدهایی را برای ایجاد محصولات دیجیتالی نوین با استفاده از مهارت‌های استثنایی کدنویسی خود خلق می‌کنند. برای خلق چنین محصولاتی تنها مهارت برنامه نویسی کافی نیست و باید این مهارت را با مهارت‌های تجزیه-تحلیل و تفکر خلاقانه تلفیق کرد.

کاربرد برنامه نویسی

حال بگذارید بببینیم کاربرد برنامه نویسی چیست و واقعاً به چه کاری می‌آید؟ برنامه نویسی یا همان کدنویسی تقریباً در تمام جنبه‌های زندگی مُدرن کاربرد دارد. تمام اپلیکیشن‌ها یا همان برنامه‌های نصب شده روی گوشی‌های هوشمند، تبلت‌ها یا کامپیوترها به وسیله کدها اجرا می‌شوند. در سایر سیستم‌های دیجیتال مثل تلویزیون، ماشین حساب و حتی یخچال هم از برنامه نویسی استفاده شده است. امروزه تقریباً همه اتومبیل‌ها هم دارای کامپیوترهای تعبیه شده هستند که در آن‌ها هم برای کنترل همه چیز از سیستم تهویه گرفته تا تزریق کننده‌های سوخت از برنامه نویسی استفاده می‌شود.

در شهرها از برنامه‌های کامپیوتری و کدنویسی برای راهبری و کنترل چراغ‌های راهنمایی استفاده می‌شود. سیستم‌های آنالوگ قدیمی امروزه با استفاده از سیستم‌های کامپیوتری بهینه‌سازی شده‌اند. این قابلیت به مهندسان کامپیوتر امکان می‌دهد تا بتوانند سیستمی بهینه‌تر و در عین حال کم هزینه‌تر را بسازند.

برنامه نویسی ، زندگی روزمره را به میزان بسیار زیادی تحت تاثیر قرار داده است؛ به این دلیل که کدنویسی و کامپیوترها تقریباً در همه صنایع و در سراسر جهان مورد استفاده قرار می‌گیرند و این رشد و نفوذ در تمام بخش‌های کلیدی صنایع مختلف در آینده نیز ادامه خوهد داشت. کامپیوترها جایگزین فناوری‌های منسوخ شده خواهند شد و کدنویسی در زندگی روزمره انسان‌ها بیش‌تر و بیش‌تر حضور خواهد داشت.

الگوریتم برنامه نویسی به چه معناست؟

در پاسخ به این سوال که الگوریتم برنامه نویسی چیست ، به بیان ساده، می‌توان یک الگوریتم را درست مثل یک دستور آشپزی در نظر گرفت. در این دستور پخت، گام‌های مورد نیاز برای حل یک مسئله یا رسیدن به یک هدف به طور دقیق تعیین شده‌اند. تقریباً اکثر افراد دستورهای آشپزی را دیده‌اند؛ در این دستورالعمل‌ها مواد لازم و مجموعه‌ای از گام‌ها برای نحوه پخت غذا فهرست می‌شوند. یک الگوریتم هم دقیقاً همین‌طور است. در ادبیات کامپیوتری، کلمه‌ای که به جای دستور پخت استفاده می‌شود، رویه (Procedure) نام دارد و مواد لازم هم ورودی‌ها (Inputs) هستند.

کامپیوتر بر اساس رویه مراحل را دنبال می‌کند و نتایج به صورت خروجی‌ها (Outputs) قابل مشاهده خواهند بود.

الگوریتم برنامه نویسی نحوه انجام یک کار را شرح می‌دهد و کامپیوتر هر بار گام‌های تعیین شده در الگوریتم‌ها را دقیقاً به طور یکسان انجام می‌دهد. البته زمانی مراحل دستورات تعیین شده در یک الگوریتم قابل اجرا هستند که این دستورالعمل‌ها به زبان قابل درک برای کامپیوتر تبدیل شوند.

اگرچه، لازم است توجه شود که یک الگوریتم برنامه نویسی در واقع کدهای کامپیوتری نیست، بلکه به زبان محاوره انسان‌ها (مثلاً انگلیسی) نوشته می‌شود. در یک الگوریتم اصل مطلب بیان می‌شود و به حاشیه پرداخته نمی‌شود. الگوریتم دارای یک نقطه آغازین، بخش میانی و بخش پایانی است. معمولاً گام نخست با عبارت «شروع» برچسب زده می‌شود و گام آخر را هم با کلمه «پایان» مشخص می‌کنند.

الگوریتم برنامه نویسی تنها شامل ترتیبی از مراحل و گام‌ها برای اجرای یک وظیفه و پیاده‌سازی یک عملکرد است. الگوریتم نباید حاوی هیچ مورد نامشخص و ناواضحی باشد تا ابهامی برای خواننده آن به وجود نیاید. یک الگوریتم همواره به یک راه حل ختم می‌شود و باید همیشه بهینه‌ترین راه حلی باشد که به ذهن می‌رسد. اغلب ایده خوبی است که گام‌های الگوریتم شماره‌گذاری شوند.

انواع برنامه نویسی چه هستند؟

مقصود از طرح این سوال که انواع برنامه نویسی چیست می‌تواند متفاوت باشد. برخی از افراد ممکن است به دنبال انواع زبان‌های برنامه نویسی باشند و برخی دیگر نیز احتمالاً می‌خواهند در خصوص انواع حوزه‌های مختلف برنامه نویسی در بازار کار اطلاعاتی را به دست آورند.

انواع زبان برنامه نویسی

آشنایی داشتن با انواع زبان های برنامه نویسی برای افرادی که به دنبال شغلی در زمینه برنامه نویسی و سایر حوزه‌های فناوری اطلاعات هستند، بسیار مفید و مهم است. به واسطه آشنایی با انواع زبان‌های برنامه نویسی می‌توان تشخیص داد که چه زبانی برای چه کاربردی مناسب است و افراد می‌توانند بر اساس زمینه مورد علاقه، زبان برنامه نویسی مناسب را برای یادگیری انتخاب کنند. انواع زبان‌های برنامه نویسی را می‌توان به دو دسته کلی زبان‌های سطح بالا و سطح پایین تقسیم کرد. در ادامه دسته‌بندی دقیق‌تری از انواع زبان برنامه نویسی فهرست شده است:

زبان برنامه نویسی سطح پایین : این زبان قابل درک‌ترین نوع زبان برای کامپیوتر به حساب می‌آید که می‌توان آن را به روش‌های زیر دسته‌بندی کرد:

1. زبان ماشین (1GL): این نوع زبان رشته‌هایی از اعداد دودویی را شامل می‌شود و تنها زبانی است که به طور مستقیم برای پردازنده کامپیوتر یا همان سی‌پی‌یو قابل درک است.

2. زبان اسمبلی (2GL): این زبان هم نوعی از زبان‌های سطح پایین به حساب می‌آید، چرا که برای طراحی یک برنامه با این زبان، برنامه نویس باید اطلاعات جزئی را در خصوص مشخصات سخت‌افزاری در اختیار داشته باشد.

زبان برنامه نویسی سطح بالا : دستورالعمل‌های این نوع زبان برنامه نویسی شباهت و نزدیکی زیادی به زبان انسان یا همان زبان انگلیسی دارند. در زبان سطح بالا از نشانه‌گذاری ریاضی برای اجرای وظایف استفاده می‌شود. یادگیری زبان سطح بالا بسیار آسان‌تر است. زبان‌های سطح بالا را می‌توان به بخش‌های زیر دسته‌بندی کرد:

1. زبان رویه محور (3GL): برنامه نویسی رویه محور یا همان رویه‌ای، روشی است برای مدل‌سازی مسئله از طریق مشخص کردن گام‌ها و ترتیب آن گام‌هایی که باید برای رسیدن به نتیجه مطلوب یا وضعیت خاصی در برنامه پیمایش شوند.

2. زبان مسئله محور (4GL): در این نوع زبان به کاربران اجازه داده می‌شود تا بدون توصیف تمام جزئیات مروبط به نحوه اعمال تغییرات روی داده‌ها، با هدف تولید نتیجه، مشخص کنند که خروجی باید چه چیزی باشد. این یک گامی فراتر از 3GL به حساب می‌آید.

3. زبان طبیعی (5GL): زبان‌های طبیعی همچنان در مرحله توسعه و ساخت هستند. در این نوع از زبان‌ها می‌توان گزاره‌هایی را نوشت که شبیه به جملات عادی به نظر می‌رسند.

انواع زبان برنامه نویسی را می‌توان به شکل دیگری هم دسته‌بندی کرد که در ادامه ملاحظه می‌شود:

• زبان برنامه نویسی رویه‌ای

• زبان برنامه نویسی تابعی

• زبان برنامه نویسی شی گرا

• زبان برنامه نویسی اسکریپتی

• زبان برنامه نویسی منطقی

• زبان برنامه نویسی پایگاه داده‌ای

• زبان برنامه نویسی جریان داده

انواع حوزه های مختلف برنامه نویسی

حوزه‌های اصلی برنامه نویسی را می‌توان به ۵ دسته کلی تقسیم کرد که برنامه نویسی وب و برنامه نویسی موبایل از جمله حوزه‌های محبوب‌تر به حساب می‌آیند. هر یک از ۵ شاخه اصلی برنامه نویسی در ادامه فهرست و به طور مختصر شرح داده شده‌اند:

• برنامه نویسی کامپیوتر: در این حوزه برنامه‌هایی برای اجرای وظایف کاربردی کامپیوترهای شخصی ایجاد می‌شوند. در برنامه نویسی کامپیوتر باید اطمینان حاصل شود که کدها بدون ایراد باشند و انتظارات مشتریان برآورده شوند.

• توسعه و برنامه نویسی وب: شاخه برنامه نویسی وب تمام مراحل برنامه نویسی را برای ایجاد و پیاده‌سازی وب سایت‌ها و سایر کاربردهای مبتنی بر وب شامل می‌شود.

• توسعه و برنامه نویسی موبایل: توسعه اپلیکیشن‌های تلفن‌‌های هوشمند به فرآیند ایجاد برنامه‌های نرم افزاری می‌گویند که روی دستگاه‌های تلفن هوشمند اجرا می‌شوند.

• علم داده (Data Science): به بیان ساده، علم داده یک حوزه تحصیلی میان رشته‌ای به حساب می‌آید که در آن داده‌ها برای انجام تحقیقات گوناگون به کار گرفته می‌شوند و در گزارش‌گیری با هدف بیرون کشیدن بینش و مفهوم از درون داده‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند. به متخصصین علم داده، «دانشمند داده» هم می‌گویند.

• توسعه و برنامه نویسی بازی‌های کامپیوتری: برنامه نویسی بازی یا توسعه بازی به کلیه مراحل ایجاد بازی‌های کامپیوتری گفته می‌شود. این حوزه شامل «طراحی»، «توسعه» و «انتشار» بازی‌های رایانه‌ای می‌شود.

اهدافی که با برنامه نویسی برآورده می شوند

هدف برنامه نویسی چیست ؟

هدف از برنامه نویسی، رسیدن به دنباله‌ای از دستورالعمل‌ها است که در آن اجرای یک وظیفه روی کامپیوتر اغلب برای حل یک مسئله خودکارسازی می‌شود. این وظیفه حتی می‌تواند به پیچیدگی یک سیستم عامل باشد. در واقع هدف از برنامه نویسی ایجاد یک برنامه نرم افزاری است که کار خاصی را انجام می‌دهد و مقصود مورد نظر را برآورده می‌کند.

در نگاهی عمیق‌تر، هدف از برنامه نویسی بهبود دادن و ساده‌تر کردن زندگی انسان‌ها است. دلیلش هم این است که برنامه‌های کامپیوتری می‌توانند مجموعه‌ای از وظایف تعریف شده را به طور دقیق اجرا کنند. بنابراین می‌توان از کامپیوترها برای حل مشکلات روزمره به وسیله فراهم کردن دستورالعمل‌هایی مشخص، بدون نیاز به دخالت انسان استفاده کرد. این امکان باعث می‌شود که به میزان زیادی از اتلاف وقت جلوگیری شود و لذا می‌توان بر دیگر وظایف چالش‌برانگیزی تمرکز کرد که هنوز امکان خودکارسازی آن‌ها فراهم نشده است.

شرکت برنامه نویسی به چه شرکتی می‌گویند و چه می‌کند؟

یک شرکت برنامه نویسی یا همان شرکت نرم افزاری به شرکتی گفته می‌شود که محصول‌های تولیدی اصلی آن شامل انواع مختلف برنامه‌های نرم افزاری، فناوری‌های نرم افزاری و توسعه سایر محصولات نرم افزاری می‌شود. شرکت‌های برنامه نویسی به همراه هم صنعت نرم افزار را تشکیل می‌دهند. انواع مختلفی از شرکت‌های برنامه نویسی وجود دارند که در ادامه برخی از آن‌ها فهرست شده‌اند:

• دسته‌ای از شرکت‌های نرم افزاری مثل شرکت مایکروسافت (نرم افزارهای Outlook و اکسل) یا شرکت ادوبی (برنامه‌های آکروبات و فتوشاپ) محصولات نرم‌افزاری آماده و بسته‌بندی شده‌ای را به فروش می‌رسانند.

• بسیاری از شرکت‌ها هم خدمات توسعه نرم افزار ارائه می‌دهند و دارای ساختاری جهت توسعه نرم افزارهای سفارشی برای سایر شرکت‌ها و کسب و کارها هستند.

• شرکت‌های برنامه نویسی که نرم افزار تجاری تخصصی آماده تولید می‌کنند. از جمله این شرکت‌ها می‌توان به شرکت پاناروما، شرکت اوراکل هایپریان و سیبل سیستمز اشاره کرد.

• شرکت‌هایی که «نرم افزار به عنوان خدمت» (Software as a Service | SaaS) ارائه می‌دهند. برای مثال می‌توان سرویس ایمیل گوگل یعنی جیمیل را نام برد.

• شرکت‌های فناوری که رسانه‌های اجتماعی را راه‌اندازی می‌کنند. از جمله این شرکت‌ها می‌توان به فیسبوک، لینکدین و توییتر اشاره کرد.

به عقیده بسیاری، پایتون محبوب‌ترین و بهترین زبان برنامه نویسی به حساب می‌آید و اکثر افرادی که قصد شروع برنامه نویسی را دارند، یادگیری این مهارت را با زبان پایتون شروع می‌کنند. بنابراین در ادامه این مقاله به معرفی زبان برنامه نویسی پایتون پرداخته شده است.

برنامه نویسی پایتون چیست ؟

پایتون یک زبان برنامه نویسی است که معمولاً برای ساخت وب سایت‌ها و توسعه نرم افزار، خودکار کردن کارها و انجام تجزیه-تحلیل داده‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. پایتون یک زبان برنامه نویسی همه منظوره به حساب می‌آید؛ به این معنا که می‌توان از پایتون در برنامه‌های مختلف استفاده کرد و تنها برای یک برنامه خاص به صورت اختصاصی طراحی نشده است. همه کاره بودن و همچنین سادگی یادگیری پایتون برای افراد تازه کار این زبان برنامه نویسی را به یکی از پرکاربردترین زبان‌های برنامه نویسی تبدیل کرده است.

پایتون یک زبان برنامه نویسی شی‌گرا و سطح بالا به حساب می‌آید. پایتون دارای قواعد نحوی ساده‌ای است و به همین دلیل هم می‌توان آن را به راحتی یاد گرفت.هوش مصنوعی، برنامه نویسی وب، توسعه نرم افزار و برنامه نویسی و طراحی ربات هوشمند تنها برخی از کاربردهای پایتون هستند. قواعد نحوی یا همان سینتکس پایتون بسیار ساده است و این باعث می‌شود که یادگیری آن بسیار آسان باشد. بسته‌ها و ماژول‌های بسیاری برای پایتون ساخته شده‌اند که با اضافه کردن آن‌ها به پایتون می‌توان قابلیت‌های عملکردی ویژه‌ای را پیاده‌سازی کرد و پایتون را در مقاصد مختلف به کار گرفت. پایتون دارای کتابخانه استانداردی بسیار جامع و غنی است.

تفاوت بین توسعه دهنده ، برنامه نویس و کدنویس چیست؟

در ادامه پاسخ به این سوال که برنامه نویسی چیست به این موضوع پرداخته شده است که برنامه نویس چه کسی است؟ در دنیای فناوری اطلاعات از سه اصطلاح مختلف «کدنویس»، «برنامه نویس» و «توسعه دهنده» استفاده می‌شود. اغلب این سه اصطلاح را به جای هم به کار می‌برند و بسیاری از افراد تفاوتی بین آن‌ها قائل نمی‌شوند. اما در دنیای حرفه‌ای برنامه نویسی، تفاوت‌هایی بین این سه اصطلاح وجود دارند که بد نیست در این بخش به آن‌ها پرداخته شود. بنابراین هر یک از این سه اصطلاح در ادامه تعریف شده‌اند تا تفاوت آن‌ها مشخص شود.

برنامه نویس کیست ؟

برنامه نویس فردی حرفه‌ای است که دستورالعمل‌های لازم را به وسیله نوشتن و تست کردن کدها جهت اجرا روی کامپیوتر ایجاد می‌کند. 

برنامه نویس که گاهی توسعه دهنده (Developer) هم خطاب می‌شود، امکان عملکرد صحیح اپلیکیشن‌ها و برنامه‌های نرم افزاری را فراهم می‌کند. برنامه نویسان و توسعه دهندگان علاوه بر کدنویسی، کار اصلاح، نگهداری، تست و سایر امور مرتبط با ساخت و تولید نرم افزار را هم انجام می‌دهند.

پیشه برنامه نویسی بسیار وسیع است و حوزه‌های مختلفی دارد که از جمله مهم‌ترین شاخه‌های آن می‌توان به برنامه نویس وب و موبایل، توسعه دهنده نرم افزار (دسکتاپ) و برنامه نویس بازی‌های کامپیوتری اشاره کرد که پیش‌تر در بخش انواع برنامه نویسی به آن‌ها اشاره شده است. برنامه نویسان حرفه‌ای و متخصص، برنامه‌ها را برای پیدا کردن ایرادها (باگ‌ها) و برطرف کردن هر نوع خطایی جستجو می‌کنند و به‌روزرسانی‌های لازم را برای برنامه‌های از قبل ایجاد شده می‌نویسند.

برای افرادی که سابقه خوبی در ریاضی دارند و می‌توانند با پروسه‌های ترتیبی و منطقی که کامپیوترها به آن‌ها متکی هستند به خوبی کار کنند، حرفه برنامه نویسی شغلی ایده‌آل به حساب می‌آید.

کدنویس کیست ؟

کدنویس (Coder) یا کُدر شخصی است که می‌تواند کدنویسی کند. یعنی به هر کسی که بتواند کُد بنویسد، Coder می‌گویند. اما اغلب، کدنویس‌ها به عنوان افرادی شناخته می‌شوند که کم‌ترین دانش و آگاهی را در حوزه برنامه نویسی دارند و در پایین‌ترین سطح تجربه در حوزه برنامه نویسی جای می‌گیرند.

Coderها به اندازه برنامه نویسان و توسعه دهندگان دارای مهارت‌های الگوریتمی نیستند. توسعه دهندگان معمولاً کار نوشتن کدهای ساده و آسان را به کدنویس‌ها محول می‌کنند. با توجه به اینکه کدنویس اصطلاح چندان جالبی نیست، معمولاً به جای آن از دو اصطلاح «برنامه نویس مبتدی» (Junior Programmer) یا «توسعه دهنده مبتدی» (Junior Developer) استفاده می‌شود.

توسعه دهنده چه کسی است؟

توسعه دهنده شخصی است که برنامه‌های نرم افزاری را می‌سازد و خلق می‌کند. توسعه دهنده کدهای منبع یک اپلیکیشن نرم افزاری را می‌نویسد، عیب‌یابی می‌کند و در نهایت آن‌ها را اجرا می‌کند. به چنین شخصی «توسعه دهنده نرم افزار» هم گفته می‌شود. توسعه دهنده شخصی کلیدی در پس برنامه‌های کاربردی نرم افزاری به حساب می‌آید.

به طور کلی، توسعه دهندگان حداقل در یک زبان برنامه نویسی و در هنر ساختاردهی و توسعه کدهای نرم افزاری برای نرم افزارها و برنامه‌ها به خوبی مهارت دارند. بسته به نقش شغلی و نوع نرم افزاری که توسعه داده می‌شود، یک توسعه دهنده ممکن است با یکی از عنوان‌های زیر خطاب شود:

• توسعه دهنده نرم افزار

• توسعه دهنده اپلیکیشن

• توسعه دهنده موبایل

• توسعه دهنده وب

• و سایر موارد

اگرچه نقش شغلی اصلی نوشتن کدها است، اما علاوه بر آن یک توسعه دهنده ممکن است نیازمندی‌های نرم افزاری را هم جمع‌آوری کند، طراحی معماری کلی نرم افزار را انجام دهد، نرم افزار را مستندسازی کند و در سایر فرآیندهای توسعه نرم افزار دخالت داشته باشد.

تفاوت بین توسعه دهنده و برنامه نویس

به طور خلاصه، تفاوت اساسی میان توسعه دهنده و برنامه نویس گستره کاری و محدوده وظایف آن‌ها است. توسعه دهندگان به میزان عمیق‌تری در حیطه پروژه شریک هستند و درک عمیق‌تری نسبت به آن دارند، اما برنامه نویسان تنها در بخش خاصی از پروژه یعنی کدنویسی شراکت می‌کنند.

چگونه می توانیم برنامه نویس شویم؟

برای تبدیل شدن به یک برنامه نویس حرفه‌ای باید گام‌های مختلفی را طی کرد. اولین و مهم‌ترین نکته‌ای که پیش از ورود به دنیای برنامه نویسی باید در نظر گرفت این است که لازم است فرد به برنامه نویسی علاقه داشته باشد. کسب موفقیت در هیچ زمینه‌ای بدون علاقه امکان‌پذیر نیست. علاوه بر این، استعداد داشتن در برنامه نویسی هم بسیار اهمیت دارد.

حیطه برنامه نویسی بسیار گسترده و دارای شاخه‌های مختلفی است. در ابتدا باید مشخص شود که فرد به چه کاربردی از برنامه نویسی علاقه‌مند است و قصد دارد در چه شاخه‌ای از برنامه نویسی فعالیت کند؟ آیا به توسعه و برنامه نویسی وب علاقه وجود دارد یا اینکه فرد برای فعالیت به عنوان دانشمند داده مشتاق است؟

یکی از کارهایی که در مسیر تبدیل شدن به برنامه نویس حرفه‌ای و آماده شدن برای اشتغال در این صنعت معمولا افراد انجام می‌دهند، گذراندن دوره‌هایی است که در نهایت به کارآموز مدرک اعطا می‌کنند. مخصوصا افرادی که نیاز یا تمایل به مهاجرت دارند. کسب مدرک بین‌ المللی برنامه نویسی برای این افراد امتیاز بسیار بزرگی است.

پس از مشخص شدن حیطه فعالیت، در گام بعدی باید به سراغ یادگیری زبان‌های برنامه نویسی و سایر فناوری‌ها و ابزارهای مورد نیاز رفت. ابتدا لازم است مفاهیم پایه و مقدماتی برنامه نویسی را یاد گرفت و سپس با شروع کار عملی و انجام پروژه فرآیند یادگیری را ادامه داد. نکته کلیدی این است که انجام پروژه باید هر چه سریع‌تر شروع شود و تنها با تمرین و فعالیت عملی می‌توان مهارت کسب کرد و تبدیل به یک برنامه نویس حرفه‌ای شد.

جمع بندی

در این مقاله به سوال برنامه نویسی چیست پاسخ داده شد. برنامه نویسی کلیه اقدامات، فعالیت‌ها و فرآیندهایی است که برای ایجاد یک برنامه و با هدف اجرای یک وظیفه خاص توسط کامپیوتر انجام می‌شود. توضیح داده شد که با وجود پیچیده بودن کامپیوترها، آن‌ها فاقد هوشمندی هستند و برای اجرای یک وظیفه باید دقیقاً برای کامپیوتر مشخص شود که چه کارهایی را باید انجام دهد. برنامه نویسی به همین فرآیند تعیین تمامی گام‌ها و مواردی گفته می‌شود که باید طی شوند تا یک برنامه در کامپیوتر به درستی و بدون خطا اجرا شود.

علاوه بر پرداختن به سوال برنامه نویسی چیست به بیان ساده و با ارائه مثال، در این مقاله به سایر سوالات رایجی هم پاسخ داده شده است که پیرامون برنامه نویسی مطرح می‌شوند و اهمیت دارند. در بخش‌های پایانی تعدادی از دوره‌های مقدماتی آموزش زبان‌های مطرح برنامه نویسی برای شروع کار معرفی شدند.