انحصاری کردن بازی‌ها هنوز جواب میده؟

۲۰ سال پیش، صاحبان پلتفرم‌های بازی با خرج بیست میلیون دلار و یک سال زمان، صاحب یه عنوان AAA می‌شدن و با انحصار اون بازی برای پلتفرم خودشون، فروش کنسول‌های خودشون رو تقویت می‌کردن. اگه این بازی به پونصد هزار واحد فروش می‌رسید، اونو به‌عنوان یه موفقیت بزرگ می‌شناختن اما حالا با هزینه‌های چند صد میلیون دلاری ساخت بازی، فروش سه میلیون واحدی رو هم حتی شکست تلقی می‌کنن. با این وضعیت، فروش بازی روی یه پلتفرم خاص کافی نخواهد بود. پس دوره‌ی انحصار دیگه تموم شده؟

قدیما، بازی‌کردن روی پی‌سی اونقدر مرسوم نبود و خیلی وقتا بازیا حتی پورت پی‌سی هم دریافت نمی‌کردن و این ربطی به انحصار نداشت. صرفا دیگه نمیصرفید. اما امروز آمار بازیکنان همزمان روی فقط یکی از پلتفرم‌های پی‌سی یعنی استیم، به تنهایی خیره‌کننده‌ست. الان میشه گفت که منتشر نکردن بازی برای پی‌سی توی بعضی از ژانرها به معنی شکست حتمی بازیه. ژانرهایی مثل شوتر اول شخص یا انواع بازی‌های استراتژی، تمام بازی‌های آنلاین و لایوسرویس و همچنین روگ‌لایک‌ها. این بازیا کامیونیتی خودشون رو روی پی‌سی شکل دادن و به این راحتی کوچ نمی‌کنن.

جز نبود کامیونیتی، دلایل دیگه‌ای هم برای فروش کم بازیا روی کنسول وجود داره. یکیش همین سرویس‌های اشتراکی هستن که خیلی وقت‌ها روز عرضه، میزبان بازی‌ها میشن و انگیزه خرید بازی رو از بازیکن میگیرن. از طرف دیگه زیاد شدن بازی‌های Third-party (از ناشران غیر از صاحبان پلتفرم) میزان استقبال از بازی‌های انحصاری رو کم کرده.

همین تازگی بازی Saros با نمره‌های خوبی منتشر شد و انتظار فروش بالا ازش می‌رفت اما انحصارش روی پلی‌استیشن، بازیو اسیر کرد. این عنوان روگ‌لایک به چشم اکثر دارندگان کنسول سونی جذاب نیست. اونا اکثرا طرفدار بازی‌های داستانی خطی و سینمایی هستن و خودشون رو درگیر روگ‌لایک نمی‌کنن. از طرفی روگ‌لایک‌ها اکثرا چون توسط استودیوهای مستقل ساخته میشن، معمولا با پلتفرم پی‌سی راحت‌تر هستن. یه نسخه‌ی ارلی‌اکسس روی استیم قرار میدن و کم کم کامیونیتی خودشون رو جمع می‌کنن. با این وضعیت حتی از موفق‌ترین روگ‌لایک‌هایی مثل Hades و Balatro، نمیشه انتظار فروش خیلی عجیبی روی کنسول‌ها داشت؛ با اینکه اونا حتی نامزد بازی سال بودن.

بنظر من انحصار بازی‌ای مثل Ghost of Youtei هم بی‌معنیه. یه بازی نقش‌آفرینی جهان‌باز که در واقع نسخه‌ی قبلی اون همین یکسال قبل از این عنوان، روی پی‌سی عرضه شده و حتی داستان رو ادامه نمی‌ده که طرفدار نسخه‌ی اول رو کنجکاو ادامه‌ی داستان کنه. اگه کسی این بازیو خواست، احتمالا می‌ره دوباره Ghost of Tsushima رو بازی می‌کنه و بخاطر این نسخه به تنهایی کنسول نمی‌خره. درواقع این بازی اصطلاحاً کنسول‌فروش نیست.

بازی‌ای کنسول‌فروشه که حسرتشو به دلت بذاره. مثلا مگه چند نفر هستن که Death Stranding بازی نکرده باشن و بشدت حسرتشو داشته باشن. این بازی اونقدر عجیبه که حتی بعد ساعت‌ها تجربه‌ی اون، هنوز مطمعن نیستی که بازی دقیقا چیه؛ پس چطور بدونی که میخوایش. از طرفی همه‌ی God of Warها و Spider-Manها و The Last of Usها کنسول‌فروشن. بحث فقط امتیاز نیست. بحث اینه که بازی به سرراست‌ترین شکل ممکن خودشو بهت نشون بده. کافیه یه تیکه از تریلر یا گیم‌پلی بازی رو ببینی و بفهمی که اونو می‌خوایش. پیچیدگی‌‌ای وجود نداره. «میخوای Spider-Man باشی؟ بازیشو بخر. کنسولشو نداری؟ کنسولشو هم بخر.» ولی حالا بیا یه کتاب بنویس که چرا Death Stranding رو باید بخری؛ فایده نداره.

حالا ما از شروع سیاست‌های انحصار توسط سونی و مایکروسافت باید چه حسی داشته باشیم؟ جدیدا از طرف هردوی این صاحبان پلتفرم، شروع استراتژی انحصار دیده میشه. قطعا کم‌شدن دسترس‌پذیری چیز ناراحت‌کننده‌ایه اما این تصمیم به این معنیه که ناشر با خودش گفته «این بازی باید اونقدر خوب باشه که فروشش به‌تنهایی روی یک کنسول کافی باشه.» یجورایی این سیاست نوید کیفیت بالاتر رو میده.

توی مراسم ایکس‌باکس وقتی متوجه شدم Gears E-day و Clockwork Revolution انحصاری میشن اما بقیه بازی‌ها حتی Halo روی پلی‌استیشن عرضه میشن، با خودم گفتم «احتمالا کیفیت این دو قراره بالاتر از بقیه‌شون باشه.» اونا اونقدر روی فروش این دو بازی حساب کردن که نیازی به انتشارشون روی پلی‌استیشن نمی‌بینن. اگه همه‌شون انحصاری بودن، میشد گفت که اونا هم مثل سونی بدون درنظر گرفتن پتانسیل فروش بازی‌ها، دست به انحصار زدن. نمایش Gears جدید هم که اونقدر خوب بود که کاملا مشخصه یه عنوان کنسول‌فروشه اما چقدر حیف که دیگه دیر شده و این کنسول محو شد.

نتیجه می‌تونه این باشه که اگه ازین گزینه‌ی خطرناک انحصار درست استفاده بشه، می‌تونه نتیجه‌ی خوبی داشته باشه اما برنامه‌ریزی برای اون واقعا کار سختیه.