اپیزود دوم - خدایان مهم یونان - کتاب اسطوره شناسی

معرفی خدایان کوه المپ و تایتان‌ها

تایتان‌ها، که اغلب به عنوان خدایان کهن شناخته می‌شوند، در دوران‌های بی‌شمار و مبهم، جایگاه برتری در جهان داشتند. این موجودات عظیم‌الجثه با قدرت‌های خارق‌العاده، مدتی طولانی فرمانروایان طبیعت و هستی بودند. تعداد تایتان‌ها بسیار زیاد بود، اما تنها عده‌ای از آن‌ها در داستان‌های اسطوره‌ای برجسته شدند. در میان آن‌ها، کرونوس از همه مهم‌تر بود؛ او فرمانروای دیگر تایتان‌ها بود تا زمانی که پسرش، زئوس، او را از قدرت خلع کرد و خود بر تخت خدایان نشست.

رومیان بر این باور بودند که پس از شکست، کرونوس به ایتالیا گریخت و با حضورش دوران طلایی را رقم زد؛ عصری که صلح و شادی بر جهان حاکم بود.

از دیگر تایتان‌های برجسته می‌توان به اوشن، رودخانه‌ای عظیم که گمان می‌رفت زمین را احاطه کرده است، اشاره کرد. همسر او، تتیس، نیز در این افسانه‌ها جایگاهی خاص دارد. هایپریون، پدر خورشید، ماه و سپیده‌دم، یکی دیگر از تایتان‌های مشهور بود. منموزینه، که نامش به معنای حافظه است، و تمیس، نماد عدالت، نیز از چهره‌های مهم این گروه بودند. همچنین یاپتوس، که به واسطه پسرانش شناخته می‌شود، از جمله اطلس که زمین را بر دوش خود نگاه می‌داشت و پرومتئوس، نجات‌دهنده بشر، از تایتان‌های شاخص بودند.

با ظهور زئوس و دیگر خدایان المپ‌نشین، تایتان‌ها به گوشه‌ای رانده شدند، اما برخی از آنان همچنان در روایت‌های اسطوره‌ای حضور داشتند، هرچند جایگاهشان دیگر به شکوه گذشته نبود.

خدایان المپ‌نشین، جانشین تایتان‌ها، به عنوان اولمپی‌ها شناخته می‌شدند، چرا که کوه اولمپ، خانه‌ی آنان بود. اما اولمپوس چه بود؟ پاسخ به این سؤال به سادگی امکان‌پذیر نیست. در آغاز، این کوه به بلندترین قله یونان، کوه اولمپوس در تسالیا، نسبت داده می‌شد. اما حتی در قدیمی‌ترین متون یونانی، مانند ایلیاد، مفهوم اولمپوس فراتر از یک کوه زمینی بود.

در ایلیاد، زئوس گاه از "نوک قله‌ی اولمپوس" با دیگر خدایان سخن می‌گوید، اما اندکی بعد بیان می‌کند که می‌تواند زمین و دریا را از قلّه‌ای در اولمپوس آویزان کند؛ این توصیف نشان می‌دهد که اولمپوس دیگر تنها یک کوه نیست، بلکه مکانی اسرارآمیز و ماورایی است.

با این حال، اولمپوس بهشت نیز نیست. هومر می‌گوید که پوسیدون بر دریاها حکم می‌راند، هادس بر دنیای مردگان سلطه دارد، و زئوس فرمانروای آسمان‌هاست، اما اولمپوس به عنوان قلمروی مشترک بین این سه شناخته می‌شود؛ جایی که خدایان در کنار یکدیگر زیست می‌کنند و قدرت جهان را از آنجا هدایت می‌کنند.

برای مطالعه ادامه مقاله یا شنیدن اپیزود آن به مقاله معرفی خدایان یونان در سایت پادکست تحوت مراجعه فرمایید.