بحران بیکاری مهندسان نرم‌افزار در ایران – از علل ریشه‌ای تا راه‌حل‌های عملی قسمت سوم

قسمت سوم: چگونه دولت می‌تواند بیکاری تحصیل‌کرده‌ها را کاهش دهد؟ + چرا فریلنسینگ واقعی در ایران مرده است؟

بحران بیکاری مهندسان نرم‌افزار در ایران – از علل ریشه‌ای تا راه‌حل‌های عملی- قسمت سوم
بحران بیکاری مهندسان نرم‌افزار در ایران – از علل ریشه‌ای تا راه‌حل‌های عملی- قسمت سوم

راهکارهای دولتی (واقع‌بینانه و قابل اجرا):

۱. بازنگری اساسی در برنامه درسی دانشگاه‌ها

الزامی کردن حداقل ۶ ماه کارآموزی واقعی در شرکت‌های دانش‌بنیان (نه فقط امضا کردن). ادغام بوت‌کمپ‌های عملی (React، Node، DevOps، AI) در ترم‌های آخر.

۲. مشوق‌های مالیاتی و حمایتی برای شرکت‌ها

کاهش مالیات شرکت‌هایی که حداقل ۳۰٪ نیروی‌شان جونیور/میدلول باشند. صندوق حمایت از اشتغال دانش‌آموختگان با وام کم‌بهره برای استارت‌آپ‌ها.

۳. ایجاد پلتفرم ملی فریلنسری واقعی

نه مثل پونیشا که فقط واسطه است. پلتفرمی دولتی با حداقل دستمزد ساعتی، آموزش رایگان مهارت، و تضمین پرداخت (مشابه Upwork اما بدون تحریم).

۴. تسهیل فریلنسینگ بین‌المللی

حل مشکل پرداخت دلاری (از طریق صرافی‌های مجاز یا کریپتو قانونی) و کاهش تعرفه‌های برداشت برای فریلنسرها. این کار می‌تواند سالانه صدها میلیون دلار ارزآوری کند.

۵. طرح کارآموزی اجباری

هر شرکت بالای ۲۰ نفر نیروی IT موظف به پذیرش حداقل ۲ جونیور با حقوق پایه + آموزش.


چرا سایت‌های ایرانی مثل پونیشا و کارلنسر برای افراد باسواد کار نمی‌کنند؟

عدم تناسب دستمزد و کار:

پروژه‌های متوسط ۵تا پانزده میلیون تومان (گاهی کمتر از ۳ میلیون!) برای کاری که در خارج ۵۰۰-۲۰۰۰ دلار است. متخصصان واقعی هزینه فرصت‌شان (زمان) را با این اعداد نمی‌سنجند.

رقابت مخرب:

هزاران فریلنسر کم‌مهارت با پیشنهاد ۳۰-۵۰٪ ارزان‌تر، قیمت‌ها را به زیر هزینه تمام‌شده می‌رسانند.

پست‌های جعلی و فیک:

بسیاری پروژه‌ها برای جمع‌آوری پیشنهاد (و گرفتن کمیسیون سایت) یا تست بازار بدون قصد واقعی اجرا گذاشته می‌شوند. متخصصان بعد از چند بار تجربه، عضو نمی‌مانند.

کارفرمایان پر توقع:

درخواست تغییر بی‌حد، عدم پرداخت به‌موقع (حتی با سیستم امن)، و انتظار کار رایگان «برای نمونه‌کار».

نتیجه:

افراد حرفه‌ای یا مستقیم از طریق تلگرام/لینکدین/اینستاگرام کار می‌گیرند، یا به Upwork/Fiverr می‌روند (با دردسر پرداخت)، یا کلاً فریلنسینگ ایرانی را رها می‌کنند. آمار غیررسمی نشان می‌دهد بیش از ۶۰٪ فریلنسرهای فعال در پونیشا تازه‌کار یا نیمه‌حرفه‌ای هستند.


جمع‌بندی این سه مقاله

بیکاری مهندسان نرم‌افزار در ایران نه تقصیر افراد، بلکه نتیجه ترکیب آموزش ناکارآمد، اقتصاد تحریمی، و نبود زیرساخت‌های حمایتی است. دولت اگر واقعاً بخواهد، با چند سیاست هوشمند (بازنگری دانشگاه، مشوق شرکت‌ها، و پلتفرم فریلنسری واقعی) می‌تواند این بحران را در ۳-۴ سال به شدت کاهش دهد.


پیشنهاد آخر

اگر شما مهندس نرم‌افزار جونیور یا میدلول هستید، پیشنهاد من:

  • روی مهارت‌های پرتقاضا (AI Engineering، DevOps، Full-Stack مدرن) تمرکز کنید.

  • پورتفولیو قوی بسازید (گیت‌هاب).

  • فریلنسینگ بین‌المللی را حتی با وجود تحریم امتحان کنید.

  • و مهم‌تر: ناامید نشوید؛ مشکل ساختاری است، نه شخصی.

این سری مقاله را با هدف آگاهی و فشار برای تغییر نوشتم. نظر شما چیست؟

تجربه واقعی‌تان از بازار کار یا فریلنسینگ ایرانی را در کامنت بنویسید تا بحث ادامه پیدا کند.


مرا دنبال کنید 🤗 🌹

و این پست را برای یکی از دوستانتان بفرستید.

برای عضویت در خبرنامه متخصصین روی لینک زیر کلیک کنید:

https://survey.porsline.ir/s/OFtxWuAV

قسمتهای دیگر این مجموعه : قسمت اول و دوم

https://virgool.io/GoodLifestyle/%D8%A8%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D9%87%D9%86%D8%AF%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D9%86%D8%B1%D9%85-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%B9%D9%84%D9%84-%D8%B1%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D8%AD%D9%84-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C-%D9%82%D8%B3%D9%85%D8%AA-%D8%AF%D9%88%D9%85-hoxj2rofnn4u