«ابزار سنجش تاب‌آوری در برابر تغییر: رویکردی بین‌رشته‌ای میان روان‌شناسی و مدیریت سازمانی»

در دنیای امروز که با سرعت فزاینده تغییرات شناخته می‌شود، درک چگونگی مواجهه افراد و گروه‌ها با گسست‌ها اهمیت بالایی یافته است. یکی از ابزارهای کلیدی در این حوزه، نیم‌رخ تاب‌آوری در برابر تغییر (Change Resiliency Profile) است؛ ابزاری که برای سنجش توانایی فرد در رویارویی با تغییر (Change) و انطباق با روش‌های نوین انجام کار طراحی شده است. تاب‌آوری (Resiliency) در این دیدگاه به مجموعه‌ای از عوامل از جمله سابقه شخصی (Personal History)، ادراک فرد از تغییر و ظرفیت انعطاف‌پذیری در برابر تغییراتی با ابعاد مختلف بستگی دارد.

این ابزار اگرچه در ابتدا برای کاربردهای فردی طراحی شده بود، اما امروزه در تیم‌های کاری (Work Teams) نیز به طور گسترده استفاده می‌شود. نکته حائز اهمیت برای متخصصان سلامت روان این است که در محیط‌های سازمانی، تاب‌آوری کل یک تیم گاهی حتی از تاب‌آوری تک‌تک اعضای آن حیاتی‌تر تلقی می‌شود. پرسشنامه مربوط به این ابزار شامل ۲۰ گزاره است که پاسخ‌دهندگان بر اساس یک مقیاس پنج‌درجه‌ای از «به شدت موافقم» تا «به شدت مخالفم» به آن‌ها پاسخ می‌دهند.

مفاهیم به‌کاررفته در این گزاره‌ها پیوند عمیقی با مباحث کلاسیک روان‌شناسی دارد. برای نمونه، این ابزار مواردی نظیر تحمل ابهام (Tolerance for Ambiguity)، توانایی بازسازی دیدگاه (Reestablishing Perspective) پس از یک اختلال جدی، بهره‌گیری از روابط حمایتی (Nurturing Relationships) برای دریافت کمک و توانایی جدا کردن استرس (Compartmentalizing Stress) به گونه‌ای که به سایر بخش‌های زندگی سرایت نکند را مورد سنجش قرار می‌دهد.

تحلیل نتایج این سنجش نشان می‌دهد افرادی که نمرات بالایی (بین ۸۸ تا ۱۰۰) کسب می‌کنند، به عنوان الگوهای نمونه انعطاف‌پذیری شناخته می‌شوند. در مقابل، افرادی با نمرات پایین (کمتر از ۵۲) معمولاً در موقعیت‌های تغییر بسیار انعطاف‌ناپذیر عمل کرده و ممکن است احساس قربانی بودن (Victimized) یا درماندگی (Helpless) پیدا کنند که این امر منابع شخصی آن‌ها را برای سازگاری به سرعت تخلیه می‌کند.

در نگاهی وسیع‌تر و بین‌رشته‌ای، مدیریت تغییر در سازمان‌ها به شدت از قلمرو روان‌درمانی (Psychotherapy) وام گرفته است. در این چارچوب، مدل‌هایی نظیر چرخه تغییر (Change Cycle) که توسط روان‌شناسانی چون پروچاسکا و نورکراس توسعه یافته، برای کمک به کارکنانی که دچار استرس و کاهش روحیه شده‌اند، به کار گرفته می‌شود. این مدل شامل شش مرحله از پیش‌تأمل (Precontemplation) تا نگهداری (Maintenance) و بازگشت (Recycle) است. استفاده از این ابزارها به مدیران و کوچ‌ها اجازه می‌دهد تا با تشخیص مرحله‌ای که فرد در آن قرار دارد، حمایت‌های روانی و عملی لازم را برای گذار موفقیت‌آمیز از شرایط موجود به شرایط مطلوب فراهم آورند.

منابع و اشخاص:

کتاب: The Active Manager’s Tool Kit

گردآورنده و ویراستار: مل سیلبرمن (Mel Silberman)، با همکاری رندال بورکل (Randall Buerkle) و نانسی جکسون (Nancy Jackson).

تاریخ انتشار: ۲۰۰۳ میلادی.

ناشر: McGraw-Hill