شاید برای کسب وکار شما هم اتفاق بیافتد- قسمت 4

تو مسیری که هر روز از خونه تا محل کارمون میریم، ده ها بیلبورد، تراکت، تبلیغات دیواری و یا تبلیغ روی تلویزیون های شهری می بینیم. خیلی وقتا هم با خودمون فکر می کنیم «چقدر خوب میشه یه روز محصول من روی این بیلبوردها باشه... همه تلاشم رو می کنم که یه روز کل کشور (یا حتی کل دنیا) محصول من رو بشناسن و ازش استفاده کنن! اون روز دیر نیست...»

انیمیشن بچه رییس (Baby Boss)
انیمیشن بچه رییس (Baby Boss)

اما چقدر به فرآیند بزرگ شدن این برندها و محصولات فکر کردیم؟ چقدر بررسی کردیم که مسیر رشدشون دقیقا چی بوده؟ چقدر از مسیری که اونا رفتن به درد ماها می خوره؟ اصلا من دوست دارم از اون مسیر پیشرفت کنم یا نه؟! (مخصوصا وقتایی که یه ژن خوب یا شانس تو رشد یه شرکت یا معروف شدن یه محصول تاثیرگذار بوده.)

همونطور که بزرگان هم گفتند هرچی بیشتر در سرگذشت پیشنیان دقت کنیم بهتر می تونیم امیدوار باشیم که پیشرفت می کنیم و از شکست فاصله می گیریم.

با این مقدمه، بریم سر بحث خودمون. ما درمورد مشکلات کسب و کارها حرف می زدیم. مشکلاتی که شاید یه روز برای شما هم اتفاق بیافتد. و می خواستیم اولا با شناسایی این مشکلات ازشون دوری کنید و ثانیا در صورتی که رخ داد راه های برطرف کردن مشکل رو بدونید. و احتمالا شما که الان دارید این متن رو می خونید قسمت های اول و دوم و سوم رو از لینک های مشخص شده یا از صفحه اصلی خوندید و الان منتظر ادامه ماجرایید.

اما اگر اون مطالب رو نخونید بهتون پیشنهاد می‌کنم چند دقیقه برای خوندن اونها وقت بگذارید و بعد به این متن برگردید.

و بریم سراغ قصه امروز:

4- نداشتن طرح تجاری (همان Business Plan):

آنچه در ابتدای راه اندازی یک کسب و کار باید به آن توجه کنیم این است که داشتن یک ایده عالی برای تولید محصول خوب است اما کافی نیست؛ بنیان‌گذاران باید از همان ابتدا یک استراتژی برای کسب درآمد داشته باشد. کسب و کارهای بسیاری محصولی تولید کردند بدون آنکه به مسیر درآمدزایی آن توجه کرده باشند. (اگر شما در حال تولید محصولی با نیات خیرخواهانه هستید و قصد درآمدزایی از آن به صورت مستقیم را ندارید می توانید از این بحث عبور کنید. که البته پیشنهاد نمی کنم.)

در حالت کلی محصولات تولید می شوند تا منجر به سودآوری برای ذینفعان و سهامدارانشان شوند. پس شما نیاز دارید بدانید از چه مسیر یا مسیرهایی این محصول موجب درآمد زایی برای شما می شود. در غیر این صورت بعد از مدتی به دلیل این که نمی توانید از پس هزینه های آن بربیایید، باید با کسب و کار دوست داشتنی تان خداحافظی کنید. این قانون تلخ دنیای ماست.

شاید برای شما هم اتفاق بیافتد:

ترجیح این است که قبل از این که شروع به راه اندازی کسب و کاری کنید در مورد مدل درآمدی آن تصمیم گیری شده باشد و هزینه ها، مدت زمان رسیدن به سوددهی و بسیاری عناوین دیگر در مستندی به نام طرح تجاری کسب و کار نوشته شده باشد. اما استارتاپ ها گاهی فقط با یک ایده شروع می شوند، دلیل؟! «فقط می خوام ببینم میشه یا نه.»

در زبان فارسی سخت آنها مشغول به ساخت کمینه محصول قابل عرضه (Minimum Valuable Product : MVP) هستند. بدین معنا که می خواهند یک بار چند عنصر اصلی محصولشان را به صورت آزمایشی کنار هم قرار دهند و از هویت کلی محصول خود مطمئن شوند. (شاید در آینده در این مورد بیشتر صحبت کردیم. اما الان از موضوع بحث خارج است.)

اما به هر حال شما نیاز دارید که قبل از آن که به صورت جدی به کار روی محصول تان بپردازید، آن را از ابعاد بررسی کنید.

یکی از ابزارهای بسیار ساده برای این که این مشکل یا مشکلات مشابه (که به بعضی از آنها در قسمت های قبل اشاره کرده بودیم-- خوندیدشون دیگه؟!) را رفع کنید، استفاده از بوم مدل کسب و کار است.

بوم مدل کسب و کار یا Business Model Canvas ابزار مدیریتی و کارآفرینانه استراتژیک است که به شما اجازه می‌دهد مدل کسب و کار خود را توصیف، طراحی و اختراع کرده یا آن‌را به چالش طلبیده و یا تغییر دهید.

یک بوم کسب و کار- بخش هایی که در این مدل پیشنهاد می شود به آنها فکر کنید در این بوم مشخص شده.
یک بوم کسب و کار- بخش هایی که در این مدل پیشنهاد می شود به آنها فکر کنید در این بوم مشخص شده.

این بوم شامل بخش‌(های) مشتریان، ارزش پیشنهادی، کانال(های) توزیع، ارتباط با مشتریان، جریان درآمد، فعالیت‌های اصلی، منابع اصلی، شرکای(تجاری) کلیدی و ساختار هزینه‌ها است. در مورد این بوم و چگونگی تکمیل آن مطالب زیادی نوشته شده است که یکی از بهترین آنها در این جا آمده است. تکمیل این بوم و ترسیم ارتباطات بین بخش های مختلف می تواند از بسیاری از مشکلاتی که در آینده ممکن است رخ دهد جلوگیری کند.

معرفی این ابزار به این معنی نیست که این تنها روش تهیه طرح تجاری اولیه محصول شماست. این فقط یکی از ابزارهاست که ساده، مختصر، قابل فهم و گویا است. مهم این است که شما بیشتر به ابعاد مختلف محصول تان فکر کنید. روش آن تفاوت چندانی نمی کند. (حتی به همین بوم هم ایراداتی وارد شده و بین علما اختلاف است. )

این رشته نوشته همچنان ادامه دارد...