http://behzadshakouri.ir/
حبابهای حق
برای ما، خسوف و کسوف پدیدههایی شگفتانگیزند؛ اما گاهی با خود میاندیشم: آیا در زندگی ما هم چنین اتفاقی میافتد؟ آیا ممکن است یک «حق» همچون خورشیدگرفتگی، حق دیگری را بپوشاند؟ یا خودخواهی ما مانند ماهگرفتگی، مانع دیدن حقیقت شود؟
شاید بتوان «حق» را به حبابهایی تشبیه کرد که برای دفاع از خود میسازیم. اما پرسش اینجاست: آیا همیشه درون این حبابها حقیقتی ناب نهفته است، یا گاهی دروغ و ناحقی پشت آن پنهان میشود؟
تصور کنید کسی با شعار دفاع از محیط زیست، کارخانهی رقیب را تعطیل کند؛ در حالی که هدف واقعیاش نه نجات طبیعت، بلکه حذف رقیب است.
یا فردی که دشمنی شخصی دارد، اشتباه کوچک طرف مقابل را ثبت میکند و با نام «عدالت» آبروی او را میبرد؛ در حالی که همان اشتباه را خودش هم بارها مرتکب شده است.
گاهی هم پشت حبابهایی مثل «این موضوع به شما ربطی ندارد» یا «قضاوت نکنیم» پنهان میشویم. اما آیا واقعاً پای یک انتخاب شخصی و بیضرر در میان است، یا میخواهیم خطا و مسئولیت خود را پشت این سپرها مخفی کنیم؟
این پرسشها ارزش اندیشیدن دارند. شاید مهمترین نکته این باشد که همیشه از خود بپرسیم: آیا واقعاً دنبال حقیقت هستیم یا فقط از آن به عنوان سپری برای منافع شخصی استفاده میکنیم؟
نمونه هایی از حباب های حقیقت رایج:
آزادی بیان
سپر بیرونی: «من حق دارم هرچه میخواهم بگویم»
حقیقت درونی: توهین، تحقیر یا نشر اطلاعات نادرست
عدالتخواهی
سپر بیرونی: «هدف من اجرای عدالت است»
حقیقت درونی: انتقامجویی یا حذف رقیب برای منافع شخصی
حریم خصوصی
سپر بیرونی: «این موضوع شخصی است و ربطی به شما ندارد»
حقیقت درونی: فرار از پاسخگویی یا پنهان کردن خطا
کمک به دیگران
سپر بیرونی: «من فقط میخواهم کمک کنم»
حقیقت درونی: نمایش، شهرتطلبی یا کسب اعتبار اجتماعی
قانون
سپر بیرونی: «این کار قانونی است»
حقیقت درونی: توجیه رفتار غیراخلاقی با سپر قانون و سوءاستفاده از خلأ قانونی
قضاوت نکردن
سپر بیرونی: «هیچکس حق قضاوت ندارد»
حقیقت درونی: فرار از مسئولیت یا توجیه خطاهای آشکار
∎ البته یک نکته مهم یادمان باشد که با این متن از آن ور بام نیفتیم و اصل ارزش حق را زیر سؤال نبریم. و نباید فراموش کنیم که بسیاری از حق ها مثل آزادی بیان،عدالت،حریم خصوصی و... واقعی و ارزشمند هستند و مشکل ما نقاب حق است و نه خود حق و اگر بیش از حد بدبین باشیم ممکن است هر ادعای حقی را توطئه و یا فریب ببینیم.و مواظب باشیم نه حقی را لباس باطل بپوشانیم و نه باطلی را لباس حق.
یا به عنوان دیگر نه باطلی را در حباب حق پنهان کنیم و نه به حقی برچسب باطل بودن بزنیم.
نمونه هایی از پرچسب های ناحقی که برعکس حباب حق به کار درست برچسب باطل بودن میزنن:
ریاکاری
ظاهر برچسب: «این کار فقط برای نمایش است»
اثر پنهان: تخریب افراد نیک، بیاعتباری فداکاریها، دلسرد کردن نیکوکاران، فرار رو به جلو برای توجیه خود
خودنمایی
ظاهر برچسب: «فقط میخواهد جلب توجه کند»
اثر پنهان: سرکوب خلاقیت و خاموش کردن انگیزه برای کارهای مثبت
پارتیبازی
ظاهر برچسب: «به خاطر رابطه و نفوذ موفق شد»
اثر پنهان: نادیده گرفتن تلاش سالم
شانس
ظاهر برچسب: «فقط خوششانس بود»
اثر پنهان: نادیده گرفتن تلاش و برنامهریزی فرد
دزدی و فساد
ظاهر برچسب: «حتماً از راه نادرست به اینجا رسیده»
اثر پنهان: تخریب اعتبار افراد موفق بدون مدرک
خودخواهی
ظاهر برچسب: «فقط به فکر خودش است»
اثر پنهان: فشار اجتماعی برای نادیده گرفتن نیازها و اولویتهای شخصی
تعصب
ظاهر برچسب: «این فقط یک باور کور است»
اثر پنهان: بیاعتبار کردن ارزشهای اصیل فردی
در نوشتههای بعدی، به برخی از این حبابها دقیقتر خواهم پرداخت.
مطلبی دیگر از این انتشارات
وقتی بیکاری...
مطلبی دیگر از این انتشارات
دیپلم دارم یا داشتم؟
مطلبی دیگر از این انتشارات
حباب «به شما ربطی ندارد»