از جنون تا شاهکار هنری


آیا می توانید نام چند نقاش معروف قرن را نام ببرید؟

امروزه از هر کسی که کوچک ترین علاقه ای به هنر و نقاشی داشته باشد، این سوال را بپرسیم مسلما نام های پیکاسو، لئوناردو داوینچی، ون گوگ و... در ذهنش تجسم پیدا می کند.

در تاریخچه کاری هر هنرمند و آدم مشهوری یک شاهکار هنری وجود دارد که به وسیله آن حتی توانسته در زمان حال در نظر جهانیان شناخته شده باقی بماند. برای مثال مونالیزای لئوناردوداوینچی و تالار آیینه ی کمال الملک معروفترین آثاری هستند که در نظر اکثریت مردم شناخته شده اند.

نماد هایی که در سری فیلم های ترسناک جیغ و انیمیشن جیغ وجود دارد برگرفته از تابلوی جیغ اثر ادوارد مونک نقاش قرن نوزدهم میلادی ( 1893 ) است. وی یکی از معروف ترین نقاش های ۳ قرن اخیر بوده در حالی که بی شک نامش در تمام طول تاریخ باقی خواهد ماند.

تابلوی جیغ اثر ادوارد مونک
تابلوی جیغ اثر ادوارد مونک

تابلوی جیغ چرا معروف شده است؟

با دیدن تابلوی جیغ همان طور که از اسمش پیداست؛ حس اضطراب و مرگ همراه نگرانی به بیننده دست می دهد، به گونه ای که حتی می خواهد هر طور شده به فرد داخل تصویر کمک کند! همه این حس ها به خاطر ترکیب رنگ های اکسپرسیونیستی و ضد ونقیض رنگ های گرم و سرد، و آسمان موج دار نارنجی آن است. البته حس رازآلودی که تابلوی جیغ به ما القا می کند ناشی از آدم مرموز درون تصویر است که بر روی پلی ایستاده و در حال جیغ کشیدن است در حالی که دو مرد دیگری که در قسمت عقبی تابلوی جیغ هستند با خیال آسوده در حال قدم زدن هستند!

اما چرا آدم درون تصویر در حال جیغ زدن است؟راز تابلوی جیغ مونک چیست؟

نقاش نروژی ادوارد مونک تابلوی جیغ را در سال 1893 در دوره ای خلق کرد که موفقیت نقاشان آن دوره به وسیله مهارت و تبحرشان در استفاده از تکنیک های ظریف و دقیق نقاشی اندازه گیری می شد. در اواخر قرن نوزدهم نقاشان نابغه ای مثل ادوراد مونک، از نقاشی برای بیان تفکرات درونی خود و القای زاویه دید خود به مردم از جهان پیرامون، استفاده کردند.

ادوارد مونک همانند ون گوگ در جریان پایه گذاری نقاشی مدرن در قرن بیستم تاثیر بسیار زیادی داشته است.

اما داستانی که باعث خلق تابلوی جیغ شد چه بود ؟

در اثری که خود مونک از آن به عنوان نقاشی روح اشاره کرد؛ یک ابهام صادقانه و شاید حتی سیاهی از مشکلات درونی و احساس اضطراب وی را نشان می دهد. چیزی که مونک در آثارش، برخلاف سایر نقاشان آن دوره که سعی در نشان دادن زیبایی و مهارت هایشان در استفاده از تکنیک های نقاشی داشتند؛ اصرار بر نشان دادن اهمیت تفکرات ذهنی شخصی به مخاطبانش داشت.

ادروارد مونک در کنار تابلوی جیغ
ادروارد مونک در کنار تابلوی جیغ

بر اساس نوشته ای از خاطرات مونک، ایده کشیدن تابلوی جیغ از روزی منشاء می گیرد که به همراه دوستانش در حال قدم زدن بود. همچنین مونک درباره آن روز شعری هم گفته است :

"من به همراه دو تن از دوستانم بیرون رفته و قدم می زدیم. خورشید در حال غروب کردن بود. ناگهان آسمان در هم پیچید و به رنگ سرخی همچون خون، درآمد. ایستادم، به نرده تکیه دادم، احساس خستگی وصف ناپذیری کردم. خون و زبانه های آتش در بالای شهر و آبدره که به رنگ آبی و سیاه (سرمه ای) بود، دیده می شد. دوستانم به قدم زدن ادامه دادند در حالی که من نگران و لرزان ایستاده بودم. آن زمان بود که احساس کردم جیغی بی انتها و مداوم از دل طبیعت گذشت."

تفسیر تابلوی جیغ از زبان ادوارد مونک:

نکته جالب اینجاست که مونک توضیح می دهد: چیزی که در ابتدا به نظر می رسد، پیاده روی زیر غروب آفتاب در یک شب آرام نروژ، همراه با برخی از دوستان در کنار فورج. در حالی که تماشای غروب خورشید از نزدیک ممکن است برای اکثریت آرامش بخش و لذت بخش باشد، برای مونک آن صحنه، لحظه ای از بحران وجودی وی بود. مونک در آن چه به نظر می رسد همانند یک حمله تهاجمی است، احساسات خستگی شدید خود را توصیف می کند، این در حالی است که موجی از اضطراب را با لحنی خشونت آمیز به صورت زیرکانه در وصف خود می گنجاند. همانند بسیاری از حملات پنیک، تجربه مونک یک مبارزه درونی در تنهایی خود بود، زیرا دو دوستش بدون او به قدم زدن خود ادامه می دهند و کاملا از ناراحتی هنرمند بی اطلاع هستند.

‌تابلوی شب پر ستاره اثر ون گوگ
‌تابلوی شب پر ستاره اثر ون گوگ

عده ای تابلوی جیغ مونک را از نظر اغراق در بیان هیجانات و احساسات درونی و همچنین استفاده از رنگ های ضد و نقیض به وسیله پیچ و تاب ماهرانه قلم مو را همانند تابلوی شب پر ستاره اثر نقاش معروف سبک پست امپرسیونیسم ون گوگ می دانند. بیننده در هر دو اثر، در وهله اول احساسات بیش از حد نقاش به همراه حس کلافگی و تشویش را متوجه می شود و کنجکاوی بیننده را در جواب به این سوال که چرا نقاش در آن لحظه باید اثری پر تلاطم همانند تابلوی جیغ خلق کند؟

ون گوگ،نقاش قرن نوزدهم
ون گوگ،نقاش قرن نوزدهم

عده ای اظهار دارند چون هر دو نقاش در زمان خود به جنون متهم شده بودند ، این آثار تراوشات ذهن مخشوش آن ها بوده است. به راستی اگر با این طرز تفکر موافق باشیم کل ذوق هنری و نبوغ این هنرمندان را زیر سوال برده ایم.