اندیشه های سیاسی هربرت اسپنسر

اسپنسر جامعه شناس ، متفکر و فیلسوف انگلستان متولد 1820 به قدری نحیف و رنجور بود که به دلیلضعف جثه حتی قادر به رفتن به مدرسه نبود. اسپنسر هرگز تعالیم آموزشگاهی ممتد و منظمی را پی نگرفت . بیشتر نزد پدر و عموی خود تحت تعلیم و آموزش خصوصی قرار گرفت .

آراء و نظریات او پیرامون طبیعت گرایی ، ارگانیک گرایی ، فونکسیونالیسم ، مراحل تکامل و تطور حیات اجتماعی ، لیبرالیسم سیاسی ، فردگرایی ، اصالت سود و ... تاثیرات شگرفی در جامعه روشنفکری قرن نوزدهم اروپا و آمریکا برجای نهاد و کتابهایش در دانشگاههایی چون آکسفورد و هاروارد تدریس شد .

اسپنسر تحت تاثیر تفکرات اندیشمندان هم عصر خویش سن سیمون و آگوست کنت ، نظریه ای در باب " ارگانیک گرایی " و فونکسیونالیسم ( کارکردگرایی ) ارائه نمود. اساسا اسپنسر معتقد بود جامعه میبایست بصورت یک واحد ارگانیک ( اندام گونه ) مورد توجه قرار گیرد . جامعه نیز مچون یک اندام مووجود زنده متشکل از اجزاء و اعضایی است که هر یک دارای وظیفه ، نقش و مسئولیتی است و کارکردی را بر عهده دارد که در عین استقلال نسبی از سایر اعضاء نهایتا منجر به ادامه حیات موجود زنده خواهد شد . تمایز بدن و جامعه به عنوان موجود زنده در این است که اعضای جامعه در ایفای نقش از استقلال نسبی برخوردارند.

فونکسیون یا کارکرد به آثار و نتایج عینی و مشهود پدیده های اجتمعی یا ساختهای اجتماعی مربوط میگردد به طوری که هر پدیده اجتماعی و یا هر بخش از ساختار اجتماعی از جمله نهادها ؛ روابط متقابل اجتماعی ، آداب ، کنشهای اجتماعی و ... دارای کارکرد یا فنکسیونی است که این نتایج و کارکردها در پایداری، ثبات ، دوام و اداره جامعه موثر میباشند ، همانطور که هر یک از اعضای بدن از جمله قلب، ریه، کبد، چشم و...دارای کارکرد فونکسیونی است که منجر به ادامه حیات شخص میشود و در بخش جامعه نیز بخشهای مختلف سیاسی، فرهنگی، اقتصادی ، خانواده ، اموزش و پرورش و ... در صورت انجام صحیح و درستنقشها و کارکردهای خود منجر به ثبات و دوام جامعه خوواهند شد ..

اسپنسر تحت تاثیر گرایشات فردگرایانه و لیبرالیستی که تا حدی متاثر از افکار رادیکالیسم بنتام و تعصبات ضدکلیسایی روزگار خود به عنوان یک لیبرالیسم سیاسی پایبند به اقتصاد آزاد بود و همواره عنوان میداشت که جامعه مسیر طبیعی تکامل و تکوین خود را به پیش خواهد برد و در این مسیر تکامل طبیعی نباید محدودیتهایی ایجاد کرد چراکه زندگی اجتماعی بدون دخالت و نظارت خارجی آزادانه تکامل خواهد یافت و منجر به بقای عناصر قوی تر و " بقای اصلح "میگردد. در این میان نقش دولت نیز پاسداری از جامعه و برقراری امنیت در جهت ادامه حیات طبیعی جامعه است( برخی نظرات اسپنسر مورد توجه جامعه سرمایه داری قرن 19 و قدرتهای جنگ طلب در جنگهای بین المللی قرار گرفت )

اسپنسر از طریق تحقیق در علوم طبیعی به نظریاتی پیشرو دست یافت وقتی به این کار همت گماششت کتاب معروف داروین هنوز نوشته نشده بود و  بعد از نوشته شدن نیز بهره ها برد . اسپنسر نیز مانند سن سیمون، آگوست کنت ، و کارل مارکس به دنبال تغییر جامعه و تفسیر آن کوشش داشت .

وی شاهکار زندگی خود را بنام " تکامل " نوشت. تکاملبه طور مستقل و خارج از مشیت الهی و یا قدرت دیگری انجام میگیرد.