داریکس: نخستین زبان برنامه‌نویسی ساخته‌شده توسط یک برنامه‌نویس افغان

مقدمه

در دنیای فناوری امروز، طراحی و ساخت یک زبان برنامه‌نویسی جدید معمولاً توسط تیم‌های بزرگ در مراکز پژوهشی و شرکت‌های جهانی انجام می‌شود. اما پروژه DariX نشان داد که خلاقیت فردی نیز می‌تواند چنین دستاوردی را رقم بزند. DariX اولین زبان برنامه‌نویسی است که توسط یک برنامه‌نویس افغان، شایان حیدری طراحی و پیاده‌سازی شده است.

نام این زبان از «دَری» – زبان رسمی افغانستان – الهام گرفته شده و پسوند X نماد نوآوری و آینده‌نگری در فناوری است.

ویژگی‌ها و امکانات

• مفسری (Interpreted): اجرای مستقیم کدها بدون نیاز به کامپایل.

• نوع‌دهی پویا (Dynamic Typing): متغیرها بدون تعیین نوع از پیش تعریف می‌شوند.

• سینتکس آشنا: الهام‌گرفته از C و Python برای یادگیری سریع‌تر.

• ساختارهای داده‌ای مدرن: پشتیبانی از آرایه‌ها، مپ‌ها، رشته‌ها، اعداد و بولی‌ها.

• جریان کنترل: شامل if/else، حلقه‌ها، break و continue.

• توابع و ماژول‌ها: تعریف توابع و امکان سازمان‌دهی پروژه‌ها در فایل‌های جداگانه.

• مدیریت خطا: استفاده از try/catch/finally مشابه پایتون.

• نصب آسان: در لینوکس، ویندوز، اندروید (Termux) و محیط‌های مختلف قابل اجراست.

اهمیت و دستاورد

• نماد نوآوری افغان‌ها: DariX ثابت می‌کند که جوانان افغانستان توانایی حضور در سطح بین‌المللی فناوری را دارند.

• الهام‌بخش نسل جدید: پروژه‌ای برای تشویق دانشجویان و برنامه‌نویسان افغان جهت ورود به عرصهٔ زبان‌سازی و سیستم‌های پیشرفته.

• پیوند با فرهنگ: انتخاب نام DariX، نشان‌دهنده ارتباط این زبان با هویت و زبان رسمی کشور است.

چالش‌ها

• نیاز به جامعهٔ فعال توسعه‌دهندگان برای رشد و بهبود مستمر.

• کمبود منابع آموزشی گسترده در مراحل ابتدایی.

• رقابت با زبان‌های قدرتمند و تثبیت‌شده جهانی مانند Python، Java و C++.

چشم‌انداز

اگر جامعه‌ای پویا شکل بگیرد و کتابخانه‌ها و ابزارهای بیشتری برای DariX ساخته شود، این زبان می‌تواند هم در آموزش و هم در پروژه‌های متن‌باز به جایگاهی ویژه برسد.

نتیجه‌گیری

DariX تنها یک زبان برنامه‌نویسی جدید نیست؛ بلکه نماد اراده، خلاقیت و استعداد یک برنامه‌نویس افغان – شایان حیدری – است. این پروژه می‌تواند نقطه آغازی برای ورود افغانستان به عرصهٔ نوآوری‌های بنیادی در جهان نرم‌افزار باشد.