جامعه و مقابلشان با نوآوری

درکتاب «دیوانه» اثر جبران خلیل جبران، ماجرای «دیوانه‌خواندن» نوآوران یا انسان‌های متفاوت مطرح شده است. داستان این است که راوی کتاب تعریف می‌کند چگونه روزی ماسک‌هایش را گم می‌کند و با چهره واقعی و افکار جدیدش رو به روی جامعه قرار می‌گیرد. مردم که نمی‌توانند افکار و مکاشفات عمیق او را درک کنند، او را دیوانه می‌خوانند، اما او در همین «دیوانگی» آزادی و رهایی را می‌یابد، زیرا دیگر مجبور نیست نقش بازی کند.

شخصیت اصلی داستان با نوعی بینش و شهود به جهان و انسان‌ها نگاه می‌کند و حقیقت‌هایی می‌بیند که دیگران قادر به درکش نیستند؛ به همین دلیل از سوی جامعه طرد می‌شود و سرانجام، تبعید، رنج و آوارگی را برمی‌گزیند—همان‌گونه که بسیاری از پیامبران و بیداردلان تاریخ. این تمثیل نشان می‌دهد که نوآوران بزرگ اغلب در ابتدا از سوی مردم «دیوانه» یا نابهنجار خطاب می‌شوند، چون بیان و دیدگاه آن‌ها فراتر از هنجارهای رایج جامعه است.

این کتاب مجموعه‌ای از تمثیل‌های کوتاه و شاعرانه با مضمون عرفانی است و خلیل جبران در آن نشان می‌دهد گاهی برچسب «جنون»، بهایی‌ست که برای آزادی اندیشه و دیدگاه متفاوت پرداخت می‌شود.

نیچهنیچه نوآوران و هنرمندان را اغلب با مفهومی فلسفی از "جنون" مرتبط می‌داند و معتقد است بسیاری از آن‌ها توسط جامعه دیوانه خوانده می‌شوند چون توانایی خلق ارزش‌های تازه و شکستن عادات و سنت‌ها را دارند. او ویژگی‌هایی مانند هوش وافر، خلاقیت ژرف، انزوا، جسارت براندازی ارزش‌های قبلی و اراده قوی را برای این "مجانین" برمی‌شمرد و تأکید می‌کند که اغلب نوابغ تاریخ به علت رویکرد نوآورانه و متفاوت خود مورد طرد یا اتهام دیوانگی واقع شده‌اند.

در نگاه نیچه، جنون سرچشمهٔ اصلی فرهنگ و پیشرفت است، زیرا غالب نوآوری‌های بزرگ را افرادی پدید آورده‌اند که ازنظر دیگران "عاقل" نبوده‌اند. او به آیندگان می‌گوید که این افراد، بر خلاف فشار خرد جمعی و سنت‌های سفت‌وسخت، راه تازه‌ای می‌گشایند و گاهی حتی برای رسیدن به اهداف والا، باید ظاهر خود را نیز خرق عادت و حتی دیوانه‌وار جلوه دهند.