توسعه دهنده وب | متخصص ری اکت و نکست | طراح سایت |
بحران بیکاری مهندسان نرمافزار در ایران – از علل ریشهای تا راهحلهای عملی قسمت اول
قسمت اول: چرا مهندسان نرمافزار کمسابقه (جونیور) و میدلول در ایران بیکارند؟
در سالهای ۱۳۹۸-۱۳۹۹، طبق آمار غیررسمی مؤسسه پژوهش و برنامهریزی آموزش عالی، نرخ بیکاری فارغالتحصیلان کارشناسی رشتههای کامپیوتر و مهندسی نرمافزار حدود ۴۳٫۳ درصد بوده است. حتی در سال ۱۴۰۳-۱۴۰۴، سهم فارغالتحصیلان دانشگاهی از کل بیکاران کشور به بیش از ۴۳٫۹ درصد رسیده و نرخ بیکاری این گروه حدود ۱۱٫۶ درصد است. اما چرا رشتهای که دهه ۹۰ «طلایی» خوانده میشد، امروز برای جونیورها و حتی میدلولها (۳-۵ سال تجربه) به یکی از سختترین بازارهای کار تبدیل شده؟
۱. عرضه بیش از تقاضا و شکاف مهارتی عمیق
هر سال هزاران نفر از دانشگاههای دولتی، آزاد و غیرانتفاعی فارغالتحصیل میشوند، اما کیفیت آموزش عمدتاً نظری است.
درسهایی مثل ساختمان دادههای دهه ۸۰، فیزیک ۱ و ۲ بدون کاربرد عملی، و عدم آموزش گیت، سیآی/سیدی، میکروسرویس، کلود (AWS/Azure) و متدولوژیهای چابک، باعث میشود فارغالتحصیل جونیور عملاً «غیرقابل استخدام» باشد.
شرکتها به جای آموزش، به دنبال کسی هستند که «بلافاصله محصول تحویل دهد».
۲. قانون طلایی بازار کار ایران: «تجربه میخوایم، ولی تجربه نمیدیم»
شرکتهای متوسط و بزرگ ترجیح میدهند یک سنیور را با حقوق حداقلی چند ده میلیون تومان نگه دارند تا سه جونیور را با حقوق چند ده ( امروزه شاید۱۵-۲۵) میلیون آموزش دهند. میدلولها هم در این تله گیر میافتند: حقوقشان نسبت به مسئولیت رشد نمیکند و شرکتها برای صرفهجویی، پروژههای جدید را به فریلنسرهای خارجی یا تیمهای کوچک برونسپاری میکنند.
۳. اقتصاد تحریمی و سرمایهگذاری کم در فناوری
تحریمها باعث شده سرمایهگذاری خارجی در استارتآپها و شرکتهای نرمافزاری به شدت کاهش یابد. بسیاری از شرکتهای دانشبنیان یا تعطیل شدهاند یا فقط پروژههای نگهداری (maintenance) دارند که نیاز به نیروی تازه ندارد. هوش مصنوعی هم لایهای دیگر اضافه کرده: ابزارهایی مثل GitHub Copilot و Cursor کارهای ساده جونیورها را اتوماتیک کردهاند.
۴. مهاجرت مغزها (Brain Drain)
بهترین جونیورها و میدلولها با اولین پیشنهاد خارجی (حتی remote با دلار) کشور را ترک میکنند. آمار غیررسمی نشان میدهد بخش قابل توجهی از نیروی متخصص IT ایران در حال حاضر در کانادا، آلمان، امارات یا ترکیه مشغول به کارند.
نتیجه؟ بازار کار IT ایران دوقطبی شده:
سنیورهای کمیاب با حقوق بالا،
و انبوه جونیور و میدلول بیکار یا شاغل در مشاغل غیرمرتبط (فروش، پشتیبانی، تدریس خصوصی).
در قسمت بعدی به چالشهای شخصی و حرفهای این افراد میپردازم و اینکه چرا حتی کسانی که کار پیدا میکنند، اغلب در چرخه فرسودگی و بیانگیزگی گیر میافتند.
مرا دنبال کنید و این مقاله را برای یکی از دوستانتان بفرستید 🤗
اگر تمایل دارید در خبرنامه متخصصین عضو شوید، اینجا کلیک کنید:
https://survey.porsline.ir/s/OFtxWuAV
قسمت های بعدی
مطلبی دیگر از این انتشارات
چهار سوال که کمک میکند در مورد خود و ارزش هایمان بیشتر بدانیم
مطلبی دیگر از این انتشارات
🧠 احساس خستگی میکنید؟ با این ۷ نوع استراحت سرحال شوید
مطلبی دیگر از این انتشارات
۱۵ راه و روش ساده برای کاهش استرس